zapobieganie inwazyjnym zakażeniom grzybiczym u pacjentów wysokiego ryzyka po allogenicznym przeszczepieniu macierzystych komórek krwiotwórczych
Wskazanie

Zapobieganie inwazyjnym zakażeniom grzybiczym (IFI) u pacjentów po allogenicznym przeszczepieniu macierzystych komórek krwiotwórczych (allo-HSCT) stanowi kluczowy element opieki potransplantacyjnej. Pacjenci ci są szczególnie narażeni na rozwój IFI ze względu na głęboką i długotrwałą immunosupresję, często występującą chorobę przeszczep przeciwko gospodarzowi (GvHD) oraz stosowanie intensywnych schematów kondycjonowania.

Profilaktyka przeciwgrzybicza powinna być wdrożona u wszystkich pacjentów wysokiego ryzyka, do których zaliczamy osoby z przedłużającą się neutropenią, ciężką GvHD, stosujące wysokie dawki steroidów oraz pacjentów z wcześniejszymi epizodami zakażeń grzybiczych. Profilaktykę zazwyczaj rozpoczyna się w momencie rozpoczęcia kondycjonowania i kontynuuje przez co najmniej 75-100 dni po przeszczepieniu, a w przypadku GvHD czy przedłużającej się immunosupresji – znacznie dłużej.

W polskiej praktyce klinicznej w profilaktyce IFI stosuje się najczęściej leki z grupy azoli: posakonazol (Noxafil, Posaconazole Accord), flukonazol (Flukonazol, Fluconazole, Diflucan), worykonazol (Voriconazol, Vfend) oraz izawukonazol (Cresemba). Alternatywnie stosuje się liposomalną amfoterycynę B (AmBisome) lub echinokandyny, takie jak kaspofungina (Cancidas) czy mikafungina (Mycamine). Wybór leku zależy od lokalnej epidemiologii, profilu ryzyka pacjenta oraz potencjalnych interakcji z innymi lekami.

Największe wyzwania w profilaktyce IFI u pacjentów po allo-HSCT obejmują interakcje lekowe (szczególnie z lekami immunosupresyjnymi), hepatotoksyczność azoli, rozwijającą się oporność drobnoustrojów oraz trudności w różnicowaniu między kolonizacją a inwazyjnym zakażeniem. Istotnym problemem jest również monitorowanie stężenia leków przeciwgrzybiczych we krwi oraz konieczność dostosowywania dawek w zależności od funkcji wątroby i nerek, które często ulegają uszkodzeniu w wyniku toksyczności chemioterapii i innych leków.

Skuteczna profilaktyka wymaga interdyscyplinarnego podejścia obejmującego nie tylko farmakoterapię, ale również rygorystyczne przestrzeganie zasad higieny, odpowiednią dietę (wykluczenie potencjalnie zanieczyszczonych grzybami produktów) oraz regularne monitorowanie biomarkerów zakażeń grzybiczych, takich jak galaktomannan czy β-D-glukan, co pozwala na wczesne wykrycie przełamania profilaktyki i szybkie wdrożenie terapii wyprzedzającej.