Właściwości farmakodynamiczne
Questax XR 150 mg

Właściwości farmakodynamiczne

Kwetiapina, główna substancja czynna leku Questax XR, należy do grupy farmakoterapeutycznej atypowych leków przeciwpsychotycznych, sklasyfikowanej jako pochodne diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny (kod ATC: N05A H04). Lek ten wykazuje szereg unikatowych właściwości farmakodynamicznych, które warunkują jego skuteczność kliniczną w leczeniu zaburzeń psychicznych.¹

Mechanizm działania

Mechanizm działania kwetiapiny opiera się na złożonej interakcji z różnymi receptorami neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym. Zarówno kwetiapina, jak i jej aktywny metabolit norkwetiapina, występujące w osoczu ludzkim, oddziałują na szereg receptorów neurotransmiterów w mózgu. Ich działanie charakteryzuje się specyficznym profilem powinowactwa do różnych receptorów, co determinuje skuteczność terapeutyczną i profil działań niepożądanych.²

Profil receptorowy

Kwetiapina i norkwetiapina wykazują wyraźne powinowactwo do receptorów serotoninergicznych (5HT2) oraz dopaminergicznych D1 i D2 w mózgu. Istotną cechą farmakodynamiczną kwetiapiny jest kombinacja antagonizmu receptorowego z większą selektywnością wobec receptorów 5HT2 w porównaniu do receptorów D2. Ten specyficzny profil działania przyczynia się do klinicznych właściwości przeciwpsychotycznych przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka występowania objawów pozapiramidowych w porównaniu z klasycznymi (typowymi) lekami przeciwpsychotycznymi.³

Charakterystyczny jest również brak istotnego powinowactwa kwetiapiny i norkwetiapiny do receptorów benzodiazepinowych, przy jednoczesnym znacznym powinowactwie do receptorów histaminergicznych i alfa1-adrenergicznych oraz umiarkowanym powinowactwie do receptorów alfa2-adrenergicznych. Kwetiapina wykazuje niewielkie powinowactwo lub nie wykazuje go wcale w stosunku do receptorów muskarynowych, natomiast norkwetiapina cechuje się umiarkowanym do dużego powinowactwem do różnych receptorów muskarynowych, co może tłumaczyć obserwowane efekty antycholinergiczne.⁴

Na szczególną uwagę zasługuje działanie norkwetiapiny polegające na hamowaniu transportera norepinefryny (NET) oraz częściowej aktywności agonistycznej w stosunku do receptorów 5HT1A. Te właściwości mogą istotnie przyczyniać się do skuteczności terapeutycznej kwetiapiny jako leku przeciwdepresyjnego.⁵

Aktywność przeciwpsychotyczna

Kwetiapina wykazuje aktywność w testach aktywności antypsychotycznej, co potwierdzają badania z wykorzystaniem testu warunkowanego unikania. Lek skutecznie blokuje działanie agonistów dopaminy, co można zmierzyć metodami behawioralnymi lub elektrofizjologicznymi. Dodatkowo kwetiapina zwiększa stężenia metabolitu dopaminy, co stanowi neurochemiczny wskaźnik blokady receptorów D2.⁶

Profil atypowy

W badaniach przedklinicznych oceniających czynniki predykcyjne objawów pozapiramidowych wykazano, że kwetiapina nie przypomina standardowych leków przeciwpsychotycznych i charakteryzuje się atypowym profilem działania. Istotne różnice w porównaniu z typowymi neuroleptykami obejmują:⁷

• Brak wywoływania nadwrażliwości receptorów dopaminergicznych D2 podczas długotrwałego podawania⁸
• Słaby efekt kataleptyczny przy dawkach skutecznie blokujących receptor dopaminowy D2⁹
• Wybiórcze działanie na układ limbiczny poprzez wywoływanie depolaryzacyjnej blokady neuronów mezolimbicznych, przy braku wpływu na neurony układu nigrostriatalnego zawierające dopaminę, co obserwuje się podczas długotrwałego podawania¹⁰
• Minimalne indukowanie objawów dystonii przy krótkotrwałym i przewlekłym podawaniu u małp kapucynek uwrażliwionych na haloperydol i nieotrzymujących wcześniej żadnych leków neuroleptycznych¹¹

Skład farmaceutyczny

Questax XR jest dostępny w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu w pięciu dawkach: 50 mg, 150 mg, 200 mg, 300 mg i 400 mg. W każdej tabletce substancją czynną jest kwetiapina w postaci kwetiapiny fumaranu. Tabletki zawierają również laktozę jako substancję pomocniczą o znanym działaniu, w ilościach zależnych od dawki (14 mg w tabletce 50 mg, 42 mg w tabletce 150 mg, 56 mg w tabletce 200 mg, 85 mg w tabletce 300 mg, 113 mg w tabletce 400 mg).¹²

Wszystkie tabletki mają postać farmaceutyczną tabletek o przedłużonym uwalnianiu, co zapewnia powolne i kontrolowane uwalnianie substancji czynnej – kwetiapiny. Postać ta umożliwia utrzymanie stabilnego stężenia leku w osoczu przez dłuższy czas, co pozwala na rzadsze dawkowanie oraz potencjalnie zmniejsza nasilenie działań niepożądanych związanych z gwałtownymi wzrostami stężenia leku w osoczu.¹³