antykoncepcja awaryjna
Antykoncepcja awaryjna (postkoitalna) to metoda zapobiegania ciąży stosowana po odbytym stosunku płciowym, w przypadku gdy zawiodła metoda planowania rodziny lub doszło do stosunku bez zabezpieczenia. Najczęściej stosowane są preparaty hormonalne zawierające lewonorgestrel lub octan uliprystalu, które należy przyjąć jak najszybciej po stosunku – skuteczność maleje wraz z upływem czasu.
Mechanizm działania antykoncepcji awaryjnej polega głównie na opóźnieniu lub zahamowaniu owulacji, co uniemożliwia zapłodnienie. Preparaty te mogą również zmieniać właściwości śluzu szyjkowego i utrudniać transport plemników. Ważne jest, by podkreślić, że metoda ta nie działa, jeśli doszło już do implantacji zarodka, więc nie jest to metoda wczesnoporonna.
Antykoncepcja awaryjna nie powinna być stosowana jako regularna metoda planowania rodziny ze względu na wyższą dawkę hormonów w porównaniu do zwykłej antykoncepcji hormonalnej oraz niższą skuteczność. Najczęstsze działania niepożądane obejmują nudności, wymioty, bóle głowy, zmęczenie oraz nieregularne krwawienia. Pacjentkom należy udzielić informacji o dostępnych metodach oraz ograniczeniach antykoncepcji awaryjnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Ciąża ektopowa – Etiologia i przyczyny
Ciąża ektopowa, definiowana jako implantacja zapłodnionej komórki jajowej poza jamą macicy, najczęściej lokalizuje się w jajowodzie (90-97% przypadków). Patofizjologia obejmuje zaburzenia transportu blastocysty przez jajowód, spowodowane m.in. przez uszkodzenia jajowodu (np. w wyniku chorób zapalnych miednicy, zakażeń STI, endometriozy, czy wcześniejszych operacji), czynniki hormonalne (zwiększony estrogen, obniżony progesteron) oraz toksyczne i immunologiczne wpływy (np. palenie tytoniu). Ryzyko ciąży ektopowej wynosi około 1-2% wszystkich ciąż, wzrastając do 2-5% u pacjentek korzystających z technologii wspomaganego rozrodu. Wiek powyżej 35 lat, wcześniejsza ciąża ektopowa (ryzyko 10-12% po pierwszym epizodzie), infekcje narządów płciowych, stosowanie IUD oraz niektóre metody stymulacji owulacji również zwiększają ryzyko. Lokalizacje rzadziej spotykane to jajnik, szyjka macicy, jama brzuszna oraz blizna po cięciu cesarskim.
antykoncepcja awaryjna, blastocysta, choroba zapalna miednicy, choroba zapalna miednicy mniejszej, ciąża ektopowa, ciąża jajowodowa, ciąża pozamaciczna, cięcie cesarskie, dietylostilbestrol, endometrioza, gruźlica narządów płciowych, in vitro, klomifen cytrynian, macica dwurożna, mięśniak, nabłonek jajowodu, pęknięcie jajowodu, rzeżączka, sterylizacja, stymulacja owulacji, wkładka wewnątrzmaciczna, zaburzenie hormonalne, zakażenie chlamydią, zakażenie przenoszone drogą płciową, zapłodniona komórka jajowa - Leksykon substancji czynnych
Octan uliprystalu – Wskazania do stosowania
Octan uliprystalu, będący selektywnym modulatorem receptora progesteronowego, stosowany jest w antykoncepcji awaryjnej w dawce 30 mg, dostępnej na polskim rynku w postaci tabletek powlekanych (Eginilla, Misstala, Ulipristal Aristo). Preparat należy podać maksymalnie do 120 godzin (5 dni) po stosunku płciowym bez zabezpieczenia lub w przypadku awarii metody antykoncepcyjnej, co stanowi istotne wydłużenie okna terapeutycznego w porównaniu do starszych metod. Skuteczność octanu uliprystalu jest tym większa, im szybciej zostanie zastosowany po stosunku. Tabletki mają podobną formę i zawierają 30 mg substancji czynnej, różniąc się jedynie nieznacznie składem substancji pomocniczych, w tym zawartością laktozy (Eginilla i Misstala po 240 mg laktozy jednowodnej, Ulipristal Aristo 227,99 mg).
antykoncepcja awaryjna, choroba przenoszona drogą płciową, krążek dopochwowy, laktoza jednowodna, mechanizm działania leku, nadwrażliwość na składniki, nietolerancja laktozy, octan uliprystalu, opóźnienie owulacji, pęknięcie prezerwatywy, plaster antykoncepcyjny, selektywny modulator receptora progesteronowego, stosunek płciowy bez zabezpieczenia, tabletka powlekana, wypadnięcie wkładki domacicznej, zawodność metody antykoncepcji