Właściwości farmakodynamiczne leku Tenox

Tenox, zawierający amlodypinę w dawkach 5 mg lub 10 mg w postaci maleinianu, należy do grupy farmakoterapeutycznej antagonistów wapnia, a dokładniej do selektywnych antagonistów wapnia o dominującym działaniu naczyniowym (kod ATC: C08CA01)¹.

Mechanizm działania

Amlodypina jest antagonistą napływu jonów wapnia z grupy dihydropirydyny, działającym jako powolny inhibitor kanału wapniowego. Jej głównym mechanizmem działania jest hamowanie przezbłonowego przepływu jonów wapnia do komórek mięśnia sercowego oraz komórek błony mięśniowej naczyń².

Działanie obniżające ciśnienie tętnicze

Obniżenie ciśnienia tętniczego przez amlodypinę wynika z bezpośredniego działania rozkurczowego na mięśnie gładkie naczyń. Podawanie leku raz na dobę zapewnia klinicznie istotne obniżenie ciśnienia tętniczego zarówno w pozycji leżącej, jak i stojącej, utrzymujące się przez cały 24-godzinny okres obserwacji³. Ze względu na powolny początek działania, po podaniu amlodypiny nie występują gwałtowne spadki ciśnienia tętniczego⁴.

Działanie przeciwdławicowe

Mechanizm łagodzenia objawów dławicy piersiowej przez amlodypinę nie jest w pełni wyjaśniony, jednak opiera się na dwóch głównych działaniach⁵:

• Rozszerzenie tętniczek przedwłosowatych – zmniejsza opór obwodowy (obciążenie następcze), co przy niezmienionej częstości skurczów serca prowadzi do zmniejszenia zużycia energii przez mięsień sercowy i ograniczenia jego zapotrzebowania na tlen⁶
• Rozszerzenie dużych tętnic i tętniczek wieńcowych – dotyczy zarówno obszarów niezmienionych, jak i zmienionych wskutek niedokrwienia, co zwiększa zaopatrzenie w tlen u pacjentów ze skurczem naczyń wieńcowych (dławica Prinzmetala)⁷

U pacjentów z dławicą piersiową podawanie amlodypiny w jednej dawce dobowej przynosi wymierne korzyści kliniczne⁸:

• Wydłużenie czasu możliwego do wykonania wysiłku fizycznego
• Wydłużenie czasu do wystąpienia bólu wieńcowego
• Wydłużenie czasu do obniżenia odcinka ST o 1 mm
• Zmniejszenie częstości występowania dolegliwości wieńcowych
• Zmniejszenie liczby stosowanych tabletek nitrogliceryny

Efekty metaboliczne

Amlodypina nie powoduje niekorzystnych efektów metabolicznych i nie zmienia profilu lipidowego osocza, co pozwala na jej stosowanie u pacjentów z astmą oskrzelową, cukrzycą i dną moczanową⁹.

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Stosowanie u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca

Skuteczność amlodypiny w zapobieganiu zdarzeniom klinicznym u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca została potwierdzona w badaniu CAMELOT (Comparison of Amlodipine vs. Enalapril to Limit Occurrences of Thrombosis). Było to niezależne, wieloośrodkowe, randomizowane badanie prowadzone metodą podwójnie ślepej próby, kontrolowane placebo, z udziałem 1997 pacjentów¹⁰. W badaniu tym 663 pacjentów otrzymywało amlodypinę w dawce 5-10 mg, 673 pacjentów otrzymywało enalapryl w dawce 10-20 mg, a 655 pacjentów otrzymywało placebo przez okres 2 lat. Wszyscy pacjenci otrzymywali standardowe leczenie obejmujące statyny, leki beta-adrenolityczne, leki moczopędne i aspirynę¹¹.

Wyniki badania CAMELOT wykazały, że stosowanie amlodypiny wiązało się z rzadszymi hospitalizacjami z powodu dławicy piersiowej oraz rzadszym wykonywaniem zabiegów rewaskularyzacji u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca¹².

TIA – przemijający napad niedokrwienny¹³

Stosowanie u pacjentów z niewydolnością serca

Badania hemodynamiczne oraz próby wysiłkowe przeprowadzone u pacjentów z niewydolnością serca klasy II-IV według klasyfikacji NYHA wykazały, że amlodypina nie prowadzi do pogorszenia stanu klinicznego chorych. Ocena obejmowała zdolność do wykonywania wysiłku fizycznego, pomiar frakcji wyrzutowej lewej komory oraz nasilenie objawów klinicznych¹⁴.

W badaniu kontrolowanym z użyciem placebo (PRAISE) u pacjentów z niewydolnością serca klasy III-IV według NYHA leczonych digoksyną, lekami moczopędnymi i inhibitorami konwertazy angiotensyny stwierdzono, że podawanie amlodypiny nie zwiększa umieralności ani łącznie chorobowości i umieralności pacjentów z niewydolnością serca¹⁵.

W długotrwałym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo (PRAISE-2), amlodypina stosowana u pacjentów z zaawansowaną niewydolnością serca (NYHA III i IV) bez objawów sugerujących niedokrwienne podłoże choroby, otrzymujących ustalone dawki inhibitorów konwertazy angiotensyny, glikozydów naparstnicy i leków moczopędnych, nie wpływała na śmiertelność z przyczyn sercowo-naczyniowych. W tej samej grupie pacjentów, stosowanie amlodypiny wiązało się ze zwiększonym ryzykiem obrzęku płuc¹⁶.

Leczenie zapobiegające występowaniu zawałów serca (ALLHAT)

Badanie ALLHAT (Antihypertensive and Lipid-Lowering Treatment to Prevent Heart Attack) było randomizowanym, kontrolowanym badaniem prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby, dotyczącym zachorowalności i śmiertelności. Badanie miało na celu porównanie nowych metod leczenia¹⁷:

• Amlodypina w dawce 2,5-10 mg/d (antagonista wapnia)
• Lizynopryl w dawce 10-40 mg/d (inhibitor ACE)
• Chlorotalidon w dawce 12,5-25 mg/d (tiazydowy lek moczopędny) – jako leczenie pierwszego rzutu

Do badania włączono 33 357 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym w wieku powyżej 55 lat, których obserwowano średnio przez 4,9 roku. U pacjentów występował co najmniej jeden z następujących czynników ryzyka rozwoju choroby wieńcowej¹⁸:

• Uprzedni zawał serca lub udar (ponad 6 miesięcy przed włączeniem do badania) lub wywiad dotyczący innego epizodu związanego z miażdżycą naczyń (ogółem 51,5%)
• Cukrzyca typu 2 (36,1%)
• Stężenie HDL-C <35 mg/dl (11,6%)
• Przerost lewej komory stwierdzony elektro- lub echokardiograficznie (20,9%)
• Palenie papierosów (21,9%)

Pierwotnym punktem końcowym była łączna liczba zgonów z powodu choroby wieńcowej oraz zawałów serca niezakończonych zgonem pacjenta. Nie zaobserwowano istotnej różnicy w częstości występowania pierwotnego punktu końcowego pomiędzy leczeniem z zastosowaniem amlodypiny i chlorotalidonu: RR 0,98, 95% CI (0,90-1,07), p=0,65¹⁹.

W zakresie wtórnego punktu końcowego, częstość występowania niewydolności serca (element złożonego sercowo-naczyniowego punktu końcowego) była znacznie wyższa w grupie pacjentów otrzymujących amlodypinę w porównaniu do chlorotalidonu (10,2% vs 7,7%, RR 1,38, 95% CI [1,25-1,52], p<0,001)<sup data-drug="Tenox" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W obrębie wtórnego punktu końcowego, częstość występowania niewydolności serca (element złożonego sercowo-naczyniowego punktu końcowego) była znacznie wyższa w grupie pacjentów otrzymujących amlodypinę w porównaniu do chlorotalidonu (10,2% vs 7,7%, RR 1,38, 95% CI [1,25-1,52], p20. Nie zaobserwowano jednak różnic w śmiertelności ogólnej (bez względu na przyczynę) pomiędzy grupami pacjentów leczonych amlodypiną i chlorotalidonem: RR 0,96, 95% CI (0,89-1,02), p=0,20²¹.

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Przeprowadzono badanie obejmujące 268 dzieci w wieku 6-17 lat, głównie z wtórnym nadciśnieniem tętniczym, porównujące amlodypinę w dawkach 2,5 mg i 5,0 mg z placebo. Wykazano, że obie dawki amlodypiny znacząco bardziej obniżały ciśnienie skurczowe niż placebo. Różnica w skuteczności między dwiema dawkami nie była statystycznie istotna²².

Należy zaznaczyć, że nie przeprowadzono badań oceniających długoterminowy wpływ amlodypiny na wzrost, dojrzewanie i rozwój ogólny u dzieci. Nie określono również długoterminowego wpływu amlodypiny podawanej w dzieciństwie na zmniejszenie chorobowości i śmiertelności po osiągnięciu dorosłości²³.