Przedawkowanie
Tobramycyna

Tobramycyna, aminoglikozydowy antybiotyk o wąskim indeksie terapeutycznym, wykazuje różnorodne objawy przedawkowania zależne od drogi podania. Dożylne podanie może prowadzić do poważnych działań toksycznych, takich jak ototoksyczność (zawroty głowy, szumy uszne, zaburzenia równowagi, utrata słuchu), nefrotoksyczność (zaburzenia czynności nerek), blokada przewodnictwa nerwowo-mięśniowego oraz niewydolność oddechowa. Szczególnie narażeni są pacjenci z upośledzoną funkcją nerek, u których kumulacja leku zwiększa ryzyko uszkodzenia nerwu przedsionkowo-ślimakowego i nerek. W przypadku wziewnego podania tobramycyny, ze względu na niską biodostępność ogólnoustrojową, objawy przedawkowania ograniczają się głównie do miejscowych efektów, takich jak silna chrypka czy zachrypnięty głos. Miejscowe stosowanie w formie kropli lub maści do oczu wiąże się z minimalnym ryzykiem toksyczności, manifestującym się punktowym zapaleniem rogówki, rumieniem, łzawieniem, obrzękiem i świądem powiek.

  1. Przedawkowanie tobramycyny – niebezpieczeństwa i postępowanie
    1. Objawy przedawkowania systemowego
    2. Przedawkowanie przy podaniu wziewnym
    3. Przedawkowanie przy podaniu ocznym
    4. Przedawkowanie przez przypadkowe spożycie
    5. Postępowanie w przypadku przedawkowania
    6. Tabela objawów przedawkowania tobramycyny
    7. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie tobramycyny – niebezpieczeństwa i postępowanie

Tobramycyna, jako antybiotyk aminoglikozydowy, charakteryzuje się wąskim przedziałem terapeutycznym, co sprawia, że niebezpieczeństwo związane z jej przedawkowaniem zależy od drogi podania oraz od dawki. Objawy przedawkowania oraz strategia postępowania różnią się znacząco w zależności od formy farmaceutycznej i sposobu aplikacji leku.1

Objawy przedawkowania systemowego

Przedawkowanie tobramycyny drogą pozajelitową (np. dożylną) może prowadzić do wystąpienia poważnych działań toksycznych, obejmujących uszkodzenie narządów oraz zaburzenia czynnościowe. Najczęściej obserwowane objawy systemowego przedawkowania to:23

4

W przypadku kumulacji tobramycyny, na przykład u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, ryzyko uszkodzenia nerwu przedsionkowo-ślimakowego oraz samych nerek znacznie wzrasta.5

Przedawkowanie przy podaniu wziewnym

Tobramycyna podawana drogą wziewną charakteryzuje się małą biodostępnością ogólnoustrojową, co znacznie ogranicza ryzyko wystąpienia poważnych objawów przedawkowania. Najczęstszym objawem po przedawkowaniu tobramycyny w formie aerozolu jest silna chrypka lub zachrypnięty głos.678

Przedawkowanie przy podaniu ocznym

W przypadku kropli lub maści do oczu zawierających tobramycynę, ryzyko wystąpienia działań toksycznych po przedawkowaniu jest minimalne. Objawy miejscowego przedawkowania preparatów ocznych zawierających tobramycynę (samą lub w połączeniu z deksametazonem) mogą manifestować się jako:91011

  • Punktowe (punkcikowate) zapalenie rogówki
  • Rumień (zaczerwienienie)
  • Wzmożone łzawienie
  • Obrzęk powiek
  • Świąd powiek

12

Ze względu na właściwości farmakokinetyczne, nie oczekuje się występowania działań toksycznych związanych z przedawkowaniem po podaniu miejscowym do oka lub przypadkowym połknięciu zawartości pojemnika.131415

Przedawkowanie przez przypadkowe spożycie

W przypadku przypadkowego połknięcia produktów z tobramycyną, wystąpienie działań toksycznych jest mało prawdopodobne, gdyż tobramycyna cechuje się słabym wchłanianiem z nieuszkodzonego przewodu pokarmowego.161718

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Przedawkowanie systemowe

W przypadku wystąpienia objawów ostrego zatrucia po podaniu dożylnym tobramycyny, należy:1920

  1. Natychmiast odstawić lek
  2. Skontrolować czynność nerek – sprawdzić podstawowe parametry nerkowe
  3. Monitorować stężenie tobramycyny w surowicy – co może być pomocne w ocenie stopnia przedawkowania i ustaleniu dalszego postępowania
  4. Rozważyć interakcje lekowe – które mogą wpływać na eliminację tobramycyny

21

W przypadku kumulacji tobramycyny i znacznego przedawkowania, może być konieczne zastosowanie metod eliminacji leku z organizmu:22

  • Hemodializa – skuteczna metoda usuwania tobramycyny z krwi
  • Dializa otrzewnowa – mniej skuteczna, wolniejsza i nieciągła w porównaniu z hemodializą

23

Leczenie blokady nerwowo-mięśniowej

W przypadku wystąpienia blokady nerwowo-mięśniowej (zazwyczaj na skutek interakcji z innymi lekami), zalecane jest:24

  • Dożylne podanie chlorku wapnia
  • Zastosowanie oddechu wspomaganego, jeśli jest to konieczne

25

Przedawkowanie miejscowe oczne

W przypadku miejscowego przedawkowania preparatów ocznych zawierających tobramycynę, zaleca się przepłukanie oka (oczu) letnią wodą w celu usunięcia nadmiaru leku.262728293031

Tabela objawów przedawkowania tobramycyny

Droga podania Objawy przedawkowania Charakterystyka objawów Postępowanie
Dożylna (systemowa) – Objawy ototoksyczne
– Objawy nefrotoksyczne
– Blokada nerwowo-mięśniowa
– Niewydolność oddechowa 		– Zawroty głowy
– Szumy uszne
– Zaburzenia równowagi
– Utrata słuchu
– Zaburzenia czynności nerek
– Porażenie oddechowe 		– Natychmiastowe odstawienie leku
– Kontrola czynności nerek
– Monitorowanie stężenia tobramycyny w surowicy
– Hemodializa w ciężkich przypadkach
– Podanie chlorku wapnia przy blokadzie nerwowo-mięśniowej
– Oddech wspomagany w razie potrzeby
Wziewna Objawy ze strony dróg oddechowych Silna chrypka, zachrypnięty głos – Odstawienie leku
– Leczenie objawowe
Oczna (krople, maść) Miejscowe objawy podrażnienia – Punktowe zapalenie rogówki
– Rumień (zaczerwienienie)
– Wzmożone łzawienie
– Obrzęk powiek
– Świąd powiek 		Przepłukanie oczu letnią wodą
Przypadkowe połknięcie Zwykle brak objawów toksycznych Mało prawdopodobne działanie toksyczne ze względu na słabe wchłanianie z przewodu pokarmowego Obserwacja, zwykle nie wymaga szczególnego postępowania

Warto podkreślić, że w każdym przypadku przedawkowania tobramycyny należy brać pod uwagę możliwość wystąpienia interakcji z innymi lekami, które mogą zaburzać eliminację tobramycyny lub innych produktów leczniczych, co może nasilać objawy toksyczności.32

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl