Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Tobramycyna

Wpływ tobramycyny na płodność

Dane dotyczące wpływu tobramycyny na płodność u ludzi są ograniczone. W badaniach przeprowadzonych na zwierzętach nie zaobserwowano negatywnego wpływu tobramycyny na płodność samców i samic po podaniu podskórnym. W przypadku formulacji ocznych zawierających deksametazon i tobramycynę, nie obserwowano działań niepożądanych deksametazonu dotyczących płodności w badaniach przeprowadzonych na szczurach z użyciem gonadotropiny kosmówkowej.^{1 2 3}

W przypadku leków ocznych, takich jak Tobrex, Tobrexan czy Tobrosopt, nie przeprowadzono badań mających na celu ocenę wpływu miejscowego <a href="/tag/tobramycyna-oczna/” title=”tobramycyna oczna” class=”to-tag” data-termid=”285969″>podania tobramycyny do oka na płodność u ludzi.^{4 5}

Stosowanie tobramycyny w okresie ciąży

Istnieją ograniczone dane dotyczące stosowania tobramycyny u kobiet w ciąży, niezależnie od drogi podania (wziewna, oczna, dożylna). Badania przeprowadzone na zwierzętach nie wykazały działania teratogennego tobramycyny, jednakże należy zachować ostrożność przy jej stosowaniu u kobiet ciężarnych.^{6 7}

Ryzyko dla płodu

Aminoglikozydy, w tym tobramycyna, przenikają przez łożysko i mogą powodować uszkodzenie płodu, jeśli u kobiety ciężarnej występuje ich wysokie stężenie ogólnoustrojowe. Głównymi zagrożeniami dla płodu są:^{8 9}

• Wrodzona głuchota/uszkodzenie słuchu
• Nefrotoksyczność

¹⁰

W przypadku tobramycyny podawanej do oczu, ocenia się, że ogólnoustrojowe stężenie leku będzie bardzo niskie, co znacznie zmniejsza ryzyko dla płodu. Nie oczekuje się działania ototoksycznego po narażeniu na tobramycynę podawaną miejscowo do oka w okresie życia płodowego.^{11 12}

Warto zauważyć, że w badaniach dotyczących doustnego i pozajelitowego podawania aminoglikozydów (w tym tobramycyny) kobietom ciężarnym, nie stwierdzono wykrywalnego ryzyka dla płodu, jednak należy pamiętać, że aminoglikozydy przenikają przez barierę łożyskową.¹³

Zalecenia dla lekarzy

Większość produktów zawierających tobramycynę (zarówno w postaci kropli do oczu, maści czy roztworów do nebulizacji) nie jest zalecana do stosowania w okresie ciąży lub może być stosowana tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne, a potencjalne korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu.^{14 15}

Jeśli tobramycyna jest stosowana w okresie ciąży, lekarz powinien:^{16 17}

1. Poinformować pacjentkę o potencjalnym ryzyku dla płodu
2. Wyjaśnić, że korzyści ze stosowania leku powinny przewyższać potencjalne ryzyko
3. W przypadku stosowania tobramycyny ogólnoustrojowo u kobiet w ciąży, zaleca się badanie słuchu i czynności nerek noworodka po porodzie

W przypadku produktu Tobrosopt 0,3%, który zawiera bor, istnieją dodatkowe przeciwwskazania – produkt nie może być stosowany u kobiet w okresie ciąży, ze względu na potencjalnie szkodliwe działanie boru na płód.¹⁸

W przypadku preparatów złożonych zawierających deksametazon i tobramycynę, należy również pamiętać, że długotrwałe lub wielokrotne stosowanie kortykosteroidów podczas ciąży wiązało się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia opóźnienia rozwoju wewnątrzmacicznego. Noworodki, których matki otrzymały podczas ciąży znaczne dawki kortykosteroidów, należy starannie obserwować w kierunku wystąpienia objawów niedoczynności kory nadnerczy.^{19 20}

Stosowanie tobramycyny w okresie karmienia piersią

Tobramycyna podawana ogólnoustrojowo przenika do mleka kobiecego. W przypadku większości preparatów zawierających tobramycynę, istnieją jednak ograniczone dane dotyczące przenikania leku do mleka po podaniu miejscowym (ocznym lub wziewnym).^{21 22}

Ryzyko dla dziecka karmionego piersią

Główne zagrożenia dla niemowląt karmionych piersią, których matki stosują tobramycynę, to:^{23 24}

• Ototoksyczność
• Nefrotoksyczność
• Potencjalne zaburzenia flory jelitowej niemowlęcia (kandydoza jelit, biegunka)²⁵

W przypadku preparatów ocznych lub wziewnych, nie jest jednak prawdopodobne, aby tobramycyna była wykrywalna w mleku ludzkim w stężeniach, które mogłyby wywołać istotne klinicznie działania u noworodka.^{26 27}

Zalecenia dla lekarzy dotyczące karmienia piersią

W przypadku, gdy konieczne jest zastosowanie leku zawierającego tobramycynę u kobiety karmiącej piersią, lekarz powinien przeprowadzić analizę korzyści i ryzyka oraz podjąć decyzję odnośnie:²⁸

1. Kontynuowania karmienia piersią i stosowania leku
2. Przerwania karmienia piersią na czas stosowania leku
3. Wyboru alternatywnej metody leczenia

Decyzja powinna opierać się na bilansie korzyści wynikających z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z leczenia dla matki.²⁹

W przypadku stosowania tobramycyny ogólnoustrojowo, jeśli kobieta kontynuuje karmienie piersią, należy obserwować dziecko pod kątem potencjalnych działań niepożądanych, szczególnie zaburzeń żołądkowo-jelitowych (kandydoza jelit, biegunka). Jeśli takie objawy wystąpią, należy ponownie rozważyć przerwanie karmienia piersią lub przerwanie leczenia tobramycyną.³⁰

Podsumowanie informacji dla lekarza

Lekarz przepisujący tobramycynę kobietom w ciąży lub karmiącym piersią powinien zawsze:³¹

1. Dokonać oceny stosunku korzyści do ryzyka – większość preparatów zawierających tobramycynę nie powinna być stosowana podczas ciąży i laktacji, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu lub dziecka
2. Poinformować pacjentkę o potencjalnym ryzyku – jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, należy wyjaśnić jej możliwe zagrożenia związane ze stosowaniem tobramycyny
3. Rozważyć alternatywne metody leczenia – jeśli jest to możliwe, szczególnie w pierwszym trymestrze ciąży
4. Monitorować stan dziecka – w przypadku stosowania tobramycyny w okresie ciąży zaleca się badanie słuchu i czynności nerek noworodka po porodzie

W przypadku preparatów podawanych miejscowo (krople do oczu, maści), ryzyko ogólnoustrojowego działania tobramycyny jest znacznie mniejsze niż w przypadku preparatów podawanych ogólnoustrojowo, jednak zawsze należy zachować ostrożność i rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.³²