Właściwości farmakodynamiczne

Produkt leczniczy Sulperazon należy do grupy farmakoterapeutycznej: cefalosporyny trzeciej generacji, produkty złożone, oznaczonej kodem ATC: J01DD62. Preparat zawiera dwie substancje czynne: cefoperazon sodowy i sulbaktam sodowy w stosunku 1:1.¹

Charakterystyka substancji czynnych

Cefoperazon sodowy to półsyntetyczna cefalosporyna III generacji o szerokim spektrum działania, przeznaczona wyłącznie do podawania pozajelitowego. Jest białym, krystalicznym proszkiem, dobrze rozpuszczalnym w wodzie. Masa cząsteczkowa tej substancji wynosi 667,65. W preparacie 1 gram cefoperazonu zawiera 34 mg (1,5 mEq) sodu.²

Sulbaktam sodowy jest pochodną penicyliny – solą sodową kwasu penicylinowego, działającą jako nieodwracalny inhibitor beta-laktamazy. Podobnie jak cefoperazon, jest przeznaczony wyłącznie do podawania pozajelitowego. Sulbaktam ma postać prawie białego, krystalicznego proszku, bardzo łatwo rozpuszczalnego w wodzie, o masie cząsteczkowej 255,22. W preparacie 1 gram sulbaktamu zawiera 92 mg (4 mEq) sodu.³

Mechanizm działania

Głównym składnikiem przeciwbakteryjnym preparatu Sulperazon jest cefoperazon, który działa na wrażliwe drobnoustroje będące w fazie aktywnych podziałów poprzez hamowanie biosyntezy mukopeptydu – istotnego składnika ściany komórkowej bakterii.⁴

Sulbaktam sam w sobie nie wykazuje istotnego działania przeciwbakteryjnego, z wyjątkiem aktywności wobec bakterii z rodzaju Neisseriaceae oraz Acinetobacter. Jego główna rola polega na nieodwracalnym hamowaniu większości ważnych beta-laktamaz wytwarzanych przez drobnoustroje oporne na antybiotyki beta-laktamowe, co wykazano w badaniach biochemicznych z bakteryjnymi układami bezkomórkowymi.⁵

Ochronne działanie sulbaktamu poprzez hamowanie rozkładu penicylin i cefalosporyn przez oporne drobnoustroje zostało potwierdzone w badaniach na komórkach opornych szczepów bakterii. W tych badaniach sulbaktam wykazywał działanie synergiczne z penicylinami i cefalosporynami. Dodatkowo, ze względu na zdolność sulbaktamu do wiązania się z niektórymi białkami wiążącymi penicyliny, szczepy wrażliwe stają się jeszcze bardziej podatne na działanie skojarzone sulbaktamu z cefoperazonem w porównaniu do działania samego cefoperazonu.⁶

Synergistyczne działanie skojarzenia cefoperazonu z sulbaktamem

Skojarzenie cefoperazonu z sulbaktamem wykazuje działanie przeciwko wszystkim drobnoustrojom wrażliwym na cefoperazon. Dodatkowo skojarzenie to charakteryzuje się działaniem synergicznym, wyrażonym poprzez 4-krotne zmniejszenie minimalnego stężenia hamującego (MIC) w porównaniu do MIC poszczególnych składników stosowanych osobno. Efekt ten obserwuje się szczególnie wobec następujących gatunków bakterii:⁷

• Haemophilus influenzae – bakteria odpowiedzialna za zakażenia dróg oddechowych i zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych
• Bacteroides species – beztlenowe bakterie występujące w zakażeniach jamy brzusznej
• Staphylococcus species – gronkowce powodujące szereg zakażeń, w tym skórnych i tkanek miękkich
• Acinetobacter calcoaceticus – bakteria często odpowiedzialna za zakażenia szpitalne
• Enterobacter aerogenes – patogen wywołujący zakażenia układu moczowego i oddechowego
• Escherichia coli – częsta przyczyna zakażeń układu moczowego i pokarmowego
• Proteus mirabilis – bakteria powodująca zakażenia dróg moczowych
• Klebsiella pneumoniae – patogen wywołujący zapalenie płuc i zakażenia układu moczowego
• Morganella morganii – bakteria wywołująca zakażenia układu moczowego i ran
• Citrobacter freundii – patogen oportunistyczny
• Enterobacter cloacae – bakteria odpowiedzialna za zakażenia ran i układu moczowego
• Citrobacter diversus – patogen wywołujący zakażenia dróg moczowych i krwi

Spektrum przeciwbakteryjne

Sulperazon wykazuje działanie przeciwbakteryjne in vitro wobec wielu klinicznie istotnych drobnoustrojów, które można podzielić na następujące grupy:⁸

Bakterie Gram-dodatnie:

• Staphylococcus aureus – zarówno szczepy wytwarzające, jak i niewytwarzające penicylinazy
• Staphylococcus epidermidis – gronkowiec występujący na skórze
• Streptococcus pneumoniae – pneumokok odpowiedzialny za zapalenie płuc i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
• Streptococcus pyogenes – paciorkowce beta-hemolizujące z grupy A
• Streptococcus agalactiae – paciorkowce beta-hemolizujące z grupy B
• Większość innych szczepów paciorkowców beta-hemolizujących
• Wiele szczepów Enterococcus faecalis (enterokoki)

Bakterie Gram-ujemne:

• Escherichia coli – pałeczka okrężnicy
• Klebsiella species – pałeczki z rodzaju Klebsiella
• Enterobacter species – bakterie z rodzaju Enterobacter
• Citrobacter species – bakterie z rodzaju Citrobacter
• Haemophilus influenzae – pałeczka hemofilna
• Proteus mirabilis i Proteus vulgaris – pałeczki Proteusza
• Morganella morganii – bakteria z rodziny Enterobacteriaceae
• Providencia rettgeri i inne gatunki Providencia
• Serratia species (w tym S. marcescens) – pałeczki z rodzaju Serratia
• Salmonella i Shigella species – pałeczki wywołujące zakażenia przewodu pokarmowego
• Pseudomonas aeruginosa i kilka innych gatunków Pseudomonas species – pałeczki ropy błękitnej
• Acinetobacter baumannii – powodująca zakażenia szpitalne
• Neisseria gonorrhoeae – dwoinka rzeżączki
• Neisseria meningitidis – dwoinka zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych
• Bordetella pertussis – pałeczka krztuśca
• Yersinia enterocolitica – pałeczka wywołująca jersiniozę

Bakterie beztlenowe:

• Pałeczki Gram-ujemne (w tym Bacteroides fragilis, inne gatunki Bacteroides i Fusobacterium species)
• Ziarenkowce Gram-dodatnie i Gram-ujemne (w tym Peptococcus, Peptostreptococcus i Veillonella species)
• Pałeczki Gram-dodatnie (w tym Clostridium, Eubacterium i Lactobacillus species)

Interpretacja wyników badania wrażliwości

Dla preparatu Sulperazon ustalono następujące wartości graniczne pozwalające określić wrażliwość drobnoustrojów:⁹

Do określenia minimalnego stężenia hamującego (MIC) można wykorzystać seryjne rozcieńczenia cefoperazonu z sulbaktamem w stosunku 1:1, stosując metodę rozcieńczenia bulionu lub agaru. W metodzie krążkowo-dyfuzyjnej zaleca się stosowanie krążków zawierających 75 µg cefoperazonu oraz 30 µg sulbaktamu.¹⁰

Interpretacja wyników badania wrażliwości:

• Wrażliwy – oznacza, że drobnoustrój wywołujący zakażenie prawdopodobnie będzie reagował na leczenie cefoperazonem z sulbaktamem
• Oporny – oznacza, że drobnoustrój prawdopodobnie nie będzie reagował na zastosowanie preparatu
• Średnio wrażliwy – wskazuje, że drobnoustrój może być wrażliwy na cefoperazon z sulbaktamem po zastosowaniu większych dawek lub gdy zakażenie jest ograniczone do tkanek lub płynów ustrojowych, w których występuje duże stężenie antybiotyku

Kontrola jakości badań wrażliwości

Dla zapewnienia wiarygodności wyników badań wrażliwości przy użyciu krążków zawierających 75 µg cefoperazonu i 30 µg sulbaktamu, zaleca się stosowanie następujących szczepów kontrolnych oraz odpowiadających im wartości granicznych średnic stref zahamowania wzrostu:¹¹