Interakcje
Tobramycyna

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Tobramycyna należy do grupy antybiotyków aminoglikozydowych, których interakcje z innymi substancjami mogą prowadzić do nasilenia działań niepożądanych lub zmniejszenia skuteczności terapeutycznej. Interakcje te mogą różnić się w zależności od drogi podania leku (ocznej, wziewnej lub pozajelitowej). Znajomość potencjalnych interakcji jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta podczas terapii.¹

Interakcje z lekami o działaniu nefrotoksycznym i ototoksycznym

Należy unikać jednoczesnego stosowania tobramycyny z innymi lekami o silnym działaniu nefrotoksycznym lub ototoksycznym ze względu na możliwość nasilenia tych działań niepożądanych. Dotyczy to zarówno jednoczesnego podawania, jak i stosowania tych leków w niedługim odstępie czasu.^{2 3}

Do produktów leczniczych o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym lub ototoksycznym, które mogą nasilać toksyczność tobramycyny, należą:⁴

• amfoterycyna B
• cefalotyna
• cyklosporyna
• takrolimus
• polimiksyny (zwiększenie ryzyka nefrotoksyczności)
• związki platyny, np. cisplatyna (zwiększenie ryzyka nefrotoksyczności i ototoksyczności)⁵

W przypadku stosowania produktów leczniczych zawierających cisplatynę, należy pamiętać, że nefrotoksyczność tobramycyny może być zwiększona nawet przez okres trzech do czterech tygodni po podaniu tych leków.⁶

Interakcje z lekami moczopędnymi

Niektóre leki moczopędne mogą zwiększać toksyczność aminoglikozydów poprzez zmianę stężenia antybiotyku w surowicy i tkankach. Tobramycyny nie należy podawać jednocześnie z:^{7 8}

• furosemidem
• kwasem etakrynowym
• mocznikiem
• mannitolem (podanym dożylnie)^{9 10}

Leki moczopędne podawane dożylnie mogą zwiększać toksyczność aminoglikozydów poprzez modyfikację stężenia antybiotyku w surowicy i w tkankach. Niektóre diuretyki wykazują właściwości ototoksyczne, a równoczesne podawanie takich diuretyków może zwiększać ryzyko reakcji niepożądanych.¹¹

Interakcje wpływające na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe

Tobramycyna może wchodzić w interakcje z substancjami wpływającymi na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe. Do takich substancji należą:^{12 13}

• inhibitory cholinoesterazy
• toksyna botulinowa
• leki zwiotczające mięśnie

Działanie blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe aminoglikozydów jest nasilane przez eter i leki zwiotczające mięśnie lub duże ilości krwi cytrynianowej. Ewentualną blokadę nerwowo-mięśniową można odwrócić podając sole wapnia.¹⁴

Interakcje ze środkami znieczulającymi

Aminoglikozydy mogą zwiększać nefrotoksyczne działanie metoksyfluranu. Podczas jednoczesnego podawania mogą wystąpić ciężkie nefropatie. Przed rozpoczęciem zabiegu należy poinformować anestezjologa, że pacjent przyjmuje aminoglikozydy.¹⁵

Interakcje z antybiotykami

Podczas skojarzonego stosowania tobramycyny z odpowiednimi antybiotykami, zwłaszcza beta-laktamowymi, może wystąpić działanie synergiczne. Należy jednak pamiętać, że tobramycyna i antybiotyki beta-laktamowe mogą, w wyniku reakcji chemicznej, łączyć się w nieaktywne amidy. W związku z tym tobramycyny nie należy podawać w tej samej infuzji, co antybiotyki beta-laktamowe.¹⁶

U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek tobramycyna może być unieczynniana przez antybiotyki beta-laktamowe. Unieczynnienia takiego nie obserwuje się u pacjentów z prawidłową czynnością nerek, którym produkty lecznicze są podawane różnymi drogami.¹⁷

Miejscowe stosowanie tobramycyny ocznej

W przypadku produktów ocznych zawierających tobramycynę (krople do oczu, maści), nie stwierdzono klinicznie istotnych interakcji przy miejscowym podaniu do oka. Jeśli pacjent stosuje jednocześnie inne krople lub maści podawane do oczu, należy zachować co najmniej 5 minut przerwy pomiędzy podaniami kolejnych leków. Maści do oczu należy stosować na końcu.^{18 19}

W przypadku kropli do oczu zawierających tobramycynę w połączeniu z deksametazonem, jednoczesne miejscowe stosowanie steroidów oraz niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) może zwiększać ryzyko wystąpienia problemów z gojeniem się rogówki.^{20 21}

Inhibitory CYP3A4 (w tym rytonawir i kobicystat) mogą zmniejszać klirens deksametazonu, co może spowodować nasilenie działania i zahamowanie czynności nadnerczy/wystąpienie zespołu Cushinga. Należy unikać takiego połączenia, chyba że korzyści z leczenia przewyższają zwiększone ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych glikokortykosteroidów.^{22 23}

Interakcje przy podawaniu wziewnym tobramycyny

W badaniach klinicznych u pacjentów przyjmujących tobramycynę w postaci wziewnej jednocześnie z dornazą alfa, beta-adrenomimetykami, kortykosteroidami w postaci wziewnej oraz innymi doustnymi lub pozajelitowymi antybiotykami działającymi przeciwko bakteriom Pseudomonas, wykazano wystąpienie działań niepożądanych podobnych do obserwowanych w grupie kontrolnej.^{24 25}

Interakcje substancji z alkoholem

Nie ma dostępnych szczegółowych danych klinicznych dotyczących interakcji tobramycyny z alkoholem. Jednak, biorąc pod uwagę mechanizm działania tobramycyny oraz jej profil bezpieczeństwa, należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego spożycia alkoholu z kilku powodów:

• Alkohol, podobnie jak niektóre aminoglikozydy, może wywierać pewien wpływ na centralny układ nerwowy, co mogłoby teoretycznie nasilać działania niepożądane ze strony tego układu
• Alkohol może wpływać na funkcję nerek, co w połączeniu z potencjalnym działaniem nefrotoksycznym tobramycyny mogłoby zwiększać ryzyko uszkodzenia nerek
• Spożywanie alkoholu może potencjalnie wpływać na farmakokinetykę niektórych antybiotyków, co może teoretycznie zmieniać stężenia tobramycyny w organizmie

Ze względów bezpieczeństwa zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii tobramycyną, szczególnie przy podawaniu ogólnoustrojowym (dożylnym), gdzie ryzyko działań niepożądanych jest największe. Przy stosowaniu miejscowym (krople do oczu) lub wziewnym ryzyko interakcji jest znacznie mniejsze ze względu na niskie stężenie ogólnoustrojowe leku.

Tabela interakcji tobramycyny

^{26 27 28}

Szczególne uwagi dotyczące interakcji

Podczas terapii tobramycyną należy monitorować pacjentów pod kątem wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym lub ototoksycznym. Konieczne jest dokładne kontrolowanie pacjentów, którzy równocześnie lub po krótkiej przerwie otrzymują substancje potencjalnie ototoksyczne lub nefrotoksyczne.²⁹

W przypadku konieczności stosowania tobramycyny z innymi lekami o potencjale do interakcji, wskazane jest monitorowanie parametrów nerkowych oraz stężenia tobramycyny w surowicy, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.³⁰