Działania niepożądane
Seryina

Działania niepożądane związane ze stosowaniem seryny w produktach do żywienia pozajelitowego

Seryna jest aminokwasem występującym w różnych produktach stosowanych w żywieniu pozajelitowym, takich jak Multimel, Olimel czy SmofKabiven. Produkty te zawierają serynę w różnych stężeniach jako składnik mieszanin aminokwasów, które wraz z emulsją tłuszczową i roztworem glukozy tworzą kompletne preparaty odżywcze do podawania dożylnego. W niniejszym artykule skupimy się na potencjalnych działaniach niepożądanych związanych ze stosowaniem seryny w kontekście preparatów do żywienia pozajelitowego.¹

Ogólne działania niepożądane związane z preparatami zawierającymi serynę

Działania niepożądane związane z produktami do żywienia pozajelitowego zawierającymi serynę mogą wynikać z wielu czynników, w tym z nieprawidłowego stosowania (np. przedawkowania lub zbyt szybkiej infuzji), reakcji nadwrażliwości na składniki preparatu lub zaburzeń metabolicznych.² Należy podkreślić, że wystąpienie na początku infuzji jakichkolwiek nieprawidłowych oznak lub objawów reakcji alergicznej powinno być powodem do natychmiastowego zaprzestania infuzji.³

W badaniach klinicznych oraz po wprowadzeniu produktów do obrotu zaobserwowano szereg działań niepożądanych, które mogą być związane ze stosowaniem preparatów zawierających serynę jako składnik mieszaniny aminokwasów.⁴

Działania niepożądane według układów i narządów

Zaburzenia układu immunologicznego

Wśród działań niepożądanych dotyczących układu immunologicznego, które mogą wystąpić podczas stosowania preparatów zawierających serynę, należy wymienić:⁵

• Reakcje nadwrażliwości (niezbyt często)
• Skurcz oskrzeli jako objaw nadwrażliwości (częstość nieznana)
• Nadmierne pocenie się
• Gorączka
• Dreszcze
• Ból głowy
• Wysypka skórna (rumieniowa, grudkowa, krostkowa, plamkowa, uogólniona wysypka)
• Świąd
• Uderzenia gorąca
• Duszność

⁶

Zaburzenia układu nerwowego

W zakresie układu nerwowego obserwowano następujące działania niepożądane:⁷

• Drżenie (częstość nieznana)
• Zawroty głowy
• Ból głowy

⁸

Zaburzenia żołądka i jelit

Preparaty zawierające serynę mogą powodować następujące działania niepożądane ze strony układu pokarmowego:⁹

• Biegunka (częstość nieznana)
• Wymioty (częstość nieznana)
• Nudności (częstość nieznana)
• Brak łaknienia (często)
• Ból brzucha (często)

¹⁰

Zaburzenia serca i naczyniowe

Obserwowano również działania niepożądane dotyczące układu sercowo-naczyniowego:¹¹

• Tachykardia (często)
• Niedociśnienie tętnicze (często/niezbyt często)
• Nadciśnienie tętnicze (często/niezbyt często)

¹²

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Wśród działań niepożądanych dotyczących skóry, związanych ze stosowaniem preparatów zawierających serynę, wymienia się:¹³

• Rumień (częstość nieznana)
• Nadmierna potliwość (częstość nieznana)
• Wysypka skórna
• Pokrzywka

¹⁴

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Preparaty zawierające serynę mogą powodować różnorodne reakcje w miejscu podania oraz zaburzenia ogólne:¹⁵

• Obrzęk/opuchlizna w miejscu infuzji
• Ból w miejscu infuzji
• Wybroczyny w miejscu infuzji
• Reakcja w miejscu infuzji
• Gorączka
• Pęcherze w miejscu infuzji
• Złe samopoczucie
• Dreszcze
• Zapalenie żyły w miejscu założenia cewnika
• Obrzęk miejscowy
• Obrzęk obwodowy
• Uczucie gorąca lub zimna
• Bladość
• Sinica
• Ból w obrębie szyi, pleców, kości, klatki piersiowej i lędźwi
• Zapalenie
• Martwica/owrzodzenie w miejscu infuzji
• Wynaczynienie, które może powodować: ból, podrażnienie, opuchliznę/obrzęk, rumień/rozgrzanie, martwicę skóry, pęcherze/pęcherzyki, zapalenie, stwardnienie, napięcie skóry

¹⁶

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Odnotowano również działania niepożądane dotyczące układu mięśniowo-szkieletowego:¹⁷

• Ból w kończynach (częstość nieznana)
• Kurcze mięśni (częstość nieznana)

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Zaburzenia metaboliczne obserwowane podczas stosowania preparatów zawierających serynę obejmują:¹⁸

• Zmniejszone łaknienie (często)
• Hipertriglicerydemia (często)
• Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (często)

¹⁹

Specyficzne działania niepożądane związane z komponentami preparatów

Zespół przeciążenia tłuszczami

Zespół przeciążenia tłuszczami jest poważnym działaniem niepożądanym, które może wystąpić podczas stosowania preparatów do żywienia pozajelitowego zawierających emulsję tłuszczową. Może być on spowodowany nieprawidłowym podaniem (np. przedawkowanie i/lub szybkość infuzji większa niż zalecana), jednakże objawy i oznaki tego zespołu mogą również wystąpić już na początku infuzji, przy podawaniu produktu zgodnie z zaleceniami.²⁰

Zmniejszona lub ograniczona zdolność metabolizowania tłuszczów zawartych w preparatach, wraz z przedłużonym klirensem osoczowym, może wywołać zespół przeciążenia tłuszczami. Zespół ten jest związany z nagłym pogorszeniem się stanu klinicznego pacjenta i charakteryzuje się objawami takimi jak:²¹

• Hiperlipidemia
• Gorączka
• Stłuszczenie wątroby (hepatomegalia)
• Pogorszenie czynności wątroby
• Niedokrwistość
• Zmniejszona liczba krwinek białych
• Zmniejszona liczba płytek krwi
• Zaburzenia krzepliwości krwi
• Objawy ze strony układu nerwowego (np. śpiączka)
• Hemoliza
• Retikulocytoza
• Nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych
• Powiększenie śledziony
• Naciekanie tłuszczu

²²

Zespół przeciążenia tłuszczami zazwyczaj zanika po zaprzestaniu infuzji emulsji tłuszczowej.²³

Przedawkowanie aminokwasów

Podobnie jak podczas stosowania innych roztworów aminokwasów, w przypadku większej niż zalecana szybkości infuzji, mogą wystąpić działania niepożądane związane z zawartością aminokwasów (w tym seryny) w preparatach. Są to:²⁴

• Nudności
• Wymioty
• Dreszcze
• Nadmierna potliwość
• Zwiększenie temperatury ciała

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek może dojść do zwiększenia stężenia metabolitów zawierających azot (np. kreatyniny, mocznika).²⁵

Przedawkowanie glukozy

Jeśli zdolność pacjenta do usuwania glukozy zostanie przekroczona, rozwinie się hiperglikemia.²⁶

Działania niepożądane w specjalnych grupach pacjentów

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

U dzieci otrzymujących tłuszcze w postaci wlewu odnotowano przypadki małopłytkowości.²⁷

Inne działania niepożądane

W innych źródłach opisywano występowanie poniższych działań niepożądanych w odniesieniu do stosowania podobnych produktów do żywienia pozajelitowego, zawierających serynę, jednakże częstość występowania tych zdarzeń nie jest znana:²⁸

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

• Małopłytkowość

²⁹

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

• Cholestaza
• Hepatomegalia (powiększenie wątroby)
• Żółtaczka

³⁰

Badania diagnostyczne

• Zwiększenie aktywności gamma-glutamylotransferazy
• Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (w tym zwiększenie aktywności aminotransferazy asparaginianowej, aminotransferazy alaninowej, transaminaz)
• Zwiększenie stężenia triglicerydów we krwi
• Zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej we krwi
• Zwiększenie stężenia bilirubiny we krwi

³¹

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

• Azotemia

³²

Zaburzenia naczyniowe

• Odkładanie osadów w naczyniach płucnych (zatorowość płucna i niewydolność płucna)

³³

Urazy, zatrucia i powikłania po zabiegach

• Choroba wątroby związana z żywieniem pozajelitowym

³⁴

Tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia zbiorcze zestawienie działań niepożądanych związanych ze stosowaniem preparatów zawierających serynę, wraz z ich częstością występowania:

Częstość występowania określana jest jako: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000); bardzo rzadko (<1/10 000); lub nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).<sup data-drug="Olimel N5E" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania jest określana jako: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000); bardzo rzadko (35

Postępowanie przy wystąpieniu działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy przerwać infuzję preparatu lub, w razie potrzeby, kontynuować ją w zmniejszonej dawce.³⁶ Wystąpienie na początku infuzji jakichkolwiek nieprawidłowych oznak lub objawów reakcji alergicznej (np. pocenie się, gorączka, dreszcze, ból głowy, wysypka skórna, duszności, skurcz oskrzeli), powinno być powodem do natychmiastowego zaprzestania infuzji.³⁷

W przypadku zespołu przeciążenia tłuszczami należy zaprzestać infuzji emulsji tłuszczowej. Objawy tego zespołu zazwyczaj zanikają po przerwaniu infuzji.³⁸

Monitorowanie i zapobieganie działaniom niepożądanym

Właściwe monitorowanie pacjenta jest kluczowe dla wczesnego wykrycia potencjalnych działań niepożądanych. Należy regularnie oceniać parametry kliniczne i biochemiczne, zwłaszcza stężenie glukozy we krwi, elektrolity w surowicy, czynność wątroby, czynność nerek, parametry krzepnięcia oraz morfologię krwi. W przypadku pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek, należy zwrócić szczególną uwagę na monitorowanie zdolności eliminacji tłuszczów.

Aby zapobiec wystąpieniu działań niepożądanych, należy przestrzegać zalecanej szybkości infuzji oraz nie przekraczać zalecanych dawek. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu tłuszczów, jak również u pacjentów z cukrzycą lub innymi zaburzeniami metabolicznymi.

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.³⁹