Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Zelsiglat

Produkt Zelsiglat (celekoksyb) wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności ze względu na możliwość wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Właściwa ocena stanu pacjenta przed rozpoczęciem leczenia oraz systematyczne monitorowanie w trakcie terapii pozwalają na minimalizację ryzyka powikłań.¹

Wpływ na przewód pokarmowy

U pacjentów leczonych celekoksybem obserwowano działania niepożądane zarówno w górnym, jak i dolnym odcinku przewodu pokarmowego, obejmujące perforacje, owrzodzenia lub krwawienia, z których niektóre prowadziły do zgonu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka, do której należą:²

• Pacjenci w podeszłym wieku³
• Pacjenci stosujący jednocześnie inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)⁴
• Pacjenci przyjmujący leki przeciwpłytkowe, w tym kwas acetylosalicylowy⁵
• Pacjenci leczeni glikokortykosteroidami⁶
• Pacjenci nadużywający alkoholu⁷
• Pacjenci z chorobami przewodu pokarmowego w wywiadzie, takimi jak owrzodzenia lub krwawienia⁸

Jednoczesne stosowanie celekoksybu z kwasem acetylosalicylowym (nawet w małych dawkach) powoduje dalsze zwiększenie ryzyka wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, takich jak owrzodzenia przewodu pokarmowego i inne zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Warto zaznaczyć, że w długotrwałych badaniach klinicznych nie wykazano istotnej różnicy w bezpieczeństwie stosowania w odniesieniu do przewodu pokarmowego między selektywnymi inhibitorami COX-2 w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym a innymi NLPZ stosowanymi z kwasem acetylosalicylowym.⁹

Należy unikać jednoczesnego podawania celekoksybu i innych NLPZ, innych niż kwas acetylosalicylowy.¹⁰

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

W długotrwałym badaniu kontrolowanym placebo stwierdzono zwiększoną częstość występowania ciężkich incydentów sercowo-naczyniowych, głównie zawału serca, u osób z rzadko występującymi polipami gruczolakowatymi jelita, leczonych celekoksybem w dawkach 200 mg dwa razy na dobę i 400 mg dwa razy na dobę, w porównaniu do placebo.¹¹

Ryzyko działań niepożądanych w obrębie układu krążenia wzrasta wraz ze zwiększeniem dawki i wydłużeniem okresu leczenia, dlatego produkt należy stosować jak najkrócej, w najmniejszej skutecznej dawce dobowej. Stosowanie NLPZ, w tym selektywnych inhibitorów COX-2, powiązano ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych oraz zakrzepowych podczas długotrwałego stosowania. Należy podkreślić, że dokładna wielkość tego ryzyka w odniesieniu do pojedynczej dawki oraz dokładna długość leczenia związana ze wzrostem ryzyka nie zostały jednoznacznie określone.¹²

Należy okresowo dokonywać ponownej oceny potrzeby stosowania produktu oraz stopnia odpowiedzi na leczenie, zwłaszcza u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów.¹³

Pacjenci z istotnymi czynnikami ryzyka wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych (nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, cukrzyca, palenie tytoniu) mogą być leczeni celekoksybem jedynie po dokładnym rozważeniu celowości takiej terapii.¹⁴

Warto podkreślić, że selektywne inhibitory COX-2 nie mogą zastępować kwasu acetylosalicylowego w profilaktyce chorób zakrzepowo-zatorowych układu krążenia, ponieważ nie wykazują działania przeciwpłytkowego. Z tego względu nie należy przerywać leczenia przeciwpłytkowego.¹⁵

Zatrzymywanie płynów i obrzęki

Podobnie jak w przypadku innych produktów leczniczych hamujących syntezę prostaglandyn, u pacjentów przyjmujących celekoksyb obserwuje się zatrzymywanie płynów i obrzęki. Dlatego należy zachować ostrożność stosując celekoksyb u pacjentów z:¹⁶

• Niewydolnością mięśnia sercowego¹⁷
• Zaburzeniami czynności lewej komory¹⁸
• Nadciśnieniem tętniczym¹⁹
• Istniejącymi uprzednio obrzękami z różnych przyczyn²⁰

Jest to istotne, ponieważ hamowanie prostaglandyn może pogorszyć czynność nerek i doprowadzić do zatrzymywania płynów. Wymagana jest również ostrożność w leczeniu pacjentów przyjmujących leki moczopędne ze względu na ryzyko wystąpienia hipowolemii.²¹

Nadciśnienie tętnicze

Podobnie jak wszystkie leki z grupy NLPZ, celekoksyb może prowadzić do wystąpienia, nieobecnego dotychczas nadciśnienia tętniczego lub spowodować nasilenie już istniejącego nadciśnienia, co może przyczyniać się do zwiększonej częstości występowania zdarzeń sercowo-naczyniowych. Z tego powodu należy uważnie kontrolować ciśnienie tętnicze krwi w początkowym okresie stosowania celekoksybu oraz w trakcie całego leczenia.²²

Wpływ na wątrobę i nerki

Zaburzenia czynności nerek lub wątroby, a szczególnie serca, są bardziej prawdopodobne u pacjentów w podeszłym wieku, których należy objąć odpowiednią opieką medyczną.²³

Leki z grupy NLPZ, w tym celekoksyb, mogą wykazywać toksyczne działanie na nerki. Badania kliniczne celekoksybu wykazały, że wywiera on podobne działanie na nerki jak inne leki z grupy NLPZ. Do grupy największego ryzyka wystąpienia nefrotoksyczności należą pacjenci:²⁴

• Z zaburzoną czynnością nerek²⁵
• Z niewydolnością serca²⁶
• Z zaburzeniem czynności wątroby²⁷
• Stosujący diuretyki²⁸
• Stosujący inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE)²⁹
• Stosujący antagonistów receptora angiotensyny II³⁰
• W podeszłym wieku³¹

Pacjentów z tych grup ryzyka należy uważnie kontrolować w trakcie leczenia celekoksybem.³²

W czasie stosowania celekoksybu zgłaszano przypadki ciężkich reakcji ze strony wątroby, obejmujące piorunujące zapalenie wątroby (niekiedy zakończone zgonem), martwicę wątroby, niewydolność wątroby (niekiedy zakończoną zgonem lub wymagającą przeszczepu wątroby). W większości przypadków, w których znany był okres poprzedzający wystąpienie zdarzenia, ciężkie zdarzenia niepożądane ze strony wątroby rozwijały się w ciągu miesiąca od rozpoczęcia leczenia celekoksybem.³³

Jeżeli podczas leczenia wystąpi pogorszenie czynności wyżej wymienionych układów i/lub narządów, należy podjąć właściwe leczenie lub rozważyć przerwanie leczenia celekoksybem.³⁴

Hamowanie CYP2D6

Celekoksyb hamuje enzym CYP2D6. Mimo że nie jest on silnym inhibitorem tego enzymu, może okazać się konieczne zmniejszenie indywidualnie ustalanej dawki produktów metabolizowanych przez CYP2D6.³⁵

Pacjenci ze słabym metabolizmem zależnym od CYP2C9

Należy zachować ostrożność u pacjentów, u których stwierdza się zmniejszoną aktywność CYP2C9.³⁶

Objawy skórne i ogólnoustrojowe reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania celekoksybu bardzo rzadko zgłaszano ciężkie reakcje skórne, niektóre zakończone zgonem pacjenta, obejmujące:³⁷

• Złuszczające zapalenie skóry³⁸
• Zespół Stevensa-Johnsona³⁹
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka⁴⁰

Ryzyko wystąpienia tych działań jest prawdopodobnie największe na początku terapii – większość powikłań notowano w ciągu pierwszego miesiąca leczenia.⁴¹

U pacjentów przyjmujących celekoksyb obserwowano objawy ciężkiej nadwrażliwości, w tym:⁴²

• Reakcję anafilaktyczną⁴³
• Obrzęk naczynioruchowy⁴⁴
• Wysypkę polekową z eozynofilią i objawami uogólnionymi (DRESS lub zespół nadwrażliwości)⁴⁵

U pacjentów z nadwrażliwością na sulfonamidy lub inne leki w wywiadzie może występować większe ryzyko wystąpienia ciężkich objawów skórnych lub reakcji uczuleniowej.⁴⁶

W przypadku wystąpienia pierwszych objawów wysypki skórnej, zmian na błonach śluzowych lub jakichkolwiek innych objawów nadwrażliwości należy natychmiast przerwać stosowanie celekoksybu.⁴⁷

Informacje ogólne

Celekoksyb może maskować gorączkę lub inne objawy stanu zapalnego, co może utrudniać prawidłową diagnostykę chorób współistniejących.⁴⁸

Stosowanie z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi

U pacjentów leczonych jednocześnie warfaryną zdarzały się przypadki poważnych krwawień, niekiedy prowadzących do zgonu. W trakcie leczenia skojarzonego zgłaszano wydłużenie czasu protrombinowego (INR).⁴⁹

Z tego powodu należy uważnie obserwować wskaźnik INR u pacjentów przyjmujących warfarynę lub doustne leki przeciwzakrzepowe będące pochodnymi kumaryny, zwłaszcza w momencie rozpoczęcia leczenia celekoksybem lub zmiany dawki celekoksybu.⁵⁰

Jednoczesne stosowanie leków przeciwzakrzepowych z lekami z grupy NLPZ może zwiększać ryzyko krwawienia. Należy zachować ostrożność podczas stosowania celekoksybu jednocześnie z warfaryną lub innymi doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi, w tym lekami przeciwzakrzepowymi nowej generacji (np. apiksabanem, dabigatranem i rywaroksabanem).⁵¹

Informacje o substancjach pomocniczych

Produkt Zelsiglat zawiera laktozę jednowodną:

Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.⁵²

Produkt Zelsiglat 100 mg i 200 mg zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na kapsułkę, twardą, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.⁵³