Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Lopinawir

Wpływ lopinawiru na płodność, ciążę i laktację

Charakterystyka wpływu lopinawiru na ciążę, laktację i płodność ma istotne znaczenie w leczeniu zakażeń HIV u kobiet w okresie reprodukcyjnym. Lek ten, dostępny m.in. jako Lopinavir + Ritonavir Accord w postaci tabletek powlekanych zawierających 200 mg lopinawiru oraz 50 mg rytonawiru, wymaga szczegółowej oceny korzyści i ryzyka przed zastosowaniem u kobiet w ciąży lub karmiących piersią.¹

Stosowanie lopinawiru w ciąży

Decyzja o zastosowaniu lopinawiru w połączeniu z rytonawirem u kobiet w ciąży powinna uwzględniać zarówno potrzebę leczenia zakażenia HIV u matki, jak i zmniejszenie ryzyka transmisji wertykalnej wirusa na płód. Ocena bezpieczeństwa dla płodu opiera się na danych z badań na zwierzętach oraz na doświadczeniach klinicznych uzyskanych u kobiet ciężarnych.²

Dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania lopinawiru z rytonawirem w okresie ciąży są znaczące. Lek został oceniony u ponad 3000 kobiet w ciąży, w tym u ponad 1000 pacjentek w pierwszym trymestrze.³ Po wprowadzeniu produktu do obrotu, dane z rejestru stosowania leków przeciwretrowirusowych w okresie ciąży (Antiretroviral Pregnancy Registry), prowadzonego od stycznia 1989 roku, nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych związanych z ekspozycją na lopinawir z rytonawirem w pierwszym trymestrze ciąży u ponad 1000 monitorowanych kobiet.⁴

Częstość występowania wad wrodzonych po ekspozycji na lopinawir w którymkolwiek trymestrze ciąży była porównywalna do częstości obserwowanej w populacji ogólnej. Istotne jest, że nie zaobserwowano żadnego charakterystycznego modelu wad rozwojowych, który mógłby świadczyć o wspólnej etiologii związanej ze stosowaniem leku.⁵

Chociaż badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję, dane kliniczne wskazują, że ryzyko wad rozwojowych u ludzi jest mało prawdopodobne. Na podstawie dostępnych danych klinicznych i przedklinicznych można stwierdzić, że lopinawir można stosować w okresie ciąży, jeśli istnieją ku temu uzasadnione wskazania kliniczne.⁶

Lopinawir a laktacja

Badania na modelach zwierzęcych (szczury) wykazały, że lopinawir przenika do mleka samic. Dotychczas nie ustalono jednoznacznie, czy lopinawir przenika do mleka kobiecego.⁷

Należy podkreślić, że zgodnie z aktualnymi wytycznymi, kobiety zakażone HIV nie powinny karmić piersią niezależnie od stosowanego leczenia przeciwretrowirusowego. Ta rekomendacja ma na celu wyeliminowanie ryzyka postnatalnej transmisji wirusa HIV na dziecko.⁸

Zalecenie to dotyczy również kobiet stosujących lopinawir z rytonawirem, niezależnie od potencjalnego przenikania leku do mleka matki, gdyż priorytetem jest zapobieganie transmisji HIV z matki na dziecko.

Wpływ lopinawiru na płodność

W zakresie wpływu lopinawiru na płodność, badania na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu leku na zdolności rozrodcze. Należy jednak zaznaczyć, że brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących wpływu lopinawiru z rytonawirem na płodność u ludzi.⁹

Zalecenia dla lekarzy prowadzących terapię lopinawiru u kobiet w wieku rozrodczym

Lekarz prowadzący terapię przeciwretrowirusową zawierającą lopinawir (np. Lopinavir + Ritonavir Accord) powinien w szczegółowy sposób omówić z pacjentką następujące kwestie:

• Korzyści i potencjalne ryzyko stosowania lopinawiru w ciąży, szczególnie w kontekście zmniejszenia ryzyka wertykalnej transmisji HIV¹⁰
• Fakt, że dotychczasowe dane nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych u płodu w związku ze stosowaniem lopinawiru¹¹
• Konieczność unikania karmienia piersią przez kobiety zakażone HIV, niezależnie od stosowanej terapii przeciwretrowirusowej¹²
• Brak jednoznacznych danych dotyczących wpływu lopinawiru na płodność u ludzi¹³

Indywidualizacja terapii u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią

Decyzja o stosowaniu lopinawiru u kobiety w ciąży powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem korzyści z leczenia zakażenia HIV u matki oraz potencjalnego ryzyka dla płodu. Dotychczasowe dane kliniczne nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych, co pozwala na rozważenie stosowania tego leku w okresie ciąży, jeżeli jest to klinicznie uzasadnione.¹⁴

W przypadku kobiet karmiących piersią, niezależnie od stosowanego leczenia przeciwretrowirusowego, zaleca się zaniechanie karmienia piersią w celu uniknięcia transmisji wirusa HIV. Dlatego też, kobieta zakażona HIV stosująca lopinawir powinna być poinformowana o konieczności rezygnacji z karmienia piersią, niezależnie od tego, czy lopinawir przenika do mleka matki czy nie.¹⁵