Właściwości farmakodynamiczne leku trawoprost

Trawoprost, aktywna substancja w preparacie Rozatrav (40 mikrogramów/ml), należy do grupy farmakoterapeutycznej leków oftalmologicznych przeciwjaskrowych i zwężających źrenicę, będąc pochodną prostaglandyny F2α (kod ATC: S01EE04). Substancja ta wykazuje specyficzne działanie farmakodynamiczne ukierunkowane na obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, co jest kluczowe w leczeniu jaskry i nadciśnienia ocznego.¹

Mechanizm działania

Trawoprost działa jako pełny agonista o wysokiej selektywności i powinowactwie do receptora prostaglandynowego FP. Jego działanie hipotensyjne w oku polega na zwiększeniu odpływu cieczy wodnistej przez dwie główne drogi: beleczkowanie kąta przesączania oraz drogi naczyniówkowo-twardówkowe. Efekt obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego u człowieka rozpoczyna się stosunkowo szybko – około 2 godzin po aplikacji leku do worka spojówkowego. Maksymalne działanie hipotensyjne obserwuje się po 12 godzinach od podania, a znaczące obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego utrzymuje się przez ponad 24 godziny po jednorazowym zastosowaniu.²

Skuteczność kliniczna

Badania kliniczne przeprowadzone u pacjentów z jaskrą otwartego kąta przesączania lub nadciśnieniem ocznym wykazały znaczącą skuteczność trawoprostu w postaci kropli do oczu konserwowanych polikwaternium. Lek podawany raz na dobę wieczorem powodował zmniejszenie ciśnienia wewnątrzgałkowego o 8 do 9 mmHg (około 33%) w stosunku do wartości wyjściowych wynoszących od 24 do 26 mmHg. Co istotne, w badaniach klinicznych wykazano również działanie addycyjne trawoprostu z innymi lekami przeciwjaskrowymi, w szczególności z 0,5% roztworem tymololu oraz, w ograniczonym zakresie, z 0,2% roztworem brymonidyny.³

Należy jednak zaznaczyć, że brak jest danych klinicznych dotyczących stosowania trawoprostu w skojarzeniu z innymi lekami zmniejszającymi ciśnienie wewnątrzgałkowe poza wyżej wymienionymi.⁴

Wtórne działania farmakologiczne

Obok głównego efektu hipotensyjnego, trawoprost wykazuje również inne korzystne działania na narząd wzroku. Badania na modelach zwierzęcych (króliki) wykazały, że substancja ta znacząco zwiększa przepływ krwi w tarczy nerwu wzrokowego po 7 dniach podawania miejscowego do oka w dawce 1,4 mikrograma raz na dobę. Jest to istotny aspekt działania leku, ponieważ prawidłowe ukrwienie nerwu wzrokowego ma kluczowe znaczenie w zapobieganiu progresji jaskry.⁵

W kontekście bezpieczeństwa miejscowego stosowania, badania na hodowlach tkankowych ludzkich komórek rogówki oraz badania na królikach wykazały, że trawoprost w postaci kropli do oczu konserwowanych polikwaternium-1 charakteryzuje się minimalnym działaniem toksycznym na powierzchnię oka w porównaniu z kroplami do oczu konserwowanymi chlorkiem benzalkoniowym.⁶

Skuteczność u dzieci i młodzieży

Efektywność terapeutyczna trawoprostu została również potwierdzona w populacji pediatrycznej w wieku od 2 miesięcy do poniżej 18 lat. Przeprowadzono 12-tygodniowe badanie kliniczne z podwójnie ślepą próbą, w którym porównywano skuteczność trawoprostu (0,004% raz na dobę) z tymololem (0,5% lub 0,25% w przypadku pacjentów poniżej 3 lat, dwa razy na dobę) u 152 pacjentów pediatrycznych z nadciśnieniem ocznym lub jaskrą.⁷

Pierwszorzędowym punktem końcowym oceny skuteczności była zmiana wartości ciśnienia wewnątrzgałkowego w 12. tygodniu leczenia w porównaniu do wartości wyjściowej. Wyniki badania wykazały, że średnie zmniejszenie ciśnienia wewnątrzgałkowego w grupie pacjentów leczonych trawoprostem było porównywalne do obserwowanego w grupie otrzymującej tymolol.⁸

Analizując efektywność leczenia w poszczególnych grupach wiekowych, stwierdzono, że:

• W grupie dzieci w wieku od 3 do <12 lat (n=36) oraz od 12 do poniżej 18 lat (n=26) średnie zmniejszenie ciśnienia wewnątrzgałkowego w 12. tygodniu w grupie otrzymującej trawoprost było podobne jak w grupie leczonej tymololem.⁹
• W grupie najmłodszych pacjentów (2 miesiące – <3 lata) średnie zmniejszenie ciśnienia wewnątrzgałkowego w 12. tygodniu wynosiło 1,8 mmHg w grupie trawoprostu oraz 7,3 mmHg w grupie tymololu. Należy jednak zauważyć, że dane w tej grupie wiekowej pochodziły od niewielkiej liczby pacjentów (9 w grupie trawoprostu i 6 w grupie tymololu), a u 4 pacjentów z grupy trawoprostu nie zaobserwowano istotnego zmniejszenia ciśnienia wewnątrzgałkowego.¹⁰
• Istotne jest podkreślenie, że brak jest danych dotyczących stosowania trawoprostu u dzieci w wieku poniżej 2 miesięcy.¹¹

Efekt obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego w badanej populacji pediatrycznej był obserwowany już od drugiego tygodnia leczenia i utrzymywał się na stałym poziomie przez cały okres 12-tygodniowej obserwacji we wszystkich grupach wiekowych.¹²

Dane porównawcze z badań klinicznych

Średnia różnica pomiędzy skutecznością trawoprostu a tymololu została oszacowana przy wykorzystaniu metody najmniejszych kwadratów na podstawie modelu statystycznego właściwego dla skorelowanych pomiarów wartości ciśnienia wewnątrzgałkowego dla danego pacjenta. Model uwzględniał pierwotną diagnozę oraz stratyfikowaną wartość wyjściową ciśnienia wewnątrzgałkowego.¹³

Inne działania i właściwości

W zakresie działań niepożądanych, w rzadkich przypadkach zgłaszano astenię, a z nieustaloną częstością występowania obserwowano zwiększenie stężenia swoistego antygenu gruczołu krokowego (PSA).¹⁴