krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego
Krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego (GOPP) to stan nagły, definiowany jako krwawienie pochodzące z przełyku, żołądka lub dwunastnicy (powyżej więzadła Treitza). Klinicznie objawia się wymiotami treścią krwistą (hematemeza), fusowatą lub smolistymi stolcami (melena), a w przypadkach masywnego krwawienia może wystąpić świeża krew w stolcu.
Najczęstszymi przyczynami krwawienia z GOPP są: choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy (35-50%), nadżerkowe zapalenie błony śluzowej żołądka i dwunastnicy (8-15%), żylaki przełyku i żołądka (5-30%), zespół Mallory’ego-Weissa (5-15%) oraz nowotwory (1-4%). Rzadziej spotyka się krwawienia z przetoki aortalno-dwunastniczej czy z przyczyn jatrogennych.
Diagnostyka obejmuje wywiad, badanie przedmiotowe oraz badania laboratoryjne (morfologia, koagulogram, próby wątrobowe, mocznik, kreatynina). Złotym standardem diagnostycznym jest pilna gastroskopia, która pozwala na określenie źródła krwawienia oraz często umożliwia jednoczesne leczenie endoskopowe. W przypadkach nieskuteczności endoskopii stosuje się embolizację naczyń lub leczenie operacyjne.
Postępowanie terapeutyczne obejmuje resuscytację płynową, korekcję zaburzeń krzepnięcia, farmakoterapię (inhibitory pompy protonowej, oktreotyd w przypadku żylaków) oraz metody endoskopowe (ostrzykiwanie adrenaliną, termokoagulacja, klipsowanie, opaskowanie żylaków). Śmiertelność w przypadku krwawień z GOPP wynosi 10-14%, wzrastając u pacjentów starszych, z chorobami współistniejącymi oraz przy nawrotach krwawienia.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wymiotowanie krwi – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Hematemeza jest poważnym objawem wskazującym na krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, z wskaźnikiem śmiertelności wynoszącym 5-10%, który nie uległ znaczącej poprawie od 1945 roku. Śmiertelność wzrasta do 35% w przypadku masywnego krwawienia, a u pacjentów hospitalizowanych z innych przyczyn może sięgać nawet 70%. Najgorsze rokowanie obserwuje się przy przetokach aortalno-jelitowych, gdzie śmiertelność zbliża się do 100%. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są: wartość hemoglobiny przy przyjęciu (niższa hemoglobina koreluje z wyższym ryzykiem zgonu), liczba przetoczonych jednostek krwi (większa liczba jednostek wiąże się z gorszym rokowaniem), ciśnienie tętnicze przy przyjęciu (niskie ciśnienie jest niekorzystne), czas od początku krwawienia do rozpoczęcia leczenia (krótszy czas wskazuje na gwałtowny przebieg) oraz liczba współistniejących zagrażających życiu rozpoznań.
choroba nowotworowa, choroba wątroby, ciśnienie tętnicze, czynnik prognostyczny, endoskopia, farmakoterapia, hematemeza, hemoglobina, intensywna terapia, interwencja chirurgiczna, koagulopatia, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, krwotok, lek hamujący wydzielanie kwasu żołądkowego, masywne krwawienie, niewydolność wielonarządowa, rak żołądka, resuscytacja, schorzenia współistniejące, stan ogólny pacjenta, stratyfikacja ryzyka, transfuzja krwi, wskaźnik śmiertelności, wstrząs, wstrząs hipowolemiczny, wymiociny, żylaki przełyku