Właściwości farmakokinetyczne
Sodu mleczan

Właściwości farmakokinetyczne sodu mleczanu

Sodu mleczan jest istotnym składnikiem roztworów do dializy otrzewnowej oraz płynów do infuzji. Jego właściwości farmakokinetyczne obejmują absorpcję, metabolizm i eliminację z organizmu, co ma kluczowe znaczenie dla skuteczności terapeutycznej produktów zawierających tę substancję.¹

Absorpcja sodu mleczanu

W przypadku roztworów do dializy otrzewnowej zawierających sodu mleczan, związek ten jest stosowany jako środek buforujący i ulega niemal całkowitej absorpcji po 6 godzinach zalegania w jamie otrzewnowej.² W przypadku podawania dożylnego, jak w preparatach Płyn Ringera z mleczanami, sodu mleczan szybko przenika przez błony naczyń włosowatych i rozprzestrzenia się w przestrzeni zewnątrzkomórkowej.³

Przy infuzji dożylnej przezroczystych roztworów takich jak Ringer Lactate, około 1/3 podanej objętości produktu leczniczego pozostaje w układzie naczyniowym, natomiast 2/3 szybko opuszcza łożysko naczyniowe, przechodząc do przestrzeni zewnątrzkomórkowej.⁴

Metabolizm sodu mleczanu

U pacjentów z prawidłową funkcją wątroby, mleczan zostaje szybko zmetabolizowany, co potwierdzają prawidłowe poziomy pośrednich metabolitów.⁵ Proces metabolizmu mleczanu odbywa się głównie w wątrobie i przebiega dwutorowo:

• Metabolizm mleczanu do pirogronianu, który następnie wchodzi w cykl Krebsa
• Procesy utleniania i glukoneogenezy, w wyniku których powstają wodorowęglany

^{6 7}

Czas potrzebny na pełne przekształcenie mleczanu do wodorowęglanów wynosi zazwyczaj od 1 do 2 godzin.⁸ Co istotne, zarówno D-mleczan, jak i L-mleczan wykazują zbliżone właściwości farmakokinetyczne.⁹

Warto zauważyć, że wlew roztworu Ringer Lactate u dorosłych stabilnych hemodynamicznie pacjentów nie powoduje zwiększenia stężenia mleczanu w krwiobiegu, co świadczy o szybkim metabolizmie tej substancji.¹⁰

Rola sodu mleczanu w roztworach do dializy

W roztworach do dializy otrzewnowej, takich jak PHYSIONEAL czy balance, sodu mleczan pełni funkcję buforu, wspólnie z wodorowęglanem lub samodzielnie. Przykładowo, w produkcie PHYSIONEAL 40, liczba „40″ oznacza stężenie buforu, gdzie 15 mmol/l stanowi mleczan, a 25 mmol/l wodorowęglan, co łącznie daje 40 mmol/l.¹¹

W roztworach balance, stężenie mleczanu wynosi 35 mmol/l, co zapewnia odpowiednie buforowanie i regulację równowagi kwasowo-zasadowej podczas dializy otrzewnowej.¹²

Farmakokinetyka w kontekście dializy otrzewnowej

W trakcie dializy otrzewnowej, sodu mleczan działa wraz z innymi składnikami roztworu dializacyjnego. Produkt balance 1,5%/2,3%/4,25% z 1,5%/2,3%/4,25% glukozą i wapniem 1,25/1,75 mmol/l pozwala na usuwanie z organizmu produktów przemiany materii gromadzących się podczas mocznicy, takich jak mocznik, kreatynina, kwas moczowy, nieorganiczne fosforany oraz elektrolity (sód, potas, wapń i magnez). Proces ten odbywa się dzięki mechanizmom dyfuzji i/lub konwekcji.¹³

Podczas dializy otrzewnowej glukoza, elektrolity i woda podane dootrzewnowo są wchłaniane do krwi i ulegają fizjologicznym przemianom metabolicznym.^{14 15}

Interakcje sodu mleczanu z innymi składnikami roztworu

W roztworach do dializy otrzewnowej, efektywność sodu mleczanu jest powiązana z działaniem innych składników. Glukoza, stosowana jako środek osmotyczny, jest powoli wchłaniana, co zmniejsza gradient dyfuzji między roztworem dializacyjnym a płynem zewnątrzkomórkowym.¹⁶

Ultrafiltracja jest najintensywniejsza na początku czasu zalegania roztworu w jamie otrzewnowej, osiągając maksimum po około 2-3 godzinach. Następnie rozpoczyna się wchłanianie glukozy, co prowadzi do stopniowego spadku ultrafiltracji.¹⁷

Po 4 godzinach objętość ultrafiltratu osiąga średnio:

• 100 ml przy 1,5% roztworze glukozy
• 400 ml przy 2,3% roztworze glukozy
• 800 ml przy 4,25% roztworze glukozy

¹⁸

Przez 6 godzin dializy wchłania się 60-80% glukozy zawartej w roztworze dializacyjnym.¹⁹ Glukoza jest metabolizowana do CO₂ i H₂O, przy czym 1 g glukozy dostarcza 4 kcal lub 17 kJ energii.^{20 21}

Homeostaza wapnia i rola sodu mleczanu

Transport wapnia w trakcie dializy otrzewnowej zależy od kilku czynników:

• Stężenia glukozy w roztworze dializacyjnym
• Objętości wlewu
• Stężenia wapnia zjonizowanego w surowicy
• Stężenia wapnia w roztworze dializacyjnym

²²

Im wyższe stężenie glukozy, objętość wlewu i stężenie wapnia w surowicy, a niższe stężenie wapnia w roztworze dializacyjnym, tym większe jest przenikanie wapnia od pacjenta do dializatu.²³

W przypadku roztworów balance z wapniem 1,25 mmol/l, typowy schemat ciągłej ambulatoryjnej dializy otrzewnowej (CADO) obejmujący trzy worki 1,5% glukozy i jeden 4,25% glukozy powoduje usunięcie do 160 mg wapnia na dobę. Umożliwia to doustne przyjmowanie większych dawek leków zawierających wapń i witaminę D, bez ryzyka hiperkalcemii.²⁴

Farmakokinetyka sodu mleczanu w płynach do infuzji

W przypadku płynów do infuzji zawierających sodu mleczan, takich jak Płyn Ringera z mleczanami Fresenius czy Ringer Lactate, farmakokinetyka tej substancji odpowiada właściwościom jonów zawartych w składzie (sodu, potasu, wapnia i chlorków).²⁵

Efekt objętościowy i czas działania takich płynów jest krótkotrwały ze względu na szybkie przechodzenie płynu z łożyska naczyniowego do przestrzeni zewnątrzkomórkowej.²⁶

Należy podkreślić, że w przypadku wprowadzenia do roztworu Ringer Lactate dodatkowego produktu leczniczego, właściwości farmakokinetyczne roztworu zależeć będą również od właściwości dodanego produktu.²⁷