Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Sodu mleczan

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania mleczanu sodu

Mleczan sodu, powszechnie występujący w roztworach do dializy otrzewnowej oraz płynach infuzyjnych, stanowi istotny składnik buforowy stosowany w terapii nerkozastępczej oraz płynoterapii. Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa tej substancji mają kluczowe znaczenie dla pełnego zrozumienia jej profilu bezpieczeństwa w warunkach klinicznych.¹

Stan badań przedklinicznych dla produktów zawierających mleczan sodu

Należy zauważyć, że dla większości dostępnych na rynku produktów leczniczych zawierających mleczan sodu nie przeprowadzono szczegółowych, dedykowanych badań przedklinicznych oceniających toksyczność samej substancji. Dla produktów takich jak balance 1,5%/2,3%/4,25% z 1,5%/2,3%/4,25% glukozą i wapniem 1,25/1,75 mmol/l, PHYSIONEAL 35 oraz PHYSIONEAL 40 producenci wskazują na brak przeprowadzonych badań przedklinicznych nad bezpieczeństwem tych konkretnych preparatów.^{1 2 3}

Podobnie dla produktów Physioneal 40 z glukozą w różnych stężeniach (1,36% w/v, 2,27% w/v oraz 3,86% w/v) dokumentacja medyczna wskazuje na brak przeprowadzonych badań przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania.^{4 5 6}

Fizjologiczne podstawy bezpieczeństwa mleczanu sodu

Brak rozbudowanych badań przedklinicznych dla produktów zawierających mleczan sodu wynika z jego statusu jako fizjologicznego składnika organizmu. W przypadku produktu balance 1,5%/2,3%/4,25% z 1,5%/2,3%/4,25% glukozą i wapniem 1,25/1,75 mmol/l, mleczan sodu, podobnie jak inne elektrolity oraz glukoza zawarte w tym preparacie, są naturalnymi, fizjologicznymi składnikami ludzkiego osocza. Z tego względu nie przewiduje się wystąpienia efektów toksycznych przy przestrzeganiu wskazań, przeciwwskazań i zalecanego dawkowania.⁷

W przypadku płynu Ringer Lactate, badania przedkliniczne na zwierzętach dotyczące bezpieczeństwa stosowania nie są uznawane za konieczne, ponieważ składniki tego roztworu, w tym mleczan sodu, występują w warunkach fizjologicznych zarówno w osoczu zwierząt, jak i ludzi. W normalnych warunkach zastosowania klinicznego nie należy spodziewać się działań toksycznych związanych z tymi składnikami.⁸

Mleczan sodu w roztworach dializacyjnych

W przypadku roztworów do dializy otrzewnowej, takich jak balance czy PHYSIONEAL, mleczan sodu pełni funkcję buforu i występuje w określonych stężeniach. Na przykład w produktach PHYSIONEAL liczba w nazwie określa stężenie buforu w roztworze, gdzie „35” oznacza sumę stężeń mleczanu (10 mmol/l) i wodorowęglanu (25 mmol/l), a „40” oznacza sumę stężeń mleczanu (15 mmol/l) i wodorowęglanu (25 mmol/l).^{9 10}

W produktach z linii balance, stężenie mleczanu sodu jest stałe i wynosi 35 mmol/l, niezależnie od stężenia glukozy czy zawartości wapnia w roztworze.¹¹

Bezpieczeństwo dodatków do roztworów zawierających mleczan sodu

Warto zauważyć, że choć same składniki podstawowe roztworów zawierających mleczan sodu są uznawane za bezpieczne ze względu na ich fizjologiczny charakter, odrębną kwestią jest bezpieczeństwo ewentualnych dodatków do tych preparatów. W przypadku roztworu Ringer Lactate dokumentacja medyczna wskazuje, że bezpieczeństwo stosowania możliwych dodatków powinno być rozpatrywane niezależnie od bezpieczeństwa głównych składników roztworu.¹²

Skład i toksykologia mleczanu sodu w różnych preparatach

Dokładniejsza analiza składu produktów zawierających mleczan sodu pokazuje, że występuje on w różnych stężeniach i konfiguracjach. Na przykład w płynie Ringera z mleczanami Fresenius, mleczan sodu występuje w stężeniu 28,3 mmol/1000 ml, przy całkowitej osmolarności roztworu wynoszącej 278,5 mOsmol/l.¹³

W przypadku Ringer Lactate, stężenie mleczanu wynosi 29 mmol/l (29 mEq/l), przy osmolarności około 278 mOsm/l.¹⁴

Istotną cechą produktów zawierających mleczan sodu jest ich fizjologiczne pH po przygotowaniu do użycia. W przypadku produktów PHYSIONEAL pH gotowego roztworu wynosi 7,4, co odpowiada fizjologicznemu pH krwi ludzkiej.¹⁵

Wnioski dotyczące bezpieczeństwa stosowania mleczanu sodu w świetle danych przedklinicznych

Na podstawie dostępnych danych przedklinicznych można stwierdzić, że mleczan sodu w roztworach do dializy otrzewnowej oraz płynach infuzyjnych jest uznawany za substancję bezpieczną, gdy stosowany jest zgodnie z zaleceniami. Bezpieczeństwo to wynika z faktu, że mleczan sodu jest naturalnym składnikiem organizmu, występującym fizjologicznie w osoczu ludzkim.¹⁶

Brak przeprowadzonych szczegółowych badań przedklinicznych dla większości preparatów zawierających mleczan sodu nie powinien budzić niepokoju, ponieważ jest uzasadniony fizjologicznym charakterem tej substancji oraz długą historią jej bezpiecznego stosowania w praktyce klinicznej.¹⁷

Należy jednak pamiętać, że bezpieczeństwo stosowania mleczanu sodu, jak każdej substancji aktywnej, zależy od przestrzegania wskazań, przeciwwskazań oraz zalecanego dawkowania właściwego dla danego produktu leczniczego. Ewentualne modyfikacje składu preparatów zawierających mleczan sodu, w tym dodawanie innych substancji, powinny być rozpatrywane indywidualnie pod kątem ich bezpieczeństwa.¹⁸