Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Noradrenalina

Wpływ noradrenaliny na płodność, ciążę i laktację

Noradrenalina jest substancją czynną stosowaną głównie w stanach nagłych, szczególnie w leczeniu ostrego niedociśnienia tętniczego. Jako lek o silnym działaniu naczynioskurczowym i wpływie na mięśnie gładkie, wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w ciąży, planujących ciążę oraz podczas laktacji. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentkom w tych grupach.

Wpływ na ciążę

Noradrenalina może mieć znaczący wpływ na przepływ krwi przez łożysko oraz wywołać niepożądane reakcje u płodu. W dostępnych danych klinicznych istnieją ograniczone informacje dotyczące stosowania noradrenaliny u kobiet w ciąży, a badania na zwierzętach dotyczące toksyczności reprodukcyjnej są niewystarczające.^{1 2}

Główne ryzyko związane ze stosowaniem noradrenaliny u kobiet w ciąży obejmuje:

• Zaburzenie przepływu krwi przez łożysko^{3 4}
• Wywoływanie bradykardii u płodu^{5 6}
• Wywoływanie skurczów macicy^{7 8}
• Ryzyko niedotlenienia (asfiksji) płodu, szczególnie w zaawansowanej ciąży^{9 10}

Należy zawsze dokładnie rozważyć stosunek potencjalnego ryzyka dla płodu do spodziewanych korzyści terapeutycznych dla matki.^{11 12}

Większość preparatów zawierających noradrenalinę nie jest zalecana do stosowania w okresie ciąży, chyba że stan kliniczny kobiety bezwzględnie wymaga zastosowania tego leku.^{13 14}

W przypadku preparatu Lignocainum 2% c. noradrenalino 0,00125% WZF, który zawiera lidokainę z noradrenaliną i jest stosowany do znieczuleń miejscowych, należy uwzględnić dodatkowe czynniki podczas stosowania w okresie ciąży, a zwłaszcza podczas porodu:

• Środki miejscowo znieczulające łatwo przenikają przez łożysko, powodując ryzyko zatrucia zarówno u matki, jak i płodu¹⁵
• Zatrucie lidokainą może wywołać zaburzenia czynności serca u płodu¹⁶
• Zastosowanie środków o budowie amidowej do blokady okołoszyjkowej w trakcie porodu może wywołać bradykardię u około 30% płodów¹⁷
• Zbyt wysokie stężenie lidokainy we krwi matki może wywołać spadek ciśnienia tętniczego¹⁸
• Znieczulenie może hamować czynność skurczową macicy i przedłużać poród¹⁹

W przypadku stosowania znieczulenia okołoszyjkowego w szczególnych sytuacjach położniczych (poród przedwczesny, zatrucie ciążowe, zagrożenie płodu), należy zawsze rozważyć czy oczekiwane korzyści przeważają nad potencjalnym ryzykiem.²⁰

Warto odnotować, że u noworodków, których matki otrzymywały podczas porodu niektóre środki miejscowo znieczulające, obserwowano w pierwszych dwóch dniach życia obniżone napięcie mięśni szkieletowych, jednak nie ma danych na temat ewentualnych długoterminowych konsekwencji tego zjawiska.²¹

Wpływ na karmienie piersią

Dane dotyczące przenikania noradrenaliny do mleka kobiecego są ograniczone. Większość charakterystyk produktów leczniczych zawierających noradrenalinę wskazuje na brak wystarczających danych w tym zakresie.^{22 23 24}

Przy ocenie ryzyka i korzyści związanych ze stosowaniem noradrenaliny u kobiet karmiących piersią należy wziąć pod uwagę następujące czynniki:

• Nie jest pewne, czy noradrenalina przenika do mleka kobiecego^{25 26}
• Generalnie zaleca się zachowanie ostrożności, gdyż wiele leków przenika do mleka ludzkiego²⁷
• Noradrenalina nie jest wchłaniana w jamie ustnej, co sugeruje, że ekspozycja dziecka na lek poprzez mleko matki nie powinna powodować działań niepożądanych^{28 29}

Należy zauważyć, że w przypadku preparatu Levonor, wskazano iż kwestia przenikania noradrenaliny do mleka kobiecego nie jest istotna, ponieważ stan kliniczny wymagający stosowania noradrenaliny zazwyczaj uniemożliwia karmienie piersią.³⁰

W przypadku preparatu Noradrenaline Kabi ogólnie nie zaleca się karmienia piersią podczas stosowania noradrenaliny w leczeniu nagłego ostrego niedociśnienia tętniczego.³¹

Natomiast dla preparatu Noradrenaline SUN wskazano, że lek może być stosowany w trakcie karmienia piersią, ponieważ noradrenalina nie jest wchłaniana w jamie ustnej.³²

W przypadku preparatu zawierającego lidokainę z noradrenaliną (Lignocainum 2% c. noradrenalino 0,00125% WZF), należy uwzględnić, że lidokaina w niewielkich ilościach przenika do mleka kobiecego, więc stosowanie tego leku u matek karmiących piersią wymaga zachowania ostrożności.³³

Wpływ na płodność

Informacje dotyczące wpływu noradrenaliny na płodność są bardzo ograniczone. W większości charakterystyk produktów leczniczych zawierających noradrenalinę wskazano, że nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu tej substancji na płodność.^{34 35 36}

W przypadku preparatu Noradrenaline hameln oraz Noradrenaline SUN wskazano, że brak jest dostępnych informacji na temat wpływu noradrenaliny na płodność.^{37 38}

W przypadku lidokainy z noradrenaliną (Lignocainum 2% c. noradrenalino 0,00125% WZF), warto odnotować, że badania przeprowadzone na zwierzętach nie wykazały teratogennego działania lidokainy, jednak nie przeprowadzono dotychczas dostatecznie dużych, dobrze kontrolowanych badań u ciężarnych kobiet.³⁹

Wnioski praktyczne dla lekarzy

Lekarze przepisujący preparaty zawierające noradrenalinę kobietom w wieku rozrodczym, w ciąży lub karmiącym piersią, powinni przestrzegać następujących zasad:

1. Dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka przed zastosowaniem noradrenaliny u kobiet w ciąży.
2. Stosować noradrenalinę u kobiet w ciąży tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu.
3. Monitorować tętno płodu podczas stosowania noradrenaliny u kobiet w ciąży, ze względu na ryzyko bradykardii płodu.
4. Zachować szczególną ostrożność w zaawansowanej ciąży ze względu na ryzyko niedotlenienia płodu.
5. W przypadku stosowania preparatów zawierających lidokainę z noradrenaliną do znieczuleń podczas porodu, monitorować czynność serca płodu.
6. W kwestii karmienia piersią, należy rozważyć indywidualnie każdy przypadek, uwzględniając stan kliniczny matki. Generalnie, stan kliniczny wymagający zastosowania noradrenaliny często uniemożliwia karmienie piersią.

Ważne jest, aby decyzje kliniczne były podejmowane indywidualnie, uwzględniając aktualny stan pacjentki, zaawansowanie ciąży, ryzyko dla płodu oraz dostępne alternatywne metody leczenia.