obrzęk na skutek retencji płynów w przypadku choroby wątroby
Wskazanie

Obrzęk na skutek retencji płynów w przypadku choroby wątroby to powikłanie związane z zaawansowaną niewydolnością tego narządu, najczęściej występujące w przebiegu marskości wątroby. Gdy funkcja wątroby ulega upośledzeniu, dochodzi do zaburzeń w syntezie albumin, co prowadzi do obniżenia ciśnienia onkotycznego osocza. Jednocześnie nadciśnienie wrotne powoduje wzrost ciśnienia hydrostatycznego w łożysku naczyniowym. Te dwa mechanizmy, w połączeniu z aktywacją układu renina-angiotensyna-aldosteron, skutkują nadmiernym gromadzeniem się płynu w tkankach i jamach ciała.

Obrzęki początkowo pojawiają się w okolicach kostek i stóp, z czasem mogą objąć całe kończyny dolne, okolice krocza, a nawet powłoki brzuszne. W zaawansowanych przypadkach dochodzi do rozwoju wodobrzusza (ascites), które jest jednym z najpoważniejszych objawów niewydolności wątroby. Diagnoza opiera się na badaniu fizykalnym, badaniach laboratoryjnych oceniających funkcję wątroby (AlAT, AspAT, bilirubina, albuminy) oraz badaniach obrazowych (USG jamy brzusznej).

W leczeniu obrzęków w przebiegu chorób wątroby stosuje się głównie leki moczopędne. Pierwszą linię terapii stanowią antagoniści aldosteronu, takie jak spironolakton (Spironol, Verospiron) w dawce 100-400 mg/dobę. W przypadku niedostatecznej odpowiedzi dołącza się diuretyki pętlowe, najczęściej furosemid (Furosemidum, Furosemid Polfarmex) w dawce 20-160 mg/dobę. W Polsce stosowane są również torasemid (Diuver, Trifas) oraz leki złożone zawierające spironolakton i hydrochlorotiazyd (Spironolakton + Hydrochlorotiazyd, Tertensif). W przypadku opornego wodobrzusza konieczne może być wykonanie paracentezy odbarczającej z jednoczesnym podaniem albumin.

Największe trudności w leczeniu obrzęków w chorobach wątroby wynikają z wąskiego okna terapeutycznego diuretyków u tych pacjentów. Zbyt intensywna diureza może prowadzić do odwodnienia, hiponatremii, encefalopatii wątrobowej i pogorszenia funkcji nerek (zespół hepatorenalny). Z kolei niewystarczająca terapia skutkuje narastaniem obrzęków i wodobrzusza, co pogarsza jakość życia pacjenta i rokowanie. Dodatkowym wyzwaniem jest współwystępowanie innych powikłań marskości, takich jak żylaki przełyku, encefalopatia czy samoistne bakteryjne zapalenie otrzewnej, które mogą ograniczać możliwości terapeutyczne. W zaawansowanych przypadkach jedyną opcją leczniczą pozostaje przeszczepienie wątroby.