Dawkowanie i sposób podawania
Sodu mleczan

Charakterystyka mleczanu sodu w dializie otrzewnowej

Mleczan sodu (sodu (S)-mleczan) jest istotnym składnikiem roztworów do dializy otrzewnowej, pełniącym funkcję buforu. W preparatach dializacyjnych mleczan sodu występuje w określonych stężeniach, dostarczając jonów mleczanowych, które po wchłonięciu do organizmu ulegają metabolizmowi, głównie w wątrobie, do wodorowęglanu. Działanie to przyczynia się do utrzymania właściwej równowagi kwasowo-zasadowej organizmu u pacjentów poddawanych dializie otrzewnowej.^{1 2}

Dawkowanie i sposób podawania mleczanu sodu w dializie otrzewnowej

Mleczan sodu jest składnikiem roztworów do dializy otrzewnowej i jego dawkowanie wiąże się z ogólnym dawkowaniem tych roztworów. Lekarz prowadzący ustala schemat leczenia, częstość podawania, objętość wymiany oraz czas zalegania roztworu w otrzewnej, biorąc pod uwagę indywidualne potrzeby pacjenta.³

Typy dializ otrzewnowych

W zależności od metody dializy otrzewnowej, wyróżniamy następujące typy terapii, w których stosuje się roztwory zawierające mleczan sodu:

• Ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa (CADO) – metoda ręcznych wymian płynu dializacyjnego⁴
• Automatyczna dializa otrzewnowa (ADO) – metoda wymian realizowanych za pomocą cyklera⁵

Dawkowanie w ciągłej ambulatoryjnej dializie otrzewnowej (CADO)

W przypadku CADO standardowe dawkowanie dla pacjentów dorosłych obejmuje:

• Typowo 2000 ml roztworu na jedną wymianę (od 500 do 3000 ml w zależności od stanu pacjenta)⁶
• Cztery wymiany na dobę⁷
• Okres zalegania roztworu w jamie otrzewnej wynoszący od 2 do 10 godzin (czas równoważenia otrzewnowego)⁸

W przypadku dzieci i młodzieży, objętość roztworu na jedną wymianę powinna być dostosowana do wieku i powierzchni ciała:

• Początkowa objętość na wymianę: 600-800 ml/m² powierzchni ciała⁹
• Możliwość zwiększenia do 1000-1200 ml/m² powierzchni ciała w zależności od tolerancji, wieku i resztkowej funkcji nerek¹⁰
• Typowo 4 wymiany na dobę (czasami 3 lub 5)¹¹

Dawkowanie w automatycznej dializie otrzewnowej (ADO)

W przypadku ADO, dawkowanie jest dostosowywane indywidualnie przez lekarza i programowane w cyklerze. Standardowe parametry terapii dla dorosłych obejmują:

• Czas leczenia: 8-10 godzin w ciągu nocy¹²
• Objętości zalegania: 1500-3000 ml¹³
• Liczba cykli: 3-10 w ciągu nocy¹⁴
• Typowa ilość użytego płynu: 10-18 litrów (zakres 6-30 litrów)¹⁵
• Często łączona z 1-2 wymianami w ciągu dnia¹⁶

W przypadku dzieci i młodzieży w ADO:

• Objętość na wymianę: 800-1000 ml/m² powierzchni ciała¹⁷
• Możliwość zwiększenia do 1400 ml/m² powierzchni ciała w zależności od tolerancji, wieku i resztkowej funkcji nerek¹⁸
• 5-10 wymian w ciągu doby¹⁹

Dla dzieci powyżej 2 lat, zwykle zaleca się 800-1400 ml/m² na jedną wymianę, nie więcej jednak niż 2000 ml. U dzieci poniżej 2 lat zaleca się objętości napełniania od 200 do 1000 ml/m². ^{2 lat, zaleca się 800 do 1400 ml/m² na jedną wymianę, zależnie od tolerancji, nie więcej jednak niż 2000 ml. U dzieci w wieku poniżej 2 lat zaleca się zastosowanie objętości napełniania od 200 do 1000 ml/m².”>20}

Tabela dawkowania mleczanu sodu w roztworach do dializy otrzewnowej

Wybór stężenia mleczanu sodu w roztworach do dializy

Wybór roztworu zawierającego odpowiednie stężenie mleczanu sodu zależy od stanu klinicznego pacjenta i uwzględnia m.in. potrzebę utrzymania prawidłowej równowagi kwasowo-zasadowej. W produktach dostępnych na rynku stężenie mleczanu sodu różni się w zależności od formulacji i przeznaczenia:^{21 22}

• PHYSIONEAL 35: stężenie buforu wynosi 35 mmol/l (10 mmol/l mleczanu + 25 mmol/l wodorowęglanu)²³
• PHYSIONEAL 40: stężenie buforu wynosi 40 mmol/l (15 mmol/l mleczanu + 25 mmol/l wodorowęglanu)²⁴
• Balance: stężenie mleczanu wynosi 35 mmol/l²⁵

Specjalne grupy pacjentów

Pacjenci w wieku podeszłym

U pacjentów w podeszłym wieku stosuje się takie same schematy dawkowania jak u dorosłych, biorąc pod uwagę indywidualne potrzeby i stan kliniczny.^{26 27}

Dzieci i młodzież

Dawkowanie u dzieci i młodzieży musi być starannie dobrane w zależności od wieku, powierzchni ciała i stanu klinicznego. Należy zwrócić szczególną uwagę na bezpieczeństwo stosowania niektórych preparatów zawierających mleczan sodu:

• PHYSIONEAL 35/40 w pojemniku CLEAR-FLEX nie jest zalecany do stosowania u dzieci wymagających objętości napełniania <1600 ml, ze względu na ryzyko niewykrycia możliwej niepełnej infuzji (podanie wyłącznie zawartości małej komory)<sup data-drug="Physioneal 35 Clear-Flex" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="Nie jest zalecane stosowanie produktu PHYSIONEAL 35 w pojemniku CLEAR-FLEX u dzieci wymagających objętości napełniania 28 <sup data-drug="Physioneal 40 Clear-Flex" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="Nie jest zalecane stosowanie produktu PHYSIONEAL 40 w pojemniku CLEAR-FLEX u dzieci wymagających objętości napełniania 29

Sposób podawania roztworów zawierających mleczan sodu

Przygotowanie roztworu do podania

Roztwory do dializy otrzewnowej zawierające mleczan sodu są dostarczane w workach dwukomorowych. Przed użyciem należy wymieszać zawartość komór, aby uzyskać gotowy do użycia roztwór o neutralnym pH.^{30 31}

Procedura przygotowania roztworu różni się w zależności od rodzaju opakowania:

• Dla balance® (system stay•safe®): worek należy najpierw ogrzać do temperatury ciała³²
• Dla PHYSIONEAL® (system CLEAR-FLEX): po zdjęciu worka ochronnego należy niezwłocznie otworzyć długi zgrzew (między komorami), następnie otworzyć krótki zgrzew SafetyMoon³³
• Dla PHYSIONEAL® (system trójkomorowy): należy przełamać zatyczkę między komorami, poczekać aż zawartość górnej komory spłynie do dolnej i delikatnie wymieszać³⁴

Roztwór po zmieszaniu musi zostać podany w ciągu 24 godzin.^{35 36}

Podgrzewanie roztworu przed podaniem

Przed użyciem, roztwór do dializy otrzewnowej można podgrzać do temperatury 37°C w celu zwiększenia komfortu pacjenta. Do podgrzewania należy używać wyłącznie suchego źródła ciepła (np. podkładka grzewcza, podgrzewacz płytowy). Nie wolno podgrzewać roztworu w wodzie ani w kuchence mikrofalowej ze względu na ryzyko urazu pacjenta lub dyskomfort.^{37 38}

Droga podania

Wszystkie roztwory zawierające mleczan sodu przeznaczone są wyłącznie do podawania dootrzewnowego. Nie wolno podawać ich drogą dożylną.^{39 40 41}

Wskazówki dla pacjentów wykonujących dializę samodzielnie

Przed wykonywaniem dializy otrzewnowej samodzielnie w domu, pacjent powinien zostać odpowiednio przeszkolony i wykazać się biegłością w przeprowadzaniu procedury. Szkolenie powinno być prowadzone przez wykwalifikowany personel medyczny.⁴²

Lekarz prowadzący musi upewnić się, że pacjent w wystarczającym stopniu opanował technikę zabiegu, zanim zezwoli mu na samodzielne wykonywanie dializy otrzewnowej w domu. W przypadku jakichkolwiek trudności lub wątpliwości, pacjent powinien skontaktować się z lekarzem prowadzącym.⁴³

Mleczan sodu w preparatach do infuzji dożylnych

Oprócz roztworów do dializy otrzewnowej, mleczan sodu jest również składnikiem niektórych płynów do infuzji dożylnych, takich jak Płyn Ringera z mleczanami. W tych preparatach mleczan sodu pełni funkcję buforu i jest elementem zbilansowanego roztworu elektrolitowego.

Dawkowanie płynów infuzyjnych zawierających mleczan sodu

W przypadku płynów infuzyjnych zawierających mleczan sodu (np. Płyn Ringera z mleczanami), dawkowanie ustala lekarz w zależności od stanu klinicznego pacjenta, wieku, masy ciała i wyników badań laboratoryjnych. Dawka dobowa zależy od zapotrzebowania pacjenta na płyny i elektrolity.⁴⁴

Zazwyczaj podaje się z szybkością 2,5 ml/kg mc./godz. w infuzji dożylnej. Nie należy przekraczać dawki dobowej wynoszącej 40 ml/kg mc. Maksymalna dawka dobowa zależy od zapotrzebowania pacjenta na płyny i elektrolity, a maksymalna szybkość infuzji zależy od stanu klinicznego pacjenta i jest ustalana przez lekarza.⁴⁵

W przypadku Ringer Lactate, zalecane dawkowanie wynosi:⁴⁶

• Dorośli: 500 ml do 3 l/24 godziny⁴⁷
• Niemowlęta, małe dzieci i dzieci: 20 ml do 100 ml/kg mc./24 godziny⁴⁸

Szybkość podawania dla dorosłych wynosi zwykle 40 ml/kg mc./24 godziny, a dla dzieci:⁴⁹

• Niemowlęta: 6 do 8 ml/kg mc./godzinę⁵⁰
• Małe dzieci: 4 do 6 ml/kg mc./godzinę⁵¹
• Dzieci: 2 do 4 ml/kg mc./godzinę⁵²

W przypadku pacjentów z oparzeniami, dawka wynosi średnio 3,4 ml/kg mc./% oparzenia po 24 godzinach od oparzenia i 6,3 ml/kg mc./% oparzenia po 48 godzinach od oparzenia.⁵³