Działania niepożądane leku ValproLEK 500

Podczas terapii walproinianem sodu obserwuje się szereg działań niepożądanych, które mogą dotyczyć różnych układów i narządów. Najczęściej występujące działania niepożądane pojawiają się na początku leczenia i dotyczą układu pokarmowego – są to nudności, ból żołądka i biegunka. Zazwyczaj ustępują samoistnie po kilku dniach bez konieczności przerwania terapii. Przyjmowanie leku ValproLEK 500 podczas lub po posiłku może zminimalizować ryzyko wystąpienia tych objawów.¹

Klasyfikacja częstości działań niepożądanych

Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości występowania w następujący sposób:²

• bardzo często (≥1/10)
• często (≥1/100 do <1/10)
• niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
• bardzo rzadko (<1/10 000)
• częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Profil bezpieczeństwa w grupach szczególnych

Należy zwrócić uwagę, że profil bezpieczeństwa stosowania walproinianu u dzieci i młodzieży jest zasadniczo porównywalny z profilem bezpieczeństwa u dorosłych, jednak niektóre działania niepożądane mogą mieć cięższy przebieg lub występować głównie w populacji pediatrycznej. Szczególne ryzyko dotyczy poważnego uszkodzenia wątroby u niemowląt i małych dzieci, zwłaszcza poniżej 3 roku życia. Ponadto, małe dzieci są szczególnie narażone na rozwój zapalenia trzustki. Ryzyko tych powikłań zmniejsza się wraz z wiekiem.³

W populacji pediatrycznej częściej obserwuje się zaburzenia psychiczne, takie jak: agresja, pobudzenie, zaburzenia uwagi, nieprawidłowe zachowanie, nadpobudliwość psychoruchowa oraz zaburzenia uczenia się.⁴

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone

W rzadkich przypadkach stosowanie walproinianu sodu może prowadzić do rozwoju zespołu mielodysplastycznego.⁵

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Do często występujących działań niepożądanych należą niedokrwistość oraz małopłytkowość, przy czym ta ostatnia jest zależna od dawki i występuje relatywnie częściej u kobiet oraz osób w podeszłym wieku. Niezbyt często obserwuje się leukopenię i pancytopenię. Rzadziej dochodzi do niedoboru czynnika VIII, niewydolności szpiku kostnego, w tym aplazji czystoczerwonokrwinkowej i agranulocytozy, niedokrwistości makrocytowej oraz makrocytozy. Z częstością nieznaną występują limfocytoza oraz wydłużony czas krwawienia (na skutek zaburzonej agregacji płytek i/lub trombocytopatii w wyniku niedoboru czynnika VIII/von Willebranda).⁶

Zaburzenia układu immunologicznego

Często obserwuje się reakcje nadwrażliwości, natomiast rzadko może wystąpić układowy toczeń rumieniowaty.⁷

Zaburzenia endokrynologiczne

Niezbyt często dochodzi do rozwoju zespołu niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH) oraz hiperandrogenizmu objawiającego się hirsutyzmem, wirylizmem, trądzikiem, łysieniem typu męskiego i/lub zwiększonym stężeniem androgenów. Rzadko może wystąpić niedoczynność tarczycy.⁸

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Często obserwuje się hiponatremię. Rzadko może wystąpić hiperamonemia (bez objawów zaburzeń czynności wątroby, wówczas nie jest konieczne przerwanie leczenia) oraz otyłość. Opisywano również hiperamonemię z objawami neurologicznymi, co wymaga rozważenia przeprowadzenia dalszych badań diagnostycznych.⁹

Zaburzenia psychiczne

Do często występujących zaburzeń należą: stan splątania, agresja, pobudzenie, zaburzenia uwagi oraz omamy. Rzadziej obserwuje się nieprawidłowe zachowanie, nadmierną aktywność psychoruchową oraz zaburzenia uczenia się. Należy zaznaczyć, że wymienione objawy występują zwłaszcza u dzieci.¹⁰

Zaburzenia układu nerwowego

Bardzo często występuje drżenie. Często obserwowane działania niepożądane to: zawroty głowy, zaburzenia pozapiramidowe (które mogą być nieodwracalne), drgawki, senność, osłupienie, zaburzenia pamięci, ból głowy oraz oczopląs. Niezbyt często dochodzi do rozwoju letargu, śpiączki, encefalopatii, nasilenia drgawek, przemijających objawów parkinsonizmu, ataksji i parestezji. Do rzadkich działań niepożądanych należą: przemijające otępienie związane z odwracalną atrofią mózgu oraz zaburzenia poznawcze. Z nieznaną częstością mogą wystąpić: apatia (w przypadku skojarzonego leczenia z innymi lekami przeciwpadaczkowymi), uspokojenie oraz podwójne widzenie.¹¹

Należy zwrócić uwagę, że encefalopatia niezbyt często prowadzi do chwilowej śpiączki. Dotyczy to pojedynczych przypadków lub przypadków związanych ze zwiększeniem częstości napadów drgawkowych w trakcie leczenia. Objawy te ustępują po przerwaniu terapii lub po zmniejszeniu dawki. Większość opisywanych przypadków występowała w trakcie leczenia skojarzonego (zwłaszcza z fenobarbitalem lub topiramatem) lub po nagłym zwiększeniu dawki produktu.¹²

Zaburzenia ucha i błędnika

Często odnotowuje się utratę słuchu (przemijającą lub trwałą).¹³

Zaburzenia naczyniowe

Często występują krwotoki, natomiast niezbyt często obserwuje się zapalenie naczyń skórnych.¹⁴

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

Niezbyt często dochodzi do wysięku opłucnowego.¹⁵

Zaburzenia żołądka i jelit

Bardzo często występują nudności. Często obserwuje się ból w nadbrzuszu, biegunkę, wymioty, chorobę dziąseł (głównie rozrost dziąseł) oraz zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. Niezbyt często może wystąpić zapalenie trzustki (czasami zakończone zgonem) oraz nadmierne wydzielanie śliny. Z nieznaną częstością odnotowuje się: zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaparcie, zwiększenie lub zmniejszenie apetytu.¹⁶

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Często dochodzi do uszkodzenia wątroby, rzadko występuje porfiria.¹⁷

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Często obserwuje się łysienie oraz zaburzenia w obrębie paznokci i łożyska paznokci. Niezbyt często występują: obrzęk naczynioruchowy, wysypka oraz zaburzenia dotyczące włosów (w tym nieprawidłowa struktura włosów, zmiana ich koloru, nieprawidłowy wzrost włosów). Rzadko dochodzi do rozwoju ciężkich reakcji skórnych, takich jak: polekowy odczyn z eozynofilią i objawami układowymi (zespół DRESS), rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka.¹⁸

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Istnieją doniesienia o występowaniu zmniejszonej gęstości mineralnej kości, osteopenii, osteoporozy i złamań u pacjentów długotrwale leczonych walproinianem sodu. Mechanizm wpływu walproinianu sodu na metabolizm kości nie jest znany. Rzadko może wystąpić rabdomioliza.¹⁹

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Często obserwuje się nietrzymanie moczu. Niezbyt często może wystąpić niewydolność nerek. Rzadko dochodzi do nietrzymania moczu u dzieci, zespołu Fanconiego oraz cewkowo-śródmiąższowego zapalenia nerek.²⁰

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

Często występują bóle miesiączkowe i nieregularne miesiączkowanie. Niezbyt często obserwuje się brak miesiączki. Rzadko dochodzi do niepłodności mężczyzn oraz torbielowatości jajników. Bardzo rzadko może wystąpić ginekomastia.²¹

Wady wrodzone, choroby rodzinne i genetyczne

Obserwowano wrodzone wady rozwojowe i zaburzenia rozwojowe.²²

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Niezbyt często występują obrzęki obwodowe oraz hipotermia.²³

Badania diagnostyczne

Często obserwuje się zwiększenie lub zmniejszenie masy ciała. Należy uważnie kontrolować zwiększenie masy ciała ze względu na ryzyko zespołu policystycznych jajników. Rzadko może dojść do zmniejszenia stężenia czynników krzepnięcia (co najmniej jednego) oraz nieprawidłowych wyników badań krzepnięcia, takich jak czas protrombinowy, wydłużony czas częściowej tromboplastyny, wydłużony czas trombinowy czy zwiększona wartość INR.²⁴

Tabela działań niepożądanych walproinianu sodu

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa tel.: + 48 22 49 21 301/faks: + 48 22 49 21 309/strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁵