Interakcje leku
Velafax 75 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Wenlafaksyna, jako lek przeciwdepresyjny z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), wchodzi w liczne istotne interakcje z innymi produktami leczniczymi. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa farmakoterapii i uniknięcia potencjalnie groźnych dla życia powikłań.¹

Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO)

Szczególnie istotne klinicznie są interakcje wenlafaksyny z inhibitorami monoaminooksydazy, które mogą prowadzić do rozwoju potencjalnie śmiertelnego zespołu serotoninowego. Interakcje z IMAO można podzielić na trzy kategorie:

• Nieodwracalne, nieselektywne IMAO – jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane. Należy zachować odstęp co najmniej 14 dni od zakończenia stosowania nieodwracalnych IMAO przed rozpoczęciem terapii wenlafaksyną. Z kolei stosowanie IMAO można rozpocząć dopiero po upływie minimum 7 dni od zakończenia leczenia wenlafaksyną.²
• Odwracalne, selektywne inhibitory IMAO-A (np. moklobemid) – jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego. Odstęp czasowy między zakończeniem leczenia odwracalnym IMAO a rozpoczęciem terapii wenlafaksyną może być krótszy niż 14 dni. Stosowanie odwracalnych IMAO można rozpocząć po upływie minimum 7 dni od zakończenia leczenia wenlafaksyną.³
• Odwracalne, nieselektywne inhibitory IMAO (np. linezolid) – antybiotyk linezolid, jako słaby, odwracalny, nieselektywny IMAO, nie powinien być podawany pacjentom leczonym wenlafaksyną.⁴

U pacjentów, u których leczenie wenlafaksyną rozpoczęto w krótkim czasie po zakończeniu leczenia IMAO lub odwrotnie, opisywano przypadki wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, takich jak: drżenia mięśni, skurcze miokloniczne, obfite pocenie się, nudności, wymioty, nagłe zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy i hipertermia z objawami przypominającymi złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki, a nawet zgon.⁵

Zespół serotoninowy

Podczas leczenia wenlafaksyną, podobnie jak w przypadku innych leków serotoninergicznych, istnieje ryzyko rozwoju potencjalnie zagrażającego życiu zespołu serotoninowego. Ryzyko to wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wpływających na układ serotoninergiczny, takich jak:

• Tryptany (agoniści receptora 5-HT1)
• Inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI)
• Inne inhibitory zwrotnego wychwytu noradrenaliny i serotoniny (SNRI)
• Lit
• Sybutramina
• Opioidy (np. buprenorfina, tramadol)
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• Leki osłabiające metabolizm serotoniny (np. IMAO, błękit metylenowy)
• Prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)⁶

Jeżeli klinicznie uzasadnione jest jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z lekami z grupy SSRI, SNRI lub agonistami receptora serotoninowego (tryptanami), zaleca się ścisłe monitorowanie pacjenta, szczególnie w początkowym okresie leczenia oraz podczas zwiększania dawki. Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z prekursorami serotoniny (np. suplementami tryptofanu) nie jest zalecane.⁷

Substancje wpływające na OUN

Ryzyko stosowania wenlafaksyny w skojarzeniu z innymi substancjami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) nie zostało systematycznie zbadane. Dlatego zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności podczas jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z innymi substancjami wpływającymi na OUN.⁸

Interakcje z alkoholem

Badania kliniczne wykazały, że wenlafaksyna nie nasila zaburzeń funkcji poznawczych i motorycznych wywołanych przez alkohol etylowy. Oznacza to, że nie stwierdzono dodatkowego, synergistycznego działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy przy jednoczesnym stosowaniu wenlafaksyny i alkoholu.⁹

Jednakże, podobnie jak w przypadku wszystkich leków psychotropowych wpływających na OUN, zaleca się, aby pacjenci leczeni wenlafaksyną całkowicie powstrzymywali się od spożywania alkoholu w trakcie terapii. Wynika to z potencjalnych nieoczekiwanych interakcji indywidualnych oraz ogólnej zasady unikania spożywania alkoholu przez osoby leczone farmakologicznie z powodu zaburzeń psychicznych.¹⁰

Należy podkreślić, że chociaż badania nie wykazały bezpośrednich interakcji farmakodynamicznych, jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i alkoholu może prowadzić do:

• Zwiększonego ryzyka zaburzeń świadomości
• Nasilenia działań niepożądanych wenlafaksyny w układzie sercowo-naczyniowym
• Pogorszenia kontroli nastroju i zachowania
• Osłabienia efektów terapeutycznych wenlafaksyny

Produkty lecznicze wydłużające odstęp QT

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z lekami wydłużającymi odstęp QT zwiększa ryzyko wystąpienia wydłużenia odstępu QTc i/lub arytmii komorowych (np. typu torsade de pointes). Należy unikać łącznego stosowania takich produktów leczniczych.¹¹

Do leków wydłużających odstęp QT należą:

• Leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III (np. chinidyna, amiodaron, sotalol, dofetylid)
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. tiorydazyna)
• Niektóre antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe
• Niektóre antybiotyki chinolonowe (np. moksyfloksacyna)¹²

Powyższa lista nie jest wyczerpująca – należy unikać stosowania również innych produktów leczniczych o znanych właściwościach znacznego wydłużania odstępu QT.¹³

Interakcje farmakokinetyczne

Wpływ innych leków na wenlafaksynę

Ketokonazol i inne inhibitory CYP3A4 – badania farmakokinetyczne z zastosowaniem ketokonazolu u osób o intensywnym (EM) i powolnym (PM) metabolizmie z udziałem CYP2D6 wykazały zwiększenie AUC wenlafaksyny (70% u EM i 21% u PM) oraz O-demetylowenlafaksyny (33% u EM i 23% u PM). Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 (takich jak atazanawir, klarytromycyna, indynawir, itrakonazol, worykonazol, pozakonazol, ketokonazol, nelfinawir, rytonawir, sakwinawir, telitromycyna) może zwiększać stężenie wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu. Zaleca się ostrożność podczas jednoczesnego stosowania inhibitorów CYP3A4 i wenlafaksyny.¹⁴

Wpływ wenlafaksyny na inne leki

Leki metabolizowane przez izoenzymy cytochromu P450 – badania in vivo wskazują, że wenlafaksyna jest stosunkowo słabym inhibitorem CYP2D6. Wenlafaksyna nie hamuje również CYP3A4 (alprazolam i karbamazepina), CYP1A2 (kofeina), CYP2C9 (tolbutamid) ani CYP2C19 (diazepam) w warunkach in vivo.¹⁵

Poniżej przedstawiono szczegółowe dane dotyczące interakcji wenlafaksyny z wybranymi lekami:

1. Lit – jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i litu może prowadzić do wystąpienia zespołu serotoninowego.¹⁶
2. Diazepam – wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę diazepamu ani jego aktywnego metabolitu demetylodiazepamu. Podobnie diazepam nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Nie wiadomo, czy występują interakcje farmakokinetyczne i/lub farmakodynamiczne z innymi benzodiazepinami.¹⁷
3. Imipramina – wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę imipraminy ani 2-hydroksyimipraminy, natomiast powoduje zależne od dawki 2,5- do 4,5-krotne zwiększenie AUC 2-hydroksydezypraminy przy dawkach 75-150 mg na dobę. Imipramina nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane, ale zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności podczas jednoczesnego stosowania tych leków.¹⁸
4. Haloperydol – badania farmakokinetyczne wykazały zmniejszenie o 42% całkowitego doustnego klirensu haloperydolu, zwiększenie AUC o 70%, zwiększenie Cmax o 88%, ale brak wpływu na okres półtrwania haloperydolu. Należy uwzględnić te zmiany podczas jednoczesnego stosowania haloperydolu i wenlafaksyny, chociaż kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest do końca poznane.¹⁹
5. Rysperydon – wenlafaksyna zwiększa AUC rysperydonu o 50%, ale wywiera tylko nieznaczny wpływ na profil farmakokinetyczny całkowitej aktywnej frakcji (rysperydon i 9-hydroksyrysperydon). Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane.²⁰
6. Metoprolol – jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i metoprololu prowadzi do zwiększenia stężenia metoprololu w osoczu o około 30-40%, podczas gdy stężenie aktywnego metabolitu α-hydroksymetoprololu nie ulega zmianie. Metoprolol nie wpływa na profil farmakokinetyczny wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu. Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku jednoczesnego stosowania wenlafaksyny i metoprololu, zwłaszcza u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.²¹
7. Indynawir – badania farmakokinetyczne wykazały zmniejszenie AUC o 28% oraz Cmax o 36% dla indynawiru przy jednoczesnym stosowaniu z wenlafaksyną. Indynawir nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane.²²
8. Doustne środki antykoncepcyjne – po wprowadzeniu wenlafaksyny do obrotu odnotowano przypadki nieplanowanych ciąż u kobiet przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne równocześnie z wenlafaksyną. Nie ma jednak jednoznacznych dowodów, że ciąże te były wynikiem interakcji środków antykoncepcyjnych z wenlafaksyną. Nie przeprowadzono specyficznych badań interakcji wenlafaksyny z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi.²³

Tabela interakcji wenlafaksyny z innymi produktami leczniczymi