Właściwości farmakokinetyczne
Cefuroksym

Właściwości farmakokinetyczne cefuroksymu: Wchłanianie i dostępność biologiczna

Farmakokinetyka cefuroksymu różni się w zależności od formy podania oraz postaci farmaceutycznej. Cefuroksym wykazuje odmienne profile wchłaniania po podaniu doustnym, domięśniowym i dożylnym.¹

Wchłanianie po podaniu doustnym

Po podaniu doustnym, cefuroksym aksetyl (prolek) wchłania się z przewodu pokarmowego i jest szybko hydrolizowany w błonie śluzowej jelita oraz we krwi do aktywnej postaci – cefuroksymu. Proces ten umożliwia uwalnianie wolnego cefuroksymu do krążenia systemowego.²

Optymalną absorpcję uzyskuje się, gdy lek podawany jest wkrótce po posiłku. Po przyjęciu cefuroksymu aksetylu w postaci tabletek maksymalne stężenia w surowicy krwi występują w przybliżeniu po 2-3 godzinach i wynoszą:³

• 2,1-2,9 μg/ml po dawce 125 mg⁴
• 4,1-4,4 μg/ml po dawce 250 mg⁵
• 7,0-7,7 μg/ml po dawce 500 mg⁶
• 13,6 μg/ml po dawce 1000 mg⁷

Ważnym aspektem dotyczącym preparatów doustnych jest ich postać farmaceutyczna. Szybkość wchłaniania cefuroksymu z zawiesiny jest zmniejszona w porównaniu z tabletkami, co prowadzi do występowania później mniejszego stężenia maksymalnego w surowicy i zmniejszonej biodostępności (o 4-17%). Dlatego cefuroksym aksetyl w postaci zawiesiny doustnej nie jest biorównoważny z postacią tabletkową i nie można stosować bezpośredniego przeliczenia dawek między tymi postaciami.⁸

Wchłanianie po podaniu domięśniowym i dożylnym

Po podaniu domięśniowym cefuroksymu (w postaci soli sodowej) zdrowym ochotnikom średnie maksymalne stężenia w surowicy osiągają następujące wartości:⁹

• 27-35 μg/ml po dawce 750 mg, występując po 30-60 minutach po podaniu¹⁰
• 33-40 μg/ml po dawce 1000 mg, występując po 30-60 minutach po podaniu¹¹

Przy podaniu dożylnym, stężenia w surowicy po 15 minutach wynoszą:¹²

• 50 μg/ml po dawce 750 mg¹³
• 100 μg/ml po dawce 1500 mg¹⁴

Szczególny przypadek wstrzyknięcia śródgałkowego

W przypadku zastosowania cefuroksymu do wstrzyknięcia do komory przedniej gałki ocznej (np. w prewencji infekcji w chirurgii zaćmy), uzyskuje się wysokie stężenia wewnątrzgałkowe. Po wstrzyknięciu 0,1 ml roztworu o stężeniu 10 mg/ml, średnie stężenie wewnątrzgałkowe cefuroksymu wynosiło:¹⁵

• 2614 ± 209 mg/l po 30 sekundach (10 pacjentów)¹⁶
• 1027 ± 43 mg/l po 60 minutach (9 pacjentów)¹⁷

Ekspozycja ogólnoustrojowa po wstrzyknięciu do komory przedniej oka jest spodziewana na poziomie znikomym.¹⁸

Właściwości liniowe farmakokinetyki

Wykazano, że farmakokinetyka cefuroksymu jest liniowa zarówno po podaniu doustnym (w zakresie dawek 125-1000 mg), jak i po podaniu domięśniowym lub dożylnym (w zakresie dawek 250-1000 mg). Wartości AUC i Cmax wzrastają liniowo wraz ze zwiększaniem dawki.^{19 20}

Ważną cechą farmakokinetyki cefuroksymu jest brak kumulacji leku w organizmie. Nie zaobserwowano kumulacji cefuroksymu po powtarzanych dawkach doustnych 250-500 mg ani po wielokrotnym dożylnym podawaniu dawek 1500 mg co 8 godzin.²¹

Dystrybucja cefuroksymu w organizmie

Wiązanie z białkami plazmy

Wiązanie cefuroksymu z białkami osocza określono na poziomie 33-50%, w zależności od zastosowanej metodologii badawczej.²²

Objętość dystrybucji

Średnia objętość dystrybucji cefuroksymu wynosi od 9,3 do 15,8 l/1,73 m² po podaniu domięśniowym lub dożylnym dawki od 250 do 1000 mg.²³ Po zastosowaniu pojedynczej dawki cefuroksymu aksetylu 500 mg w postaci tabletek u 12 zdrowych ochotników, pozorna objętość dystrybucji wyniosła 50 l (CV%=28%).²⁴

Przenikanie do tkanek i płynów ustrojowych

Cefuroksym wykazuje dobrą penetrację do różnych tkanek i płynów ustrojowych. Stężenia cefuroksymu większe niż minimalne stężenia hamujące (MIC) dla powszechnie występujących bakterii mogą zostać osiągnięte w następujących miejscach:²⁵

• migdałki²⁶
• tkanka zatok przynosowych²⁷
• błona śluzowa oskrzeli²⁸
• kości²⁹
• płyn opłucnowy³⁰
• płyn stawowy³¹
• płyn maziowy³²
• płyn śródmiąższowy³³
• płyn otrzewnowy³⁴
• żółć³⁵
• plwocina³⁶
• ciało szkliste³⁷

Cefuroksym przenika przez barierę krew-mózg w przypadku, gdy występuje stan zapalny opon mózgowo-rdzeniowych.³⁸

Metabolizm cefuroksymu

Wyróżniającą cechą cefuroksymu jest fakt, że nie podlega on metabolizmowi w organizmie. Wszystkie preparaty zawierające cefuroksym, niezależnie od formy podania (doustnej, domięśniowej czy dożylnej), wykazują brak metabolizowania.^{39 40 41}

Eliminacja cefuroksymu

Cefuroksym jest wydalany z organizmu głównie przez nerki, w procesie przesączania kłębuszkowego i wydzielania cewkowego.⁴²

Okres półtrwania

Okres półtrwania cefuroksymu w surowicy zależy od drogi podania:

• Po wstrzyknięciu domięśniowym lub dożylnym – około 70 minut⁴³
• Po podaniu doustnym – między 1 a 1,5 godziny⁴⁴

Parametry wydalania

Po 24 godzinach od podania cefuroksymu dochodzi do niemal całkowitego (85-90%) odzyskania niezmienionego cefuroksymu z moczu.⁴⁵ Większość cefuroksymu wydalana jest w ciągu pierwszych 6 godzin po podaniu.⁴⁶

Średni klirens nerkowy cefuroksymu wynosi:

• Od 114 do 170 ml/min/1,73 m² po podaniu domięśniowym lub dożylnym (dawki 250-1000 mg)⁴⁷
• Od 125 do 148 ml/min/1,73 m² po podaniu doustnym⁴⁸

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Różnice związane z płcią

Nie zaobserwowano różnic w farmakokinetyce cefuroksymu pomiędzy kobietami i mężczyznami, zarówno po podaniu doustnym, jak i dożylnym w pojedynczym szybkim wstrzyknięciu 1000 mg cefuroksymu sodowego.^{49 50}

Pacjenci w podeszłym wieku

Po podaniu domięśniowym lub dożylnym, wchłanianie, dystrybucja i wydalanie cefuroksymu u pacjentów w podeszłym wieku są podobne jak u młodszych pacjentów z równoważną wydolnością nerek.⁵¹

W przypadku postaci doustnych, nie jest konieczne zachowanie szczególnej ostrożności u pacjentów w podeszłym wieku z prawidłową czynnością nerek, podczas stosowania dawek do 1 g na dobę.⁵²

Należy jednak podkreślić, że u pacjentów w podeszłym wieku jest bardziej prawdopodobne wystąpienie zmniejszonej wydolności nerek. Z tego względu dawkę cefuroksymu należy uważnie dobierać, a w niektórych przypadkach może być konieczne monitorowanie czynności nerek.⁵³

Farmakokinetyka u dzieci

Wykazano istotne różnice w farmakokinetyce cefuroksymu u dzieci, zależne od wieku:

• U noworodków okres półtrwania cefuroksymu w surowicy jest znacznie wydłużony, w zależności od wieku ciążowego⁵⁴
• U starszych niemowląt (w wieku powyżej 3 tygodni) i u dzieci okres półtrwania w surowicy wynosi 60-90 minut i jest podobny do obserwowanego u dorosłych⁵⁵
• U niemowląt w wieku powyżej 3 miesięcy oraz u dzieci, farmakokinetyka cefuroksymu jest podobna do obserwowanej u dorosłych^{3 miesięcy) oraz u dzieci, farmakokinetyka cefuroksymu jest podobna do obserwowanej u dorosłych.”>56}

Dla cefuroksymu aksetylu (formy doustnej) nie ma dostępnych danych z badań klinicznych dotyczących stosowania u dzieci w wieku poniżej 3 miesięcy.⁵⁷

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Ponieważ cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek zalecane jest zmniejszenie dawki cefuroksymu, aby zrównoważyć jego wolniejsze wydalanie.<sup data-drug="Cefuroxime TZF" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki. Dlatego, tak samo jak w przypadku podobnych antybiotyków, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek (tj. C1cr 58

Dostosowanie dawki jest zwykle zalecane dla pacjentów z klirensem kreatyniny poniżej 20-30 ml/min.<sup data-drug="Biofuroksym" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Dlatego, tak samo jak w przypadku podobnych antybiotyków, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek (tj. C1cr 59 <sup data-drug="Furocef" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Dlatego, tak samo jak w przypadku podobnych antybiotyków, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek (tj. CLcr 60

Cefuroksym jest skutecznie usuwany podczas hemodializy i dializy otrzewnowej.^{61 62}

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Brak jest dostępnych danych dotyczących farmakokinetyki cefuroksymu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Jednak ponieważ cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki i nie podlega metabolizmowi wątrobowemu, uważa się, że występowanie zaburzeń czynności wątroby nie ma istotnego wpływu na farmakokinetykę cefuroksymu.⁶³

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne (PK/PD)

Dla cefalosporyn, w tym cefuroksymu, wykazano, że najważniejszym wskaźnikiem farmakokinetyczno-farmakodynamicznym, powiązanym ze skutecznością in vivo, jest wyrażona procentowo część odstępu między dawkami (%T), w której stężenie niezwiązanego leku pozostaje powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC) cefuroksymu dla docelowego gatunku bakterii (tj. %T>MIC).^MIC).”>64

Parametr ten określa czas, przez jaki stężenie leku w organizmie pozostaje powyżej stężenia minimalnego koniecznego do zahamowania wzrostu bakterii. Jest to kluczowy wskaźnik dla optymalizacji dawkowania cefalosporyn, w tym cefuroksymu, w celu uzyskania maksymalnej skuteczności terapeutycznej.^MIC).”>65