Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa propofolu

Propofol (substancja czynna produktu leczniczego Plofed 1%, 10 mg/ml) został poddany kompleksowej ocenie bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych. Poniższe dane przedstawiają szczegółową analizę wpływu propofolu na rozwój układu nerwowego oraz potencjalne skutki jego stosowania w okresach krytycznego rozwoju mózgu.¹

Wpływ na rozwijający się układ nerwowy

Opublikowane badania przedkliniczne wykazały, że stosowanie produktów leczniczych znieczulających, w tym propofolu, w okresach szybkiego wzrostu mózgowia lub synaptogenezy może prowadzić do patologicznych zmian w rozwijającym się mózgu. Obserwowane zmiany obejmowały:²

• Rozległe wymieranie neuronów w rozwijającym się mózgu
• Rozległe wymieranie oligodendrocytów
• Zmiany morfologiczne synaps
• Zaburzenia procesu neurogenezy

Okresy podatności na działanie anestetyków

Na podstawie porównań międzygatunkowych określono okresy największej podatności organizmu na potencjalnie neurotoksyczne działanie propofolu i innych leków znieczulających. Okres podatności koreluje z ekspozycją w trzecim trymestrze ciąży oraz w pierwszych miesiącach życia postnatalnego. U ludzi okres ten może rozciągać się przez około 3 lata od urodzenia.³

Badania na ssakach naczelnych

Badania przeprowadzone na noworodkach ssaków naczelnych dostarczyły istotnych danych dotyczących zależności między czasem ekspozycji na leki znieczulające a efektem neurotoksycznym:

• Ekspozycja przez 3 godziny na produkty lecznicze znieczulające wywołujące płytkie znieczulenie nie prowadziła do zwiększenia liczby obumarłych neuronów
• Znieczulenie trwające 5 godzin lub dłużej powodowało zwiększenie liczby obumarłych komórek nerwowych⁴

Konsekwencje funkcjonalne zmian neurodegeneracyjnych

Dane z badań prowadzonych na płodach i noworodkach gryzoni oraz ssaków naczelnych wskazują, że obumieranie neuronów i oligodendrocytów może wiązać się z długotrwałymi, choć subtelnymi zaburzeniami funkcji poznawczych, obejmującymi:⁵

• Deficyty w zakresie uczenia się
• Deficyty w zakresie pamięci
• Subtelne, ale długo utrzymujące się zaburzenia funkcji poznawczych

Implikacje kliniczne danych przedklinicznych

Należy podkreślić, że znaczenie kliniczne obserwacji przedklinicznych dotyczących neurotoksyczności propofolu i innych leków znieczulających nie zostało ostatecznie ustalone. Lekarze powinni przeprowadzić dokładną analizę korzyści i ryzyka przed zastosowaniem znieczulenia u:

1. Małych dzieci w wieku poniżej 3 lat
2. Kobiet w ciąży wymagających przeprowadzenia danego zabiegu

Analiza ta powinna uwzględniać potencjalne ryzyko neurotoksyczności sugerowane przez dane przedkliniczne, w zestawieniu z korzyściami płynącymi z zastosowania odpowiedniego znieczulenia.⁶

Ogólna ocena bezpieczeństwa przedklinicznego

Propofol jest substancją czynną dobrze poznaną w warunkach klinicznych. Poza informacjami przedstawionymi powyżej, dotyczącymi potencjalnego wpływu na rozwijający się układ nerwowy, nie ma innych istotnych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktu Plofed 1%, które wymagałyby omówienia w tym punkcie.⁷