Działania niepożądane
Tapentadol

Działania niepożądane substancji tapentadol

Tapentadol, jako substancja o działaniu analgetycznym, wykazuje szereg działań niepożądanych, które zostały zidentyfikowane w trakcie kontrolowanych placebo badań klinicznych. Działania niepożądane zgłaszane podczas terapii produktami zawierającymi tapentadol miały przeważnie nasilenie łagodne do umiarkowanego. Najczęściej raportowane były zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego oraz ośrodkowego układu nerwowego, w szczególności nudności, zawroty głowy, zaparcia, bóle głowy i senność.¹²³

Profil bezpieczeństwa i mechanizm powstawania działań niepożądanych

Profil bezpieczeństwa tapentadolu wynika z jego mechanizmu działania jako podwójnego analgetyku, działającego zarówno jako agonista receptorów opioidowych μ, jak i poprzez hamowanie wychwytu zwrotnego noradrenaliny. Większość obserwowanych działań niepożądanych jest typowa dla tej grupy leków, jednak w porównaniu do klasycznych opioidów profil działań niepożądanych charakteryzuje się mniejszym nasileniem niektórych objawów typowych dla opioidów.⁴⁵

Szczegółowa lista działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono szczegółową tabelę zawierającą wszystkie działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych nad produktami zawierającymi tapentadol oraz zgłoszenia po wprowadzeniu leku do obrotu. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według układów i narządów oraz częstości występowania.⁶⁷

* Po wprowadzeniu leku do obrotu obserwowano rzadkie przypadki występowania obrzęku naczynioruchowego, anafilaksji i wstrząsu anafilaktycznego.
** Po wprowadzeniu leku do obrotu odnotowywano przypadki majaczenia u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka, takimi jak nowotwór i podeszły wiek.⁸⁹

Najczęstsze działania niepożądane i ich charakterystyka

Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego

Zaburzenia żołądka i jelit są jednymi z najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych. Wśród nich dominują:¹⁰

• Nudności – występują bardzo często (≥1/10) i są jednym z najbardziej charakterystycznych objawów po zastosowaniu tapentadolu¹¹¹²
• Zaparcia – występują bardzo często (≥1/10), szczególnie na początku terapii¹³¹⁴
• Wymioty – występują często (≥1/100 do <1/10)¹⁵¹⁶
• Biegunka i dyspepsja – występują często (≥1/100 do <1/10)¹⁷¹⁸
• Dyskomfort w obrębie jamy brzusznej – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)¹⁹²⁰
• Zaburzone opróżnianie żołądka – rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)²¹²²

Działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego

Układ nerwowy jest drugim najczęściej dotkniętym działaniami niepożądanymi układem. Objawy, które najczęściej obserwuje się to:²³

• Zawroty głowy – występują bardzo często (≥1/10) i mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie²⁴²⁵
• Senność – występuje bardzo często (≥1/10) i może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn²⁶²⁷
• Bóle głowy – występują bardzo często (≥1/10)²⁸²⁹
• Zaburzenia uwagi – występują często (≥1/100 do <1/10)³⁰³¹
• Drżenie – występuje często (≥1/100 do <1/10)³²³³
• Mimowolne skurcze mięśni – występują często (≥1/100 do <1/10)³⁴³⁵

Poważniejsze zaburzenia układu nerwowego, które występują niezbyt często lub rzadko, obejmują:

• Zaburzenia przytomności – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)³⁶³⁷
• Pogorszenie pamięci – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)³⁸³⁹
• Omdlenia – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)⁴⁰⁴¹
• Drgawki – rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)⁴²⁴³

Działania niepożądane ze strony psychiki

Tapentadol, jak inne opioidy, może wywoływać szereg działań niepożądanych dotyczących sfery psychicznej:⁴⁴

• Lęk – występuje często (≥1/100 do <1/10)⁴⁵⁴⁶
• Nastrój depresyjny – występuje często (≥1/100 do <1/10)⁴⁷⁴⁸
• Zaburzenia snu – występują często (≥1/100 do <1/10)⁴⁹⁵⁰
• Nerwowość i niepokój ruchowy – występują często (≥1/100 do <1/10)⁵¹⁵²
• Dezorientacja i stan splątania – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)⁵³⁵⁴
• Uzależnienie od leku – rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)⁵⁵⁵⁶
• Majaczenie – częstość nieznana, szczególnie u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka, takimi jak nowotwór i podeszły wiek⁵⁷⁵⁸

Niebezpieczne działania niepożądane

Depresja oddechowa

Jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych związanych z przyjmowaniem tapentadolu jest depresja oddechowa, która występuje rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), ale stanowi potencjalne zagrożenie życia. Jest to szczególnie istotne u pacjentów z już istniejącymi zaburzeniami oddychania, osób w podeszłym wieku oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych leków działających hamująco na ośrodkowy układ nerwowy.⁵⁹⁶⁰

Reakcje nadwrażliwości

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) obserwowano reakcje nadwrażliwości na lek, które mogą przyjmować postać obrzęku naczynioruchowego, anafilaksji i wstrząsu anafilaktycznego. Są to stany zagrażające życiu wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.⁶¹⁶²

Drgawki

Drgawki występują rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), ale należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z padaczką lub skłonnością do napadów drgawkowych w wywiadzie.⁶³⁶⁴

Zaburzenia rytmu serca

Tapentadol może powodować zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie częstości rytmu serca oraz palpitacje (≥1/100 do <1/10). U pacjentów z zaburzeniami rytmu serca lub chorobami układu sercowo-naczyniowego należy zachować szczególną ostrożność.⁶⁵⁶⁶

Zespół odstawienny

Badania kliniczne, w których tapentadol w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu stosowano u pacjentów przez okres do 1 roku, wykazały niewiele dowodów na występowanie objawów odstawiennych po nagłym odstawieniu leku. Objawy te, jeśli wystąpiły, były zazwyczaj określane jako łagodne. Mimo to, pacjenci powinni być uważnie obserwowani pod kątem wystąpienia objawów odstawiennych, a w razie ich wystąpienia należy wdrożyć odpowiednie postępowanie.⁶⁷⁶⁸

Ryzyko myśli samobójczych

Ryzyko wystąpienia myśli samobójczych i popełnienia samobójstwa jest większe u pacjentów z bólem przewlekłym. Dodatkowo, stosowanie substancji posiadających wyraźny wpływ na układ monoaminergiczny jest związane ze wzrostem ryzyka samobójstw u pacjentów z depresją, szczególnie na początku leczenia. Jednakże, dane uzyskane z badań klinicznych oraz z raportów po wprowadzeniu produktów zawierających tapentadol do obrotu nie dostarczyły dowodów na istnienie zwiększonego ryzyka w przypadku stosowania tej substancji.⁶⁹⁷⁰

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tej substancji. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.⁷¹⁷²