Przeciwwskazania stosowania
Lopinawir

Przeciwwskazania stosowania lopinawiru

Lopinawir, występujący w połączeniu z rytonawirem (który wzmacnia jego właściwości farmakokinetyczne), ma szereg istotnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed zaleceniem terapii. Bezwzględne przestrzeganie tych przeciwwskazań jest kluczowe dla bezpieczeństwa pacjenta. ¹

Podstawowe przeciwwskazania

Istnieją dwa fundamentalne przeciwwskazania do stosowania lopinawiru z rytonawirem, które należy zawsze ocenić przed rozpoczęciem terapii:

• Nadwrażliwość na lopinawir, rytonawir lub którąkolwiek substancję pomocniczą produktu
• Ciężka niewydolność wątroby

²

Interakcje farmakologiczne związane z CYP3A

Lopinawir i rytonawir są silnymi inhibitorami izoenzymu CYP3A cytochromu P450. Z tego powodu nie należy ich podawać jednocześnie z lekami, których metabolizm jest znacząco zależny od tego izoenzymu. Zwiększenie stężenia tych produktów w osoczu może prowadzić do ciężkich, a nawet zagrażających życiu zdarzeń niepożądanych. ³

Szczegółowe przeciwwskazania związane z jednoczesnym stosowaniem innych leków

Poniżej przedstawiono grupy leków, których jednoczesne stosowanie z lopinawir/rytonawirem jest przeciwwskazane:

Leki urologiczne i sercowo-naczyniowe

• Antagonista receptora adrenergicznego alfa-1 (alfuzosyna) – jednoczesne stosowanie może prowadzić do ciężkiego niedociśnienia tętniczego
• Leki przeciwdławicowe (ranolazyna) – zwiększa się ryzyko ciężkich i zagrażających życiu reakcji
• Leki przeciwarytmiczne (amiodaron, dronedaron) – zwiększa się ryzyko arytmii i innych ciężkich działań niepożądanych

⁴

Antybiotyki

• Kwas fusydowy – w zakażeniach dermatologicznych jednoczesne podawanie jest przeciwwskazane z powodu zwiększenia stężenia kwasu fusydowego w osoczu

⁵

Leki przeciwnowotworowe

• Wenetoklaks – zwiększa się ryzyko zespołu rozpadu guza, szczególnie w fazie inicjowania terapii i stopniowego zwiększania dawki
• Neratynib – zwiększone stężenie w osoczu może prowadzić do ciężkich i zagrażających życiu działań niepożądanych

⁶

Inne leki o ważnych interakcjach

• Kolchicyna – u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby istnieje ryzyko ciężkich i zagrażających życiu działań niepożądanych
• Astemizol, terfenadyna – zwiększa się ryzyko ciężkich arytmii
• Lurazydon – ryzyko ciężkich i zagrażających życiu reakcji
• Pimozyd – ryzyko ciężkich zaburzeń hematologicznych i innych poważnych działań niepożądanych
• Kwetiapina – możliwość wystąpienia śpiączki

⁷

Leki ergotaminowe

• Dihydroergotamina, ergonowina, ergotamina, metyloergonowina – zwiększone stężenia pochodnych sporyszu prowadzące do ostrego zatrucia sporyszem, w tym skurczu naczyń krwionośnych i niedokrwienia

⁸

Leki stosowane w leczeniu zaburzeń przewodu pokarmowego

• Cyzapryd – zwiększa się ryzyko ciężkich arytmii

⁹

Leki przeciw WZT C i modyfikujące stężenie lipidów

• Leki działające bezpośrednio na wirus zapalenia wątroby typu C (zawierające parytaprewir) – podwyższone ryzyko zwiększenia aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT)
• Inhibitory reduktazy HMG-CoA (lowastatyna, symwastatyna) – zwiększa się ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy
• Inhibitor mikrosomalnego białka transportującego triglicerydy (MTTP) – lomitapid – zwiększa się stężenie w osoczu

¹⁰

Inhibitory fosfodiesterazy typu 5

• Awanafil – zwiększenie stężenia w osoczu
• Syldenafil – stosowany w leczeniu nadciśnienia płucnego (przeciwwskazany wyłącznie w tym wskazaniu) – zwiększa się ryzyko działań niepożądanych w tym niedociśnienia i omdleń
• Wardenafil – zwiększenie stężenia w osoczu

¹¹

Leki uspokajające i nasenne

• Midazolam podawany doustnie, triazolam – zwiększa się ryzyko nasilonego działania uspokajającego i hamowania czynności oddechowej

¹²

Leki ziołowe

• Ziele dziurawca (Hypericum perforatum) – powoduje zmniejszenie stężenia lopinawiru i rytonawiru w osoczu, co osłabia działanie kliniczne leku

¹³

Kiedy odradzić stosowanie lopinawiru

Poza wymienionymi powyżej bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją sytuacje kliniczne, w których należy rozważyć odradzenie pacjentowi stosowania lopinawiru z rytonawirem:

Pacjenci z wysokim ryzykiem interakcji lekowych

U pacjentów stosujących politerapię ze względu na współistniejące schorzenia należy dokładnie przeanalizować wszystkie potencjalne interakcje z lopinawir/rytonawirem. Dotyczy to szczególnie pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, psychiatrycznymi, nowotworowymi, a także stosujących leki o wąskim oknie terapeutycznym. ¹⁴

Pacjenci z niewydolnością wątroby

Lopinawir z rytonawirem jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby. Należy również zachować szczególną ostrożność i rozważyć odradzenie terapii u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby lub w przypadku chorób, które mogą wpływać na funkcję wątroby. ¹⁵

Pacjenci stosujący leki przeciwdrobnoustrojowe z kwasem fusydowym

U pacjentów wymagających leczenia zakażeń skóry kwasem fusydowym należy odradzić równoczesne stosowanie lopinawiru/rytonawiru ze względu na ryzyko zwiększenia stężenia kwasu fusydowego w osoczu i związane z tym działania niepożądane. ¹⁶

Pacjenci stosujący leki obniżające stężenie lipidów

U pacjentów z dyslipidemią wymagających terapii statynami należy szczególnie odradzić stosowanie lowastatyny i symwastatyny, gdyż interakcja z lopinawir/rytonawirem znacząco zwiększa ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy. ¹⁷

Pacjenci z zaburzeniami psychiatrycznymi

U pacjentów z chorobami psychicznymi stosujących kwetiapinę lub lurazydon należy odradzić jednoczesne stosowanie lopinawiru/rytonawiru ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych, w tym śpiączki w przypadku kwetiapiny. ¹⁸

Pacjenci z nadciśnieniem płucnym

U pacjentów z nadciśnieniem płucnym leczonych syldenafilem należy odradzić podawanie lopinawiru/rytonawiru, gdyż ich interakcja zwiększa ryzyko wystąpienia związanych ze stosowaniem syldenafilu działań niepożądanych, takich jak niedociśnienie tętnicze i omdlenia. ¹⁹

Pacjenci stosujący preparaty ziołowe

Pacjentom stosującym preparaty ziołowe zawierające ziele dziurawca należy odradzić jednoczesne stosowanie lopinawiru/rytonawiru, ponieważ ziele dziurawca zmniejsza stężenie tych leków w osoczu, co prowadzi do osłabienia działania klinicznego i potencjalnej nieskuteczności terapii. ²⁰