androgeny
Androgeny to grupa hormonów steroidowych odpowiedzialnych za rozwój i utrzymanie męskich cech płciowych. Głównym przedstawicielem androgenów jest testosteron, produkowany przede wszystkim w jądrach u mężczyzn oraz w mniejszych ilościach w jajnikach i nadnerczach u kobiet. Inne ważne androgeny to dihydrotestosteron (DHT) i androstendion.
W organizmie męskim androgeny odpowiadają za rozwój pierwszo- i drugorzędowych cech płciowych, takich jak wzrost penisa i moszny, pojawienie się owłosienia typu męskiego, pogłębienie głosu, zwiększenie masy mięśniowej i gęstości kości. U kobiet prawidłowe stężenia androgenów są istotne dla zdrowia seksualnego, gęstości kości i dobrego samopoczucia.
Zaburzenia wydzielania androgenów mogą prowadzić do różnych stanów patologicznych. Nadmiar androgenów u kobiet może powodować zespół policystycznych jajników, hirsutyzm czy łysienie androgenowe. Z kolei niedobór androgenów u mężczyzn może skutkować zaburzeniami rozwoju płciowego, zmniejszonym libido, osteoporozą i obniżeniem jakości życia.
W praktyce klinicznej androgeny lub ich analogi stosowane są w hormonalnej terapii zastępczej, leczeniu opóźnionego dojrzewania płciowego u chłopców, niedokrwistości aplastycznej, a także w terapii niektórych nowotworów hormonozależnych. Monitorowanie stężenia androgenów jest ważnym elementem diagnostyki endokrynologicznej i urogenitalnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Abirateron – Właściwości farmakodynamiczne
Abirateron, będący inhibitorem enzymu CYP17, hamuje biosyntezę androgenów w jądrach, nadnerczach oraz tkance nowotworowej gruczołu krokowego, co prowadzi do obniżenia stężenia testosteronu w osoczu do wartości nieoznaczalnych standardowymi testami. W połączeniu z analogami LHRH lub po orchidektomii, abirateron skutecznie zmniejsza poziomy androgenów, przewyższając klasyczne terapie supresji androgenowej. W badaniach klinicznych fazy 3 u pacjentów z przerzutowym hormonowrażliwym (mHSPC) oraz opornym na kastrację rakiem gruczołu krokowego (mCRPC), stosowanie abirateronu w dawce 1000 mg/dobę wraz z prednizonem 5 mg/dobę znacząco poprawiło przeżycie całkowite (OS) i przeżycie bez progresji radiograficznej (rPFS). Mediana OS w badaniu 3011 wyniosła 53,3 miesiąca w grupie abirateronu vs. 36,5 miesiąca w grupie placebo (HR=0,66; p<0,0001), a mediana rPFS 33,02 vs. 14,78 miesiąca (HR=0,466; p<0,0001). W badaniu 302 mediana OS wyniosła 34,7 vs. 30,3 miesiąca (HR=0,806; p=0,0033), a mediana rPFS nie została osiągnięta vs. 8,3 miesiąca (HR=0,425; p<0,0001). W populacji po chemioterapii (badanie 301) mediana OS wyniosła 14,8 vs. 10,9 miesiąca (HR=0,646; p<0,0001), a mediana rPFS 5,6 vs. 3,6 miesiąca (HR=0,673; p<0,0001). Odpowiedź PSA ≥50% uzyskano u 38% pacjentów leczonych abirateronem w porównaniu do 10% w grupie placebo (p<0,0001).
17α-hydroksylaza, analogi LHRH, androgeny, biosynteza androgenów, ból nowotworowy, chemioterapia cytotoksyczna, dehydroepiandrosteron, enzym CYP17, gruczoł krokowy, inhibitor biosyntezy androgenów, mediana przeżycia, mineralokortykosteroidy, paliacja bólu, prednizon, pregnenolon, progresja radiograficzna, przerzutowy hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego, przerzutowy oporny na kastrację rak gruczołu krokowego, przeżycie bez progresji radiograficznej, radioterapia paliatywna, receptor androgenowy, skala ECOG, skala Gleasona, supresja androgenowa, swoisty antygen sterczowy, testosteron, ucisk rdzenia kręgowego, zdarzenie związane z kośćcem, złamanie patologiczne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Provera 10 mg
Medroksyprogesteronu octan (MPA), substancja czynna Provery, jest syntetycznym progestagenem o strukturze zbliżonej do endogennego progesteronu (17α-hydroksy-6α-metyloprogesteronu octan). Mechanizm działania MPA obejmuje hamowanie wydzielania gonadotropin przysadkowych (FSH, LH), redukcję stężenia ACTH, hydrokortyzonu oraz obniżenie poziomu testosteronu i estrogenów w krwi obwodowej. Doustne podawanie MPA u kobiet z prawidłowym wydzielaniem estrogenów indukuje transformację błony śluzowej macicy do fazy wydzielniczej, wykazuje działanie androgenne i anaboliczne, ale nie estrogenne. Przy podawaniu pozajelitowym MPA hamuje owulację poprzez blokadę dojrzewania pęcherzyków Graafa, efekt ten nie jest obserwowany przy standardowych dawkach doustnych.
androgeny, błona śluzowa macicy, choroba niedokrwienna serca, estrogen, gonadotropiny, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormonalna terapia zastępcza, hydrokortyzon, incydenty sercowo-naczyniowe, inwazyjny rak piersi, medroksyprogesteronu octan, menopauza, otępienie, owulacja, pęcherzyki Graafa, preparaty estrogenowe, prewencja kardiologiczna, progestageny, reduktaza wątrobowa, skoniugowane estrogeny końskie, testosteron, wydzielanie estrogenów, zawał serca, złamania osteoporotyczne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Chorapur 5000 IU
Chorapur to preparat zawierający wysoko oczyszczoną ludzką gonadotropinę kosmówkową (hCG), pozyskiwaną z moczu kobiet ciężarnych, dostępny w dawkach 1500 IU oraz 5000 IU w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Dawka 1500 IU jest stosowana u mężczyzn w leczeniu hipogonadyzmu hipogonadotropowego w celu przywrócenia płodności, zarówno jako monoterapia, jak i w skojarzeniu z hMG lub FSH. U dzieci preparat w tej dawce wskazany jest w terapii wnętrostwa, stymulując zstąpienie jąder w przypadkach niedoboru hormonalnego. Dawka 5000 IU ma szersze zastosowanie: u kobiet służy do indukcji owulacji i luteinizacji w zaburzeniach jajeczkowania oraz w procedurach wspomaganego rozrodu (ART), natomiast u chłopców z hipogonadyzmem hipogonadotropowym pomaga w leczeniu opóźnionego dojrzewania płciowego.
androgeny, anorchizm, brak jajeczkowania, czynność jąder, diagnostyka różnicowa wnętrostwa, dojrzewanie pęcherzyków, gonadotropina kosmówkowa, gonadotropina menopauzalna ludzka, hipogonadyzm hipogonadotropowy, hormon folikulotropowy, indukcja owulacji, komórki Leydiga, kryptorchizm, luteinizacja, opóźnione dojrzewanie, pęcherzyki jajnikowe, przysadka mózgowa, techniki wspomaganego rozrodu, testosteron, wnętrostwo, wrodzony brak jąder, zapłodnienie pozaustrojowe, zstępowanie jąder - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Androstatin 1 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa finasterydu wykazały, że jego farmakologiczne działanie polega na blokowaniu enzymu 5α-reduktazy, co jest kluczowe dla zrozumienia zarówno skuteczności terapeutycznej, jak i potencjalnych działań niepożądanych. W badaniach na małpach rezus, dożylne podawanie finasterydu w dawkach do 800 ng/dobę (≥750 razy wyższych niż ekspozycja kobiet na lek przez nasienie mężczyzn stosujących Androstatin 1 mg/dobę) nie wywołało wad rozwojowych u płodów męskich. Natomiast doustne podawanie bardzo wysokich dawek 2 mg/kg mc./dobę (100 razy dawka ludzka, 12 milionów razy wyższe stężenie niż w nasieniu) spowodowało zaburzenia rozwoju zewnętrznych narządów płciowych u płodów męskich, co jest zgodne z mechanizmem działania finasterydu wpływającym na metabolizm androgenów.
5α-reduktaza, androgeny, badania laboratoryjne, badania przedkliniczne, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, efekt farmakologiczny, efekt teratogenny, ekspozycja na lek, finasteryd, hormony androgenowe, mechanizm działania leku, narządy płciowe, rozwój płodowy, teratogenność, zaburzenia rozwojowe