Przedawkowanie rywaroksabanu

Przedawkowanie rywaroksabanu stanowi poważne zagrożenie dla pacjenta ze względu na potencjalne ryzyko powikłań krwotocznych. Warto jednak zauważyć, że zgłaszano rzadkie przypadki przedawkowania do 600 mg rywaroksabanu, które nie skutkowały powikłaniami krwotocznymi ani innymi działaniami niepożądanymi.¹

Farmakokinetyka wysokich dawek

Istotną cechą rywaroksabanu jest obecność efektu pułapowego przy wysokich dawkach. Ze względu na ograniczone wchłanianie nie obserwuje się dalszego zwiększania średniej ekspozycji osocza po dawkach supraterapeutycznych 50 mg rywaroksabanu lub wyższych.² Jest to korzystny mechanizm ograniczający potencjalne ryzyko przy przedawkowaniu.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania rywaroksabanu bez objawów krwawienia zaleca się rozważenie zastosowania węgla aktywowanego w celu zmniejszenia wchłaniania substancji czynnej.³ Należy pamiętać, że okres półtrwania rywaroksabanu wynosi około 5 do 13 godzin, co determinuje czas utrzymywania się substancji czynnej w organizmie.⁴

Antidotum specyficzne

Dostępnym specyficznym środkiem odwracającym działanie rywaroksabanu jest andeksanet alfa, który znosi farmakodynamiczne działanie rywaroksabanu.⁵ Jego zastosowanie należy rozważyć w przypadku przedawkowania z objawami krwawienia, które nie ustępują po zastosowaniu standardowego postępowania.

Postępowanie w przypadku krwawienia po przedawkowaniu

W przypadku wystąpienia powikłania krwotocznego u pacjenta, który przedawkował rywaroksaban, należy opóźnić podanie kolejnej dawki leku lub całkowicie przerwać leczenie, dostosowując postępowanie do aktualnej sytuacji klinicznej.⁶

Leczenie pierwszego rzutu

Postępowanie w przypadku krwawienia po przedawkowaniu rywaroksabanu powinno być dostosowane indywidualnie do stopnia ciężkości oraz umiejscowienia krwawienia.⁷ W pierwszej kolejności zaleca się zastosowanie odpowiedniego leczenia objawowego, które może obejmować:

• Ucisk mechaniczny (np. w ciężkim krwawieniu z nosa)
• Hemostazę chirurgiczną z procedurami opanowania krwawienia
• Podawanie płynów i zastosowanie wsparcia hemodynamicznego
• Przetoczenie produktów krwiopochodnych (koncentrat czerwonych krwinek lub świeżo mrożone osocze, w zależności od powiązanej niedokrwistości lub koagulopatii)
• Przetoczenie płytek krwi⁸

Leczenie drugiego rzutu

Jeżeli pomimo zastosowania wyżej wymienionych środków nie udaje się powstrzymać krwawienia, należy rozważyć podanie:

• Andeksanetu alfa – specyficznego środka odwracającego działanie inhibitora Xa, który znosi farmakodynamiczne działanie rywaroksabanu
• Specyficznych prokoagulacyjnych środków odwracających:
  • Koncentrat czynników zespołu protrombiny (PCC)
  • Koncentrat aktywowanych czynników zespołu protrombiny (aPCC)
  • Rekombinowany czynnik VIIa (r-FVIIa)⁹

Należy podkreślić, że dostępne jest bardzo ograniczone doświadczenie kliniczne w stosowaniu tych produktów leczniczych u pacjentów przyjmujących rywaroksaban, a zalecenia te oparte są głównie na ograniczonych danych nieklinicznych.¹⁰

W zależności od stopnia zmniejszania się krwawienia należy rozważyć ponowne podanie rekombinowanego czynnika VIIa i stopniowe zwiększanie jego dawki.¹¹ W przypadku wystąpienia poważnych krwawień, zaleca się konsultację ze specjalistą ds. krzepnięcia krwi, w zależności od lokalnej dostępności.¹²

Nieskuteczne metody odwracania działania

Istotne jest, aby pamiętać, że niektóre standardowo stosowane w innych przypadkach przedawkowania leków przeciwkrzepliwych środki są nieskuteczne w przypadku przedawkowania rywaroksabanu:

• Protaminy siarczan i witamina K – nie powinny wpływać na przeciwzakrzepowe działanie rywaroksabanu¹³
• Kwas traneksamowy – dostępne są jedynie ograniczone doświadczenia¹⁴
• Kwas aminokapronowy i aprotynina – brak doświadczeń u pacjentów przyjmujących rywaroksaban¹⁵
• Desmopresyna – nie ma podstaw naukowych ani doświadczenia, które potwierdzałyby korzyści z zastosowania tego leku przeciwkrwotocznego o działaniu ogólnym u pacjentów przyjmujących rywaroksaban¹⁶

Nieskuteczność dializy

Ze względu na wysoki stopień wiązania rywaroksabanu z białkami osocza krwi, lek ten prawdopodobnie nie będzie podlegał dializie, co ogranicza możliwości szybkiego usunięcia leku z organizmu.¹⁷

Objawy przedawkowania

Poniższa tabela przedstawia potencjalne objawy przedawkowania rywaroksabanu, ich charakterystykę oraz związek z dawką.