Dawkowanie i sposób podawania
Sulbaktam

Dawkowanie i sposób podawania sulbaktamu: wprowadzenie

Sulbaktam jest inhibitorem beta-laktamaz, który stosuje się w skojarzeniu z antybiotykami beta-laktamowymi, takimi jak ampicylina lub cefoperazon. Poprzez blokowanie enzymów bakteryjnych, sulbaktam zwiększa skuteczność antybiotyków wobec szczepów wytwarzających beta-laktamazy. Dawkowanie sulbaktamu zależy od rodzaju połączenia z antybiotykiem, ciężkości zakażenia, wieku pacjenta oraz stanu funkcji nerek.^{1 2}

Dawkowanie sulbaktamu u dorosłych

Dawkowanie sulbaktamu u dorosłych zależy przede wszystkim od rodzaju preparatu, ciężkości zakażenia oraz stanu klinicznego pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje o dawkowaniu w zależności od preparatu.³

Dawkowanie sulbaktamu z ampicyliną

W przypadku preparatów zawierających sulbaktam w połączeniu z ampicyliną (preparat Ampicilin+Sulbactam AptaPharma, Ampicillin/Sulbactam Bausch Health), dawkowanie zależy od ciężkości zakażenia:^{4 5}

Należy pamiętać, że całkowita dawka sulbaktamu nie powinna przekraczać 4 g na dobę.^{6 7}

Leczenie trwa zwykle od 5 do 14 dni, jednak w ciężkich zakażeniach okres ten można wydłużyć lub podać dodatkowe dawki ampicyliny. Terapię kontynuuje się zazwyczaj przez 48 godzin po ustąpieniu gorączki i innych nieprawidłowych objawów.^{8 9}

Dawkowanie w przypadku szczególnych sytuacji klinicznych

W profilaktyce zakażeń chirurgicznych zaleca się podawanie 1,5-3 g leku (sulbaktam + ampicylina) podczas znieczulenia, co zapewnia odpowiednie stężenie terapeutyczne w surowicy i tkankach podczas zabiegu. Dawkę można powtarzać co 6-8 godzin, a podawanie leku zwykle kończy się po 24 godzinach od zakończenia zabiegu.^{10 11}

W leczeniu niepowikłanej rzeżączki stosuje się pojedynczą dawkę 1,5 g (sulbaktam + ampicylina). Aby zwiększyć i przedłużyć stężenie ampicyliny i sulbaktamu w osoczu, należy jednocześnie podać doustnie 1 g probenecydu.^{12 13}

Dawkowanie sulbaktamu z cefoperazonem

W przypadku preparatu Sulperazon, który zawiera sulbaktam w połączeniu z cefoperazonem w stosunku 1:1, dawkowanie przedstawia się następująco:^{14 15}

• Zwykle dobowa dawka: 2-4 g preparatu Sulperazon (czyli 1-2 g sulbaktamu na dobę), podawanych dożylnie lub domięśniowo w równo podzielonych dawkach co 12 godzin.¹⁶
• W ciężkich lub opornych na leczenie zakażeniach: dawkę dobową można zwiększyć do 8 g preparatu Sulperazon na dobę (czyli 4 g sulbaktamu), podawanych dożylnie w równo podzielonych dawkach co 12 godzin.¹⁷
• Zalecana maksymalna dawka dobowa sulbaktamu wynosi 4 g (8 g produktu Sulperazon).¹⁸

Dawkowanie sultamycyliny (doustnego proleku sulbaktamu i ampicyliny)

Sultamycylina jest wspólnym prolekiem sulbaktamu i ampicyliny, stosowanym doustnie w postaci tabletek:¹⁹

• Zalecana dawka sultamycyliny u osób dorosłych wynosi od 375 do 750 mg (1 lub 2 tabletki) dwa razy na dobę.²⁰
• W leczeniu niepowikłanej rzeżączki sultamycylinę można podać doustnie w pojedynczej dawce 2,25 g (6 tabletek). Dla wydłużenia wysokiego stężenia sulbaktamu i ampicyliny w surowicy należy jednocześnie podać 1 g probenecydu.²¹

Leczenie trwa zwykle od 5 do 14 dni i jest kontynuowane przez 48 godzin po ustąpieniu gorączki i innych objawów chorobowych.²²

Dawkowanie sulbaktamu u dzieci, niemowląt i noworodków

Dawkowanie sulbaktamu z ampicyliną u dzieci

W przypadku preparatów zawierających sulbaktam w połączeniu z ampicyliną, dawkowanie u dzieci wygląda następująco:²³

• Dawka w leczeniu większości zakażeń u dzieci i niemowląt wynosi 150 mg/kg mc./dobę (co odpowiada 50 mg/kg mc. sulbaktamu na dobę oraz 100 mg/kg mc. ampicyliny na dobę), podawanych zwykle co 6 lub 8 godzin.^{24 25}
• U noworodków i wcześniaków w pierwszym tygodniu życia zalecana dawka wynosi 75 mg/kg mc./dobę (co odpowiada 25 mg/kg mc. sulbaktamu na dobę oraz 50 mg/kg mc. ampicyliny na dobę) w dawkach podzielonych co 12 godzin.^{26 27}

Dawkowanie sulbaktamu z cefoperazonem u dzieci

W przypadku preparatu Sulperazon (sulbaktam + cefoperazon) dawkowanie u dzieci przedstawia się następująco:²⁸

• Standardowa dawka: 40-80 mg/kg mc./dobę (czyli 20-40 mg/kg mc./dobę sulbaktamu i 20-40 mg/kg mc./dobę cefoperazonu), podawana co 6-12 godzin w 2 lub 4 równo podzielonych dawkach.²⁹
• W ciężkich lub opornych na leczenie zakażeniach: dawkę można zwiększyć do 160 mg/kg mc./dobę (czyli 80 mg/kg mc./dobę sulbaktamu), podawaną w 2-4 równo podzielonych dawkach.³⁰
• U noworodków w pierwszym tygodniu życia produkt należy stosować co 12 godzin. Maksymalna dobowa dawka sulbaktamu, którą można zastosować u noworodków, wynosi 80 mg/kg mc./dobę (160 mg/kg mc./dobę produktu Sulperazon).³¹

Dawkowanie sultamycyliny u dzieci

W przypadku sultamycyliny (doustny prolek sulbaktamu i ampicyliny):³²

• U dzieci o masie ciała poniżej 30 kg dawka sultamycyliny wynosi, w zależności od ciężkości zakażenia i oceny lekarza, od 25 do 50 mg/kg mc./dobę, w dwóch dawkach podzielonych podawanych doustnie.³³
• U dzieci o masie ciała powyżej 30 kg stosuje się dawkowanie jak u dorosłych.³⁴

Modyfikacja dawkowania sulbaktamu w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzoną czynnością nerek

Ponieważ sulbaktam jest wydalany głównie przez nerki, u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek konieczna jest modyfikacja dawkowania.³⁵

W przypadku preparatów zawierających sulbaktam z ampicyliną, rekomendacje dawkowania są następujące:³⁶

Sulbaktam i ampicylina są usuwane z krwi podczas hemodializy, dlatego preparaty te należy podawać bezpośrednio po dializie, a następnie w odstępach 48-godzinnych do czasu kolejnej dializy.³⁷

W przypadku preparatu Sulperazon (sulbaktam + cefoperazon), u pacjentów ze znacznym zaburzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min):³⁸

• Klirens kreatyniny 15-30 ml/min: maksymalnie 1 g sulbaktamu co 12 godzin (maksymalna dobowa dawka sulbaktamu: 2 g)³⁹
• Klirens kreatyniny poniżej 15 ml/min: maksymalnie 500 mg sulbaktamu co 12 godzin (maksymalna dobowa dawka sulbaktamu: 1 g)⁴⁰

Hemodializa zmienia znacząco parametry farmakokinetyczne sulbaktamu, dlatego produkt Sulperazon należy podawać po dializie.⁴¹

W przypadku sultamycyliny (Unasyn), u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny ≤ 30 ml/min) sultamycylinę należy podawać rzadziej, tak jak zwykle postępuje się podczas leczenia ampicyliną.⁴²

Pacjenci z zaburzoną czynnością wątroby

W przypadku preparatu Sulperazon pacjenci z niewydolnością wątroby mogą wymagać dostosowania dawkowania, jednak dokładne wytyczne nie są podane w podstawowej charakterystyce produktu leczniczego i należy odnieść się do punktu 4.4 pełnej charakterystyki produktu.⁴³

Sposób podawania sulbaktamu

Sposób podawania sulbaktamu zależy od postaci preparatu i połączenia z odpowiednim antybiotykiem.⁴⁴

Podanie pozajelitowe (dożylne i domięśniowe)

Preparaty zawierające sulbaktam z ampicyliną (Ampicilin+Sulbactam AptaPharma, Ampicillin/Sulbactam Bausch Health) oraz sulbaktam z cefoperazonem (Sulperazon) mogą być podawane dożylnie lub domięśniowo.^{45 46}

Podanie dożylne:

• Zawartość fiolki do wstrzykiwań należy rozpuścić w jałowej wodzie do wstrzykiwań lub innym zgodnym roztworze.⁴⁷
• Przed podaniem należy odczekać aż piana się rozproszy i ocenić to wizualnie.^{48 49}
• Dawkę można podać w bolusie trwającym co najmniej 3 minuty lub stosując większe rozcieńczenia (50-100 mL) w infuzji dożylnej trwającej 15-30 minut.^{50 51}

W przypadku preparatu Sulperazon do krótkotrwałych infuzji dożylnych:⁵²

• Zawartość fiolki należy rozpuścić w odpowiedniej objętości 5% roztworu glukozy, 0,9% roztworu chlorku sodu lub jałowej wody do wstrzykiwań.⁵³
• Następnie należy rozcieńczyć tym samym roztworem do objętości 20 ml.⁵⁴
• Infuzja powinna trwać od 15 do 60 minut.⁵⁵

Podanie domięśniowe:

• Zaleca się głębokie wstrzyknięcie domięśniowe.^{56 57}
• Aby uniknąć bólu, do rozpuszczenia proszku można zastosować jałowy roztwór lidokainy.^{58 59}

W przypadku preparatu Sulperazon do podania domięśniowego:⁶⁰

• Do rozcieńczenia roztworu można zastosować 2% roztwór chlorowodorku lidokainy, nie należy go jednak stosować do początkowego rozpuszczenia produktu.⁶¹

Podanie doustne

Sultamycylina (Unasyn) jest doustną postacią sulbaktamu z ampicyliną, dostępną w formie tabletek powlekanych.⁶² Należy ją podawać zgodnie z zaleceniami dawkowania, zwykle dwa razy na dobę.⁶³

Szczegółowe zalecenia dla dawkowania sulbaktamu

Podczas przepisywania sulbaktamu należy pamiętać o kilku kluczowych zasadach:^{64 65}

• Maksymalna dobowa dawka sulbaktamu nie powinna przekraczać 4 g, niezależnie od preparatu.^{66 67 68}
• Częstość dawkowania zależy od ciężkości zakażenia oraz stanu funkcji nerek pacjenta.^{69 70}
• Leczenie zwykle trwa od 5 do 14 dni i jest kontynuowane przez 48 godzin po ustąpieniu objawów.^{71 72 73}
• W przypadku paciorkowców beta-hemolizujących leczenie powinno trwać co najmniej 10 dni, aby zapobiec ostremu zapaleniu stawów i kłębuszkowemu zapaleniu nerek.⁷⁴
• U pacjentów poddawanych hemodializie, preparat zawierający sulbaktam należy podawać po dializie.^{75 76}