Właściwości farmakokinetyczne
Sagalix 10 mg

Właściwości farmakokinetyczne omeprazolu

Omeprazol, substancja czynna produktu leczniczego Sagalix, charakteryzuje się złożonymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego działanie terapeutyczne. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę procesów farmakokinetycznych z uwzględnieniem poszczególnych etapów: wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji tego leku.¹

Wchłanianie i biodostępność

Ze względu na wrażliwość omeprazolu i jego soli magnezowej na działanie kwasów, substancje te są podawane doustnie w postaci peletek z otoczką dojelitową, zamkniętych w kapsułkach twardych. Proces wchłaniania omeprazolu charakteryzuje się następującymi parametrami:²

• Wchłanianie przebiega szybko, z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu po około 1-2 godzinach od podania
• Proces absorpcji ma miejsce głównie w jelicie cienkim i trwa zazwyczaj 3-6 godzin
• Jednoczesne przyjmowanie pokarmu nie wpływa na biodostępność omeprazolu
• Biodostępność po pojedynczej dawce doustnej wynosi około 40%
• Po wielokrotnym podawaniu raz na dobę biodostępność zwiększa się do około 60%³

Dystrybucja w organizmie

Po wchłonięciu do krwiobiegu omeprazol jest dystrybuowany w organizmie według następujących prawidłowości:⁴

• Pozorna objętość dystrybucji u zdrowych osób wynosi około 0,3 l/kg masy ciała
• Omeprazol wykazuje wysokie powinowactwo do białek osocza, wiążąc się z nimi w 97%

Biotransformacja

Omeprazol podlega intensywnym procesom biotransformacji w organizmie, charakteryzującym się następującymi cechami:⁵

• Lek jest całkowicie metabolizowany przez układ cytochromu P450 (CYP)
• Większość metabolizmu zachodzi z udziałem polimorficznej postaci CYP2C19, która odpowiada za tworzenie hydroksyomeprazolu – głównego metabolitu w osoczu
• Pozostała część metabolizmu przebiega z udziałem izoenzymu CYP3A4, prowadząc do powstania sulfonu omeprazolu

Omeprazol wykazuje wysokie powinowactwo do enzymu CYP2C19, co może potencjalnie prowadzić do konkurencyjnego hamowania i interakcji metabolicznych z innymi substratami tego enzymu. Jednocześnie, ze względu na niskie powinowactwo do CYP3A4, omeprazol nie wpływa istotnie na metabolizm substratów tego izoenzymu oraz nie hamuje aktywności głównych enzymów CYP.⁶

Polimorfizm genetyczny a metabolizm omeprazolu

Metabolizm omeprazolu podlega znacznym różnicom międzyosobniczym związanym z polimorfizmem genetycznym:⁷

• Około 3% populacji rasy białej i 15-20% populacji azjatyckich nie posiada czynnego enzymu CYP2C19 – osoby te określa się jako słabo metabolizujące
• U osób słabo metabolizujących, metabolizm omeprazolu odbywa się głównie za pośrednictwem enzymu CYP3A4
• Po wielokrotnym podawaniu omeprazolu w dawce 20 mg raz na dobę, średnie AUC (pole pod krzywą zależności stężenia od czasu) u osób słabo metabolizujących jest 5-10 razy większe niż u osób z czynnym enzymem CYP2C19 (szybko metabolizujących)
• Średnie maksymalne stężenia w osoczu są również 3-5 razy wyższe u osób słabo metabolizujących⁸

Co istotne, pomimo znacznych różnic w parametrach farmakokinetycznych, polimorfizm genetyczny CYP2C19 nie wymaga modyfikacji dawkowania omeprazolu w praktyce klinicznej.

Eliminacja

Proces usuwania omeprazolu z organizmu przebiega następująco:⁹

• Okres półtrwania w fazie eliminacji z osocza jest zwykle krótszy niż 1 godzina, zarówno po pojedynczym, jak i wielokrotnym doustnym dawkowaniu raz na dobę
• Omeprazol jest całkowicie eliminowany z osocza pomiędzy kolejnymi dawkami, co oznacza brak tendencji do kumulacji przy podawaniu raz na dobę
• Około 80% doustnej dawki omeprazolu jest wydalane z moczem w postaci metabolitów
• Pozostała część jest wydalana z kałem, głównie z żółcią¹⁰

Liniowość farmakokinetyki

Farmakokinetyka omeprazolu wykazuje charakterystyczne cechy zależne od czasu i dawki:¹¹

• AUC omeprazolu zwiększa się po wielokrotnym podawaniu
• Wzrost ten jest zależny od dawki i prowadzi do nieliniowej zależności między dawką a AUC przy wielokrotnym podawaniu
• Ta zależność wynika ze zmniejszenia metabolizmu pierwszego przejścia i klirensu ogólnoustrojowego, prawdopodobnie spowodowanych hamowaniem enzymu CYP2C19 przez omeprazol i/lub jego metabolity (np. sulfon)¹²

Warto podkreślić, że nie stwierdzono obecności żadnego z metabolitów omeprazolu, który wywierałby istotny wpływ na wydzielanie kwasu solnego w żołądku.

Farmakokinetyka w populacjach szczególnych

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby obserwuje się istotne zmiany w farmakokinetyce omeprazolu:¹³

• Metabolizm omeprazolu jest zaburzony, co prowadzi do zwiększenia AUC
• Pomimo tych zmian, omeprazol nie wykazuje tendencji do kumulacji podczas dawkowania raz na dobę

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

W przeciwieństwie do zaburzeń wątroby, niewydolność nerek nie wpływa istotnie na farmakokinetykę omeprazolu:¹⁴

• Ogólnoustrojowa biodostępność omeprazolu pozostaje niezmieniona u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek
• Szybkość eliminacji również nie ulega zmianie w tej grupie pacjentów

Osoby w podeszłym wieku

Wiek pacjenta ma wpływ na metabolizm omeprazolu:¹⁵

• U osób w podeszłym wieku (75-79 lat) tempo metabolizmu omeprazolu jest nieznacznie zmniejszone

Dzieci

Farmakokinetyka omeprazolu u dzieci wykazuje pewne odrębności w zależności od wieku:¹⁶

• Przy stosowaniu zalecanych dawek u dzieci powyżej 1. roku życia uzyskuje się podobne stężenia omeprazolu w osoczu jak u dorosłych
• U dzieci poniżej 6. miesiąca życia klirens omeprazolu jest zmniejszony z powodu ograniczonej zdolności metabolizowania tego leku