Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Potas

Wpływ potasu na płodność

Potas jest jednym z najważniejszych elektrolitów w organizmie człowieka, uczestniczącym w przewodnictwie nerwowym, kurczliwości mięśni oraz utrzymaniu równowagi wodno-elektrolitowej. Mimo powszechnego występowania potasu w produktach leczniczych przeznaczonych do żywienia parenteralnego, a także w suplementach doustnych, brak jest bezpośrednich danych dotyczących wpływu suplementacji potasu na płodność u ludzi.^{1 2}

Produkty lecznicze zawierające potas, takie jak Eziclen czy Finomel, nie posiadają przeprowadzonych badań na wpływ na płodność.^{3 4} Warto jednak zaznaczyć, że w przypadku produktu Biphozyl, który zawiera jony potasowe, nie przewiduje się wpływu na płodność, ponieważ sód, potas, magnez, chlorki, wodorofosforany i wodorowęglany stanowią normalne składniki organizmu.⁵

W przypadku produktu Clensia, który zawiera elektrolity, w tym potas, również nie przewiduje się wpływu na płodność, ponieważ główny składnik – makrogol 4000 – trudno się wchłania.⁶

Stosowanie potasu w okresie ciąży

Produkty zawierające potas są generalnie uznawane za bezpieczne w okresie ciąży, co potwierdzają informacje zawarte w charakterystykach produktów leczniczych. Zarówno magnez jak i potas uznano za bezpieczne w czasie ciąży.^{7 8}

W przypadku produktu Asparaginian Lek, zawierającego 54 mg jonów potasu, zaznacza się, że w zalecanych dawkach produkt może być stosowany w okresie ciąży.⁹

Należy jednak pamiętać, że przy niektórych produktach leczniczych zawierających potas, jak np. Kalipoz Prolongatum (391 mg jonów potasu), zaleca się stosowanie w ciąży jedynie, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu.^{10 11}

W produktach złożonych, które są stosowane w żywieniu pozajelitowym, jak Finomel czy Multimel N6-900E, zawierających jony potasowe, zaleca się podawanie produktu kobietom w ciąży tylko po dokładnym rozważeniu.^{12 13}

Warto podkreślić, że w przypadku produktu Aminomix 1 Novum nie zaleca się jego stosowania w okresie ciąży, ale produkt można podawać kobietom w okresie ciąży i podczas karmienia piersią wyłącznie po starannym rozważeniu konieczności podjęcia tego leczenia.¹⁴

Zalecenia dla lekarzy dotyczące stosowania potasu w ciąży

Przy stosowaniu produktów zawierających potas w okresie ciąży, lekarz powinien dokładnie rozważyć korzyści i potencjalne ryzyko. Zapotrzebowanie na pierwiastki śladowe u kobiet w okresie ciąży jest nieco zwiększone w porównaniu do kobiet niebędących w okresie ciąży, co należy uwzględnić przy dawkowaniu.¹⁵

W przypadku preparatów takich jak Aspargin czy Aspar Espefa Premium, które zawierają zarówno magnez jak i potas, przy stosowaniu w czasie ciąży wskazana jest konsultacja z lekarzem prowadzącym, który wskaże właściwą dawkę leku.^{16 17}

Istnieją również produkty, które ze względu na swój skład są przeciwwskazane w ciąży, jak Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa, która zawiera m.in. potas.¹⁸

Stosowanie potasu w okresie laktacji

Jony potasu, podobnie jak jony magnezu, przekraczają barierę łożyskową i przenikają do mleka kobiet karmiących. Przy stabilnym poziomie osoczowym są to ilości fizjologiczne i niezbędne dla prawidłowego rozwoju płodu lub noworodka.^{19 20}

Produkty zawierające potas mogą być stosowane w okresie karmienia piersią, ale zaleca się konsultację z lekarzem. W przypadku preparatu Asparaginian lek, w zalecanych dawkach produkt może być stosowany w okresie karmienia piersią.²¹

Dla produktów Kalipoz Prolongatum i Kalium effervescens bezcukrowy zaleca się stosowanie w okresie karmienia piersią jedynie w przypadkach, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla dziecka.^{22 23}

W żywieniu pozajelitowym zawierającym potas (np. Finomel, Lipoflex peri), składniki/metabolity przenikają do mleka ludzkiego, ale w dawkach leczniczych nie przewiduje się ich wpływu na organizm noworodków/dzieci karmionych piersią.²⁴ Jednak często zaznacza się, że karmienie piersią nie jest zalecane u matek odżywianych pozajelitowo.²⁵

W przypadku produktu Eziclen, który zawiera potas, zaleca się przerwanie karmienia piersią podczas leczenia tym produktem do upływu 48 godzin od podania drugiej dawki produktu.²⁶

Szczególne zalecenia dla kobiet karmiących piersią

Lekarz przepisujący produkt zawierający potas kobiecie karmiącej piersią powinien uwzględnić, że:

• Produkty zawierające potas mogą być stosowane podczas karmienia piersią, ale często wymagana jest konsultacja z lekarzem prowadzącym.²⁷
• U matek odżywianych pozajelitowo karmienie piersią często nie jest zalecane.²⁸
• Przy niektórych produktach, jak Aspargin, należy pamiętać, że jony potasu przenikają do mleka kobiet karmiących, ale przy stabilnym poziomie osoczowym są to ilości fizjologiczne.²⁹

³⁰

Szczególne zalecenia dotyczące stosowania potasu u kobiet w ciąży i karmiących piersią

Dawkowanie i bezpieczeństwo stosowania

Lekarz powinien dostosować dawkę potasu dla kobiet w ciąży i karmiących piersią, uwzględniając ich zwiększone zapotrzebowanie na elektrolity, w tym potas. Przy stosowaniu produktów zawierających potas, szczególnie ważna jest konsultacja lekarska, która pozwoli na ustalenie odpowiedniej dawki.³¹

W przypadku produktów takich jak Addamel N, które zawierają pierwiastki śladowe, w tym potas, nie należy oczekiwać występowania działań niepożądanych w przypadku podania produktu kobietom w okresie ciąży.³²

Przy preparatach złożonych zawierających potas, jak Aminoplasmal B.Braun 10% E, stosowanie podczas ciąży i laktacji powinno odbywać się z zachowaniem ostrożności i tylko w przypadku bezwzględnego wskazania, po rozważeniu przewidywanych korzyści i możliwych zagrożeń.³³

Monitorowanie pacjentki

Przy stosowaniu produktów zawierających potas u kobiet w ciąży i karmiących piersią, szczególnie tych podawanych pozajelitowo, zaleca się regularne monitorowanie stężenia elektrolitów w surowicy, w tym potasu.³⁴

W przypadku produktów zawierających potas stosowanych w żywieniu pozajelitowym, lekarz powinien zawsze rozważyć potencjalne korzyści i ryzyko związane z zastosowaniem produktu.³⁵

Przeciwwskazania i szczególne ostrzeżenia

Nie wszystkie produkty zawierające potas są zalecane dla kobiet w ciąży i karmiących piersią. Produkty takie jak Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa nie powinny być stosowane u kobiet w ciąży.³⁶

W przypadku produktu Magne-Balans Plus, który zawiera 54 mg jonów potasu, może on być stosowany w ciąży jedynie w przypadku zdecydowanej konieczności, a bezpieczeństwo stosowania produktu w okresie karmienia nie jest określone.³⁷

W przypadku produktu Magnokal, z uwagi na brak informacji dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktu u ludzi, może on być stosowany w ciąży jedynie wtedy, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu.³⁸