Wskazania do stosowania
Sulbaktam

Charakterystyka sulbaktamu jako substancji czynnej

Sulbaktam to inhibitor beta-laktamaz należący do klasy penicylinowych inhibitorów beta-laktamazy. Jest substancją pomocniczą stosowaną w skojarzeniu z antybiotykami beta-laktamowymi takimi jak ampicylina czy cefoperazon w celu przełamania oporności drobnoustrojów wytwarzających beta-laktamazy. Mechanizm działania sulbaktamu polega na nieodwracalnym blokowaniu aktywności beta-laktamaz, co chroni główną substancję przeciwbakteryjną przed enzymatyczną degradacją i przywraca jej skuteczność przeciwko opornym szczepom bakterii.¹

Zastosowanie kliniczne sulbaktamu w praktyce medycznej

Sulbaktam jest dostępny w Polsce w produktach leczniczych zawierających dwie główne kombinacje: sulbaktam z ampicyliną oraz sulbaktam z cefoperazonem. Preparaty te występują w formach parenteralnych (proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań/do infuzji) oraz doustnych (tabletki powlekane).^{2 3}

Wskazania do stosowania kombinacji ampicylina + sulbaktam

Kombinacja ampicyliny z sulbaktamem (dostępna w produktach Ampicilin+Sulbactam AptaPharma, Ampicillin/Sulbactam Bausch Health oraz Unasyn) jest wskazana w leczeniu zakażeń wywołanych przez drobnoustroje wrażliwe, obejmujących następujące jednostki chorobowe:⁴

• Zakażenia górnych i dolnych dróg oddechowych – w tym zapalenie zatok, zapalenie ucha środkowego, zapalenie nagłośni oraz bakteryjne zapalenie płuc
• Zakażenia dróg moczowych – w tym odmiedniczkowe zapalenie nerek
• Zakażenia w obrębie jamy brzusznej – w tym zapalenie otrzewnej
• Zakażenia ginekologiczne – zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie błony śluzowej macicy i zapalenie tkanki łącznej miednicy
• Zakażenia skóry i tkanek miękkich
• Zakażenia kości i stawów
• Zakażenia rzeżączkowe
• Bakteriemia – związana lub podejrzewana o związek z którymkolwiek z wymienionych powyżej zakażeń

⁵

Zastosowanie profilaktyczne sulbaktamu w połączeniu z ampicyliną

Ampicylina z sulbaktamem znajduje również zastosowanie w profilaktyce okołooperacyjnej:⁶

• W okresie przed- lub pooperacyjnym – w celu zmniejszenia częstości występowania zakażeń ran u pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym jamy brzusznej lub miednicy
• W przypadku przerwania ciąży lub cesarskiego cięcia – stosowana przedoperacyjnie w celu zmniejszenia ryzyka posocznicy pooperacyjnej

⁷

Wskazania do stosowania kombinacji cefoperazon + sulbaktam

Kombinacja cefoperazonu z sulbaktamem (dostępna w preparacie Sulperazon) jest wskazana w leczeniu następujących zakażeń wywołanych przez wrażliwe drobnoustroje:⁸

• Zakażenia dróg oddechowych (górnych i dolnych)
• Zakażenia dróg moczowych (górnych i dolnych)
• Zakażenia wewnątrz jamy brzusznej, w tym zapalenie otrzewnej, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie dróg żółciowych
• Posocznica
• Zakażenia skóry i tkanek miękkich
• Zakażenia kości i stawów
• Zakażenia dróg rodnych, w tym stany zapalne w obrębie miednicy, zapalenie błony śluzowej macicy, rzeżączka

⁹

Zastosowanie sulbaktamu w terapii skojarzonej

Ze względu na szeroki zakres działania przeciwbakteryjnego, kombinacja cefoperazonu z sulbaktamem (Sulperazon) może być stosowana w monoterapii lub jako część leczenia skojarzonego. W przypadku stosowania z aminoglikozydami, zaleca się monitoring czynności nerek w trakcie terapii.¹⁰

Zastosowanie doustnej formy sulbaktamu po leczeniu parenteralnym

Doustna postać sultamycyliny (Unasyn), która jest wspólnym prolekiem sulbaktamu i ampicyliny, może być stosowana do kontynuacji leczenia po początkowej terapii postaciami parenteralnymi (domięśniowymi lub dożylnymi) tych leków. Umożliwia to kompleksową terapię zakażeń, rozpoczynając od intensywnej terapii parenteralnej, a następnie kontynuując leczenie w formie doustnej.¹¹

Szczegółowe wskazania do stosowania sulbaktamu w różnych jednostkach chorobowych

Infekcje układu oddechowego

Kombinacje zawierające sulbaktam są zalecane w leczeniu zarówno górnych jak i dolnych dróg oddechowych, co obejmuje:¹²

• Zapalenie zatok – ostre i przewlekłe, zwłaszcza wywołane przez bakterie produkujące beta-laktamazy
• Zapalenie ucha środkowego – szczególnie w przypadkach opornych na standardową antybiotykoterapię
• Zapalenie nagłośni – jako ciężkie, zagrażające życiu zakażenie wymagające szybkiej interwencji
• Bakteryjne zapalenie płuc – w tym nabyte w społeczności (CAP) wywołane przez patogeny produkujące beta-laktamazy
• Zapalenie oskrzeli – o etiologii bakteryjnej, szczególnie w zaostrzeniach przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP)

¹³

Infekcje układu moczowego

Sulbaktam w połączeniu z antybiotykami beta-laktamowymi jest wskazany w leczeniu zakażeń układu moczowego, zarówno górnych jak i dolnych dróg moczowych:¹⁴

• Odmiedniczkowe zapalenie nerek – ostre i przewlekłe, szczególnie w przypadkach wywołanych przez patogeny oporne produkujące beta-laktamazy
• Zapalenie pęcherza moczowego – zwłaszcza nawracające lub powikłane
• Powikłane zakażenia układu moczowego – związane z obecnością cewników, zaburzeniami odpływu moczu lub innymi czynnikami ryzyka

¹⁵

Infekcje w obrębie jamy brzusznej

Kombinacje zawierające sulbaktam są szczególnie wartościowe w leczeniu ciężkich, często polietiologicznych zakażeń wewnątrz jamy brzusznej:¹⁶

• Zapalenie otrzewnej – pierwotne lub wtórne, często o mieszanej etiologii bakteryjnej
• Zapalenie pęcherzyka żółciowego – ostre i przewlekłe
• Zapalenie dróg żółciowych – często wywołane przez bakterie Gram-ujemne oporne na wiele antybiotyków
• Ropnie wewnątrzbrzuszne – jako leczenie uzupełniające do drenażu chirurgicznego

¹⁷

Infekcje ginekologiczne

Sulbaktam w połączeniu z antybiotykami beta-laktamowymi znajduje zastosowanie w leczeniu szeregu zakażeń ginekologicznych:¹⁸

• Zapalenie błony śluzowej macicy (endometritis) – zwłaszcza poporodowe lub po zabiegach ginekologicznych
• Zapalenie tkanki łącznej miednicy (PID) – kompleksowe zakażenie obejmujące macicę, jajowody i okoliczne struktury
• Ropnie w obrębie miednicy – jako uzupełnienie leczenia chirurgicznego
• Zakażenia poporodowe – szczególnie jako profilaktyka przy cesarskim cięciu

¹⁹

Infekcje skóry i tkanek miękkich

Preparaty zawierające sulbaktam są wskazane w leczeniu zakażeń skóry i tkanek miękkich, szczególnie w przypadkach wywołanych przez patogeny wytwarzające beta-laktamazy:²⁰

• Zakażenia ran – w tym ran pooperacyjnych, pourazowych
• Cellulitis (zapalenie tkanki łącznej) – zwłaszcza o ciężkim przebiegu
• Ropnie skórne i tkanek miękkich – jako uzupełnienie drenażu chirurgicznego
• Zakażenia stopy cukrzycowej – często o etiologii mieszanej
• Martwicze zapalenie powięzi – jako element terapii skojarzonej z zabiegiem chirurgicznym

²¹

Infekcje kości i stawów

Kombinacje zawierające sulbaktam znajdują zastosowanie w leczeniu zakażeń układu kostno-stawowego:²²

• Zapalenie kości (osteomyelitis) – ostre i przewlekłe
• Septyczne zapalenie stawów – wymagające szybkiej interwencji terapeutycznej
• Zakażenia protez stawowych – jako element terapii skojarzonej z leczeniem chirurgicznym

²³

Posocznica i bakteriemia

Sulbaktam w połączeniu z antybiotykami beta-laktamowymi stanowi istotną opcję terapeutyczną w leczeniu uogólnionych zakażeń:²⁴

• Posocznica (sepsa) – zwłaszcza wywołana przez patogeny oporne na standardowe antybiotyki
• Bakteriemia – związana z zakażeniami narządowymi lub odcewnikowymi
• Wstrząs septyczny – jako element kompleksowej terapii

²⁵

Zakażenia rzeżączkowe

Kombinacje zawierające sulbaktam są skuteczne w leczeniu zakażeń wywołanych przez Neisseria gonorrhoeae, w tym szczepów wytwarzających beta-laktamazy:²⁶

• Rzeżączka niepowikłana – urethritis, cervicitis
• Rzeżączka powikłana – zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie najądrzy
• Rzeżączkowe zapalenie gardła
• Rzeżączkowe zapalenie odbytnicy

²⁷

Uwagi końcowe dotyczące stosowania sulbaktamu

Przy przepisywaniu preparatów zawierających sulbaktam należy uwzględnić oficjalne wytyczne dotyczące właściwego stosowania leków przeciwbakteryjnych, aby zminimalizować rozwój oporności bakterii.^{28 29}

W praktyce klinicznej, wybór odpowiedniej kombinacji sulbaktamu z antybiotykiem beta-laktamowym (ampicylina lub cefoperazon) powinien opierać się na lokalnych danych dotyczących oporności bakterii, ciężkości zakażenia, lokalizacji infekcji oraz stanu klinicznego pacjenta. W przypadkach ciężkich, zagrażających życiu zakażeń, zaleca się rozpoczęcie terapii od form parenteralnych, z możliwością przejścia na leczenie doustne po uzyskaniu poprawy klinicznej.³⁰