Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Rywaroksaban (Rivaroxaban Bayer 20 mg) jest doustnym lekiem przeciwzakrzepowym, który posiada ściśle określone przeciwwskazania do stosowania. Znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpiecznej farmakoterapii i uniknięcia potencjalnie zagrażających życiu powikłań krwotocznych.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Nie należy stosować rywaroksabanu u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną (rywaroksaban) lub na którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Warto zwrócić uwagę, że tabletki zawierają 22 mg laktozy jednowodnej, co może być istotne u osób z nietolerancją tego cukru.²

Aktywne krwawienia

Czynne krwawienie o znaczeniu klinicznym stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania rywaroksabanu. Dotyczy to każdego rodzaju aktywnego krwawienia, które może ulec nasileniu pod wpływem działania przeciwzakrzepowego leku.³

Stany zwiększonego ryzyka krwawienia

Rywaroksaban jest przeciwwskazany u pacjentów z nieprawidłowościami i stanami stanowiącymi znaczące ryzyko wystąpienia poważnych krwawień. Do tej grupy należą:⁴

• Schorzenia przewodu pokarmowego – czynne lub niedawno przebyte owrzodzenia w obrębie przewodu pokarmowego, które zwiększają ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego
• Nowotwory złośliwe z wysokim ryzykiem krwawienia – zwłaszcza guzy o wzmożonym unaczynieniu lub lokalizacji predysponującej do krwawień
• Urazy ośrodkowego układu nerwowego – przebyty niedawno uraz mózgu lub kręgosłupa
• Zabiegi operacyjne wysokiego ryzyka – przebyty niedawno zabieg chirurgiczny mózgu, kręgosłupa lub zabieg okulistyczny
• Krwotok wewnątrzczaszkowy – niedawno przebyty, ze względu na zwiększone ryzyko nawrotu krwawienia
• Patologie naczyniowe:
  • Stwierdzona lub podejrzewana obecność żylaków przełyku
  • Żylno-tętnicze wady rozwojowe
  • Tętniak naczyniowy
  • Poważne nieprawidłowości w obrębie naczyń wewnątrzrdzeniowych lub śródmózgowych

Jednoczesne stosowanie innych leków przeciwzakrzepowych

Przeciwwskazane jest jednoczesne leczenie rywaroksabanem i innymi produktami przeciwzakrzepowymi, takimi jak:⁵

• Heparyna niefrakcjonowana
• Heparyny drobnocząsteczkowe (np. enoksaparyna, dalteparyna)
• Pochodne heparyny (np. fondaparynuks)
• Doustne leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna, eteksylan dabigatranu, apiksaban)

Od powyższego przeciwwskazania istnieją dwa wyjątki:

1. Szczególny przypadek zmiany leczenia przeciwzakrzepowego, gdy konieczne jest czasowe stosowanie obu leków w odpowiednio dostosowanych dawkach
2. Stosowanie heparyny niefrakcjonowanej w dawkach koniecznych do utrzymania drożności cewnika żył głównych lub tętnic

Choroba wątroby z koagulopatią

Rywaroksaban jest przeciwwskazany u pacjentów z chorobami wątroby, które wiążą się z koagulopatią i ryzykiem krwawienia o znaczeniu klinicznym. Dotyczy to w szczególności pacjentów z marskością wątroby stopnia B i C według klasyfikacji Child-Pugh.⁶

U tych pacjentów zaburzenia syntezy czynników krzepnięcia oraz trombocytopenia związana z nadciśnieniem wrotnym mogą znacząco zwiększać ryzyko wystąpienia powikłań krwotocznych podczas terapii rywaroksabanem.

Ciąża i karmienie piersią

Stosowanie rywaroksabanu jest przeciwwskazane w okresie ciąży i podczas karmienia piersią.⁷ Wynika to z potencjalnego ryzyka krwawienia u matki oraz przenikania leku przez łożysko i do mleka matki, co może powodować działanie przeciwzakrzepowe u płodu lub noworodka.

Uwagi praktyczne dla lekarzy

Przed rozpoczęciem terapii rywaroksabanem należy przeprowadzić dokładny wywiad medyczny w kierunku wszystkich wymienionych powyżej przeciwwskazań. Dodatkowo, za każdym razem gdy pacjent zgłasza się na wizytę kontrolną, należy zweryfikować, czy nie pojawiły się nowe przeciwwskazania do dalszej terapii.

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów poddawanych zabiegom inwazyjnym lub operacyjnym oraz u osób z chorobami współistniejącymi zwiększającymi ryzyko krwawienia. W takich przypadkach konieczna może być czasowa dyskontynuacja leczenia rywaroksabanem lub zastosowanie alternatywnej terapii przeciwzakrzepowej.