profilaktyka nawrotu kandydozy jamy ustnej i gardła
Wskazanie

Profilaktyka nawrotu kandydozy jamy ustnej i gardła obejmuje działania zapobiegające ponownemu wystąpieniu zakażenia grzybiczego wywołanego przez drożdżaki z rodzaju Candida, najczęściej Candida albicans. Kandydoza jamy ustnej (pleśniawki) może być szczególnie problematyczna u osób z obniżoną odpornością, pacjentów onkologicznych, osób z HIV/AIDS, pacjentów stosujących antybiotykoterapię, kortykosteroidy wziewne oraz u osób ze źle kontrolowaną cukrzycą.

W profilaktyce nawrotów kandydozy kluczowe jest stosowanie leków przeciwgrzybiczych o działaniu miejscowym lub ogólnoustrojowym. Wśród preparatów miejscowych stosuje się najczęściej nystatynę (Nystatynum, Nystatyna GSK) w postaci zawiesiny do płukania jamy ustnej lub tabletek do ssania. Skuteczne są także leki z grupy azoli, takie jak miejscowo stosowany mikonazol (Daktarin żel do jamy ustnej) czy flukonazol (Fluconazole, Flukonazol, Flumycon, Flucofast) podawany doustnie.

U pacjentów z grupy wysokiego ryzyka, szczególnie z głęboką immunosupresją, stosuje się profilaktykę długoterminową z użyciem flukonazolu w dawce 100-200 mg raz dziennie lub itrakonazolu (Itrax, Orungal, Itrokast) w dawce 200 mg dziennie. W przypadku oporności na azole można zastosować posakonazol (Noxafil, Posanol) lub worykonazol (Vfend, Voriconazole).

Największe trudności w profilaktyce nawrotów kandydozy jamy ustnej stanowi rosnąca oporność szczepów Candida na powszechnie stosowane leki przeciwgrzybicze, zwłaszcza flukonazol. Dodatkowym wyzwaniem jest konieczność identyfikacji i leczenia chorób podstawowych predysponujących do nawrotów, takich jak nierozpoznana cukrzyca czy zakażenie HIV. U pacjentów z protezami zębowymi trudnością jest właściwa dezynfekcja protezy, która może stanowić rezerwuar dla grzybów.

Istotnym elementem skutecznej profilaktyki jest również edukacja pacjenta w zakresie higieny jamy ustnej, unikania czynników ryzyka (np. palenia tytoniu), kontroli poziomu glikemii u diabetyków oraz stosowania się do zaleceń dotyczących właściwego stosowania leków, zwłaszcza kortykosteroidów wziewnych (płukanie jamy ustnej po inhalacji). W przypadku pacjentów onkologicznych i po przeszczepach ważne jest systematyczne monitorowanie stanu jamy ustnej i wczesne wdrażanie leczenia przy pierwszych objawach infekcji.