Działania niepożądane
Maleinian feniraminy

Działania niepożądane maleinianu feniraminy

Maleinian feniraminy jest substancją o właściwościach przeciwhistaminowych, wchodzącą w skład złożonych preparatów przeciwgorączkowych i przeciwbólowych, takich jak Fervex D, Fervex Junior, Fervex o smaku malinowym oraz Fluxin. Podczas stosowania leków zawierających tę substancję mogą wystąpić działania niepożądane o różnym nasileniu, zarówno zależne, jak i niezależne od dawki.¹²

Działania neurowegetatywne

Najczęściej spotykane działania niepożądane związane z maleinianem feniraminy mają charakter neurowegetatywny. Do tych objawów należą:

• Uspokojenie lub senność – efekty te są bardziej nasilone w początkowym okresie leczenia³⁴
• Objawy antycholinergiczne takie jak:
  • suchość błon śluzowych
  • zaparcia
  • zaburzenia akomodacji
  • rozszerzenie źrenic
  • kołatanie serca
  • ryzyko zatrzymania moczu⁵⁶
• Niedociśnienie ortostatyczne⁷
• Zaburzenia neurologiczne:
  • zaburzenia równowagi
  • zawroty głowy
  • zaburzenia pamięci lub koncentracji uwagi – występujące częściej u osób w wieku podeszłym⁸⁹
  • zaburzenia koordynacji ruchowej, drżenia¹⁰
  • splątanie, omamy¹¹¹²
• Objawy pobudzenia (występują rzadziej):
  • niepokój ruchowy
  • nerwowość
  • bezsenność¹³¹⁴

Reakcje nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości na maleinian feniraminy występują rzadko, jednak mogą mieć poważny, a nawet zagrażający życiu charakter:

• Zmiany skórne:
  • rumień
  • świąd
  • wyprysk
  • plamica
  • pokrzywka¹⁵¹⁶
• Obrzęk, rzadziej występujący jako obrzęk Quinckego¹⁷¹⁸
• Wstrząs anafilaktyczny – najcięższa postać reakcji alergicznej¹⁹²⁰
• Ciężkie reakcje skórne²¹

Objawy ze strony układu krwiotwórczego

Maleinian feniraminy może powodować zaburzenia hematologiczne, takie jak:

• Leukocytopenia – zmniejszenie liczby białych krwinek²²²³
• Neutropenia – zmniejszenie liczby neutrofili (rodzaj białych krwinek)²⁴²⁵
• Małopłytkowość – zmniejszenie liczby płytek krwi²⁶²⁷
• Niedokrwistość hemolityczna – rodzaj anemii spowodowany nadmiernym rozpadem krwinek czerwonych²⁸²⁹

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Występujące działania niepożądane maleinianu feniraminy mogą wiązać się z różnymi zagrożeniami dla pacjenta, które można podzielić na kilka kategorii:

Zagrożenia związane z działaniem sedatywnym

Efekt uspokajający i senność indukowane przez maleinian feniraminy mogą prowadzić do obniżenia sprawności psychofizycznej, co stanowi szczególne zagrożenie dla osób prowadzących pojazdy mechaniczne lub obsługujących urządzenia. Efekty te są szczególnie nasilone w początkowym okresie leczenia, co wymaga wzmożonej ostrożności w tym czasie.³⁰³¹

Zagrożenia związane z działaniem antycholinergicznym

Działanie antycholinergiczne maleinianu feniraminy może powodować zaburzenia funkcjonowania wielu układów:

• Suchość błon śluzowych może prowadzić do zaburzeń połykania, dyskomfortu w jamie ustnej oraz zwiększonego ryzyka infekcji³²
• Zaparcia mogą być szczególnie uciążliwe dla pacjentów z przewlekłymi problemami jelitowymi³³
• Zaburzenia akomodacji i rozszerzenie źrenic mogą prowadzić do zaburzeń widzenia i zwiększać ryzyko napadu jaskry z zamkniętym kątem u predysponowanych pacjentów³⁴
• Kołatanie serca i zaburzenia rytmu serca mogą być niebezpieczne u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego³⁵
• Zatrzymanie moczu może stanowić poważny problem szczególnie u mężczyzn z przerostem gruczołu krokowego³⁶

Zagrożenia związane z układem naczyniowym

Niedociśnienie ortostatyczne może prowadzić do zawrotów głowy i omdleń, zwłaszcza przy nagłej zmianie pozycji ciała, co zwiększa ryzyko upadków i urazów. Jest to szczególnie niebezpieczne u osób starszych.³⁷³⁸

Zagrożenia neurologiczne

Zaburzenia neurologiczne mogą manifestować się w różnorodny sposób i wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjenta:

• Zaburzenia równowagi, zawroty głowy oraz zaburzenia koordynacji ruchowej zwiększają ryzyko upadków i wypadków³⁹⁴⁰
• Zaburzenia pamięci i koncentracji uwagi mogą być szczególnie dotkliwe dla osób w wieku podeszłym, u których mogą imitować lub nasilać objawy demencji⁴¹⁴²
• Splątanie i omamy mogą powodować niepokój, zaburzenia orientacji oraz wpływać na zdolność do samoopieki⁴³⁴⁴

Zagrożenia związane z nadwrażliwością

Reakcje nadwrażliwości na maleinian feniraminy, choć występują rzadko, mogą mieć charakter zagrażający życiu:

• Reakcje skórne takie jak rumień, świąd czy pokrzywka mogą być pierwszymi objawami rozwijającej się poważnej reakcji alergicznej⁴⁵⁴⁶
• Obrzęk Quinckego może prowadzić do niedrożności dróg oddechowych i stanowi bezpośrednie zagrożenie życia⁴⁷
• Wstrząs anafilaktyczny jest najcięższą postacią reakcji alergicznej, charakteryzującą się nagłym spadkiem ciśnienia tętniczego, zaburzeniami oddychania i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej⁴⁸⁴⁹

Zagrożenia hematologiczne

Zaburzenia hematologiczne związane z maleinianem feniraminy mogą prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych:

• Leukocytopenia i neutropenia zwiększają ryzyko infekcji bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych⁵⁰⁵¹
• Małopłytkowość może prowadzić do zaburzeń krzepnięcia, krwawień z dziąseł, nosa, przewodu pokarmowego oraz wybroczyn skórnych⁵²⁵³
• Niedokrwistość hemolityczna może objawiać się osłabieniem, zmęczeniem, bladością powłok, dusznością wysiłkową oraz wpływać na wydolność sercowo-naczyniową⁵⁴⁵⁵

Tabela działań niepożądanych maleinianu feniraminy

W przypadku wystąpienia któregokolwiek z wymienionych działań niepożądanych, szczególnie reakcji nadwrażliwości, należy natychmiast zaprzestać podawania leku zawierającego maleinian feniraminy i innych leków o podobnym składzie oraz skonsultować się z lekarzem.⁵⁶⁵⁷

Po dopuszczeniu produktów leczniczych zawierających maleinian feniraminy do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tych produktów. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.⁵⁸⁵⁹