Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Czynnik krzepnięcia krwi VII

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania czynnika krzepnięcia krwi VII

Czynnik krzepnięcia VII stanowi istotny element kompleksu protrombiny, który odgrywa kluczową rolę w procesie krzepnięcia krwi. Podczas stosowania produktów zawierających czynnik VII należy zachować szczególną ostrożność oraz przestrzegać specjalnych ostrzeżeń, które zostaną omówione poniżej. Produkty lecznicze zawierające czynnik VII jako składnik kompleksu protrombiny wymagają konsultacji z lekarzem specjalistą w dziedzinie zaburzeń krzepnięcia przed rozpoczęciem terapii.¹²

Wskazania do zastosowania produktów zawierających czynnik VII

W przypadku pacjentów z nabytym niedoborem czynników krzepnięcia zależnych od witaminy K (np. wskutek leczenia antagonistami witaminy K), produkty zawierające czynnik VII (jako część kompleksu protrombiny) powinny być stosowane wyłącznie w sytuacjach, gdy konieczna jest szybka korekta poziomu czynników krzepnięcia. Dotyczy to przede wszystkim przypadków dużych krwawień lub pilnych zabiegów operacyjnych. W pozostałych sytuacjach zwykle wystarczające jest zmniejszenie dawki antagonistów witaminy K i/lub podanie samej witaminy K.³⁴

Ryzyko powikłań zakrzepowych

Bardzo istotnym aspektem dotyczącym bezpieczeństwa stosowania czynnika VII jest ryzyko wystąpienia zakrzepicy lub rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego. Ryzyko to występuje zarówno u pacjentów z nabytymi, jak i wrodzonymi niedoborami czynników krzepnięcia, leczonych produktami zawierającymi ludzkie czynniki krzepnięcia zespołu protrombiny, szczególnie przy stosowaniu powtarzanych dawek.⁵⁶

Należy szczególnie podkreślić, że ryzyko to może być zwiększone u pacjentów leczonych z powodu izolowanego niedoboru czynnika VII, gdy pozostałe czynniki zależne od witaminy K (o dłuższych okresach półtrwania) mogą kumulować się i osiągać poziomy wyższe niż prawidłowe.⁷

Pacjenci otrzymujący produkty zawierające czynnik VII powinni być ściśle monitorowani pod kątem wystąpienia objawów rozsianego wykrzepiania śródnaczyniowego lub zakrzepicy.⁸⁹

Grupy ryzyka powikłań zakrzepowych

Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania produktów zawierających czynnik VII u pacjentów należących do grup zwiększonego ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych. Do grup tych należą pacjenci z:¹⁰¹¹

• Chorobą wieńcową lub zawałem mięśnia sercowego w wywiadzie
• Chorobami wątroby
• Pacjenci w okresie okołooperacyjnym (przed i po zabiegach)
• Noworodki
• Pacjenci z podwyższonym ryzykiem choroby zakrzepowo-zatorowej
• Pacjenci z ryzykiem rozsianego wykrzepiania śródnaczyniowego
• Pacjenci z równoczesnym niedoborem inhibitora

¹²¹³

W każdym z powyższych przypadków należy dokładnie rozważyć potencjalne korzyści z leczenia w stosunku do ryzyka wystąpienia powikłań zakrzepowych.¹⁴¹⁵

Stan nadkrzepliwości u pacjentów leczonych antagonistami witaminy K

U pacjentów przyjmujących leki z grupy antagonistów witaminy K może występować zasadniczy stan nadkrzepliwości, a podanie produktów zawierających czynnik VII (jako część kompleksu protrombiny) może zaostrzyć ten stan. Z tego powodu należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu tych produktów u pacjentów leczonych antagonistami witaminy K.¹⁶¹⁷

Odwracanie działania antagonistów witaminy K naraża pacjentów na ryzyko zatorowo-zakrzepowe wynikające z choroby zasadniczej. Dlatego też powrót do leczenia przeciwzakrzepowego powinien być dokładnie rozważony w możliwie najkrótszym czasie.¹⁸

Postępowanie u pacjentów z rozsianym wykrzepianiem wewnątrznaczyniowym (DIC)

U pacjentów z rozsianym wykrzepianiem wewnątrznaczyniowym (DIC) może zachodzić konieczność uzupełnienia czynników krzepnięcia kompleksu protrombiny, w tym czynnika VII. Należy jednak pamiętać, że produkty zawierające czynniki krzepnięcia można zastosować dopiero po zakończeniu fazy nadkrzepliwości, np. poprzez leczenie choroby podstawowej lub trwałą normalizację poziomu antytrombiny III.¹⁹

Reakcje nadwrażliwości

W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej lub typu anafilaktycznego podczas podawania produktów zawierających czynnik VII, należy natychmiast przerwać podawanie leku (zaprzestać wstrzykiwania/infuzji) i rozpocząć odpowiednie leczenie. Postępowanie lecznicze zależy od rodzaju i nasilenia działania niepożądanego. Należy przestrzegać aktualnych standardów medycznych dotyczących leczenia wstrząsu.²⁰²¹

Małopłytkowość indukowana heparyną

Należy pamiętać, że wśród działań niepożądanych podczas stosowania produktów zawierających czynnik VII może wystąpić zależna od heparyny małopłytkowość typu II (HIT typ II). Charakteryzuje się ona zmniejszeniem liczby płytek poniżej 50% wartości wyjściowej i/lub wystąpieniem nowych lub niewyjaśnionych powikłań zatorowo-zakrzepowych podczas terapii heparyną. Objawy HIT typu II pojawiają się typowo po 4-14 dniach od podania heparyny, choć mogą wystąpić w ciągu 10 godzin u pacjentów niedawno leczonych heparyną (do 100 dni wstecz).²²

Należy zauważyć, że niektóre produkty zawierające czynnik VII jako składnik kompleksu protrombiny, zawierają heparynę jako substancję pomocniczą, co może mieć znaczenie u pacjentów z ryzykiem małopłytkowości indukowanej heparyną.²³

Zespół nefrotyczny

Zespół nefrotyczny odnotowano w pojedynczych przypadkach po próbie indukcji immunotolerancji u pacjentów z hemofilią typu B, inhibitorami czynnika IX i historią reakcji alergicznych, którzy otrzymywali produkty zawierające czynniki krzepnięcia, w tym czynnik VII.²⁴

Bezpieczeństwo przeciwwirusowe

Przy stosowaniu produktów zawierających czynnik VII pochodzący z ludzkiego osocza, istotne jest przestrzeganie standardowych metod zapobiegania zakażeniom. Do tych metod należą:²⁵²⁶

• Selekcja dawców
• Skriningowe badanie dawców poszczególnych donacji oraz puli zbiorczej osocza na obecność swoistych markerów zakażeń
• Wdrażanie w procesie wytwarzania skutecznych metod inaktywacji/usuwania wirusów

²⁷²⁸

Pomimo powyższych zabezpieczeń, stosowanie produktów przygotowanych na bazie krwi lub osocza ludzkiego nie wyklucza całkowicie możliwości przeniesienia czynników zakaźnych. Dotyczy to także nieznanych wirusów i innych patogenów.²⁹³⁰

Zastosowane metody uważane są za skuteczne wobec wirusów otoczkowych, takich jak ludzki wirus niedoboru odporności (HIV), wirus zapalenia wątroby typu B (HBV) i wirus zapalenia wątroby typu C (HCV). Mogą one być jednak mniej skuteczne wobec wirusów bezotoczkowych, takich jak wirus zapalenia wątroby typu A (HAV) i parwowirus B19.³¹³²

Parwowirus B19 może stanowić szczególne zagrożenie dla kobiet w ciąży (ryzyko zakażenia płodu) oraz dla pacjentów z niedoborami odporności lub nadmierną erytropoezą (np. w niedokrwistości hemolitycznej).³³

Zaleca się rozważenie zastosowania odpowiednich szczepień (przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B) u pacjentów regularnie/wielokrotnie przyjmujących produkty zawierające czynnik VII pochodzące z ludzkiego osocza.³⁴³⁵

Identyfikowalność produktu

Zdecydowanie zaleca się, aby przy każdym podaniu produktu zawierającego czynnik VII odnotować w dokumentacji medycznej nazwę i numer serii produktu. Pozwala to na powiązanie pacjenta z konkretną serią produktu, co jest istotne w przypadku monitorowania bezpieczeństwa.³⁶³⁷³⁸

Postępowanie w niedoborach wrodzonych

U pacjentów z wrodzonym niedoborem któregokolwiek czynnika krzepnięcia z grupy zależnych od witaminy K, w tym czynnika VII, należy zastosować swoisty czynnik krzepnięcia, o ile jest on dostępny.³⁹⁴⁰

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Produkty zawierające czynnik VII jako część kompleksu protrombiny zawierają znaczące ilości sodu. Na przykład, Beriplex zawiera do 343 mg (około 15 mmol) sodu na 100 ml roztworu, co odpowiada znaczącej części zalecanej dziennej dawki sodu. Informację tę należy uwzględnić u pacjentów będących na kontrolowanej diecie sodowej.⁴¹

Produkt Octaplex zawiera 75–125 mg sodu (fiolka 500 j.m.) lub 150–250 mg sodu (fiolka 1000 j.m.) na fiolkę, co odpowiada 3,8-6,3% lub 7,5-12,5% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.⁴²

Brak danych w krwawieniach okołoporodowych u noworodków

Warto podkreślić, że brak jest dostępnych danych klinicznych dotyczących stosowania produktów zawierających czynnik VII w przypadku krwawień okołoporodowych z powodu niedoboru witaminy K u noworodków.⁴³⁴⁴

Podsumowanie najważniejszych ostrzeżeń i środków ostrożności