Właściwości farmakodynamiczne leku Velafax

Velafax należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako „inne leki przeciwdepresyjne” i jest oznaczony kodem ATC: N 06 AX 16. Lek ten zawiera substancję czynną wenlafaksynę w postaci chlorowodorku, dostępną w dawkach 37,5 mg oraz 75 mg w formie tabletek.¹

Struktura chemiczna i forma

Wenlafaksyna stanowi nowy lek przeciwdepresyjny, którego budowa chemiczna różni się od dotychczas stosowanych leków trójpierścieniowych, czteropierścieniowych i innych dostępnych leków przeciwdepresyjnych. Substancja ta występuje jako mieszanina racemiczna dwóch aktywnych enancjomerów.² Produkt Velafax występuje w postaci tabletek, które w dawce 37,5 mg mają kolor żółty do jasnożółtego, kształt podłużny z linią dzielącą po obu stronach. Natomiast tabletki o mocy 75 mg mają również kolor żółty do jasnożółtego, ale są okrągłe, z wytłoczoną nazwą PLIVA po jednej stronie i linią dzielącą po stronie drugiej.³

Mechanizm działania

Mechanizm działania przeciwdepresyjnego wenlafaksyny u ludzi jest związany z jej zdolnością nasilania aktywności neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym.⁴ Badania przedkliniczne wykazały, że wenlafaksyna i jej główny metabolit, O-demetylowenlafaksyna, są związkami silnie hamującymi zwrotny wychwyt neuronalny serotoniny i noradrenaliny. Dodatkowo, wenlafaksyna wykazuje słabe działanie hamujące na zwrotny wychwyt dopaminy.⁵

Różnice w działaniu w porównaniu z lekami trójpierścieniowymi

Badania na modelach zwierzęcych wykazały istotne różnice między wenlafaksyną a trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi. O ile te ostatnie mogą osłabiać odpowiedź β-adrenergiczną w następstwie długotrwałego stosowania, o tyle wenlafaksyna i jej metabolit zmniejszają odpowiedź β-adrenergiczną zarówno po podaniu pojedynczym (bodźce ostre), jak i wielokrotnym (bodźce długotrwałe).⁶ Co istotne, wenlafaksyna i jej główny metabolit wydają się działać równie silnie na zwrotny wychwyt neuroprzekaźników.⁷

Powinowactwo receptorowe

Istotnym aspektem farmakodynamicznym wenlafaksyny jest jej profil wiązania z receptorami. Badania in vitro wykazały, że wenlafaksyna faktycznie nie wykazuje powinowactwa do receptorów muskarynowych cholinergicznych, H1-histaminergicznych oraz α1-adrenergicznych w mózgu szczura.⁸ Ten brak powinowactwa ma kluczowe znaczenie kliniczne, ponieważ farmakologiczne działanie na te receptory wiąże się z występowaniem wielu działań niepożądanych, charakterystycznych dla innych leków przeciwdepresyjnych, takich jak:

• Działanie przeciwcholinergiczne – wynikające z blokady receptorów muskarynowych, objawiające się suchością w jamie ustnej, zaparciami, zaburzeniami widzenia
• Działanie uspokajające – związane głównie z blokowaniem receptorów histaminowych H1
• Zaburzenia ze strony układu sercowo-naczyniowego – głównie związane z blokadą receptorów α1-adrenergicznych

Ponieważ wenlafaksyna nie wykazuje istotnego powinowactwa do tych receptorów, profil działań niepożądanych różni się od klasycznych leków przeciwdepresyjnych.⁹