Ogólne właściwości farmakokinetyczne leku Pentasa 500 mg

Właściwości farmakokinetyczne mesalazyny, substancji czynnej produktu leczniczego Pentasa 500 mg, obejmują szereg procesów fizjologicznych, które determinują jego działanie lecznicze. Działanie to zależy przede wszystkim od miejscowego kontaktu substancji czynnej z chorobowo zmienionymi obszarami błony śluzowej jelita. Preparat Pentasa w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu charakteryzuje specyficzna konstrukcja – zawiera mikrogranulki mesalazyny powleczone etylocelulozą, co zapewnia kontrolowane uwalnianie substancji czynnej.¹

Rozmieszczenie i dostępność miejscowa

Po przyjęciu leku tabletki ulegają rozpadowi na mikrogranulki, które docierają do dwunastnicy w ciągu godziny od podania, niezależnie od czasu spożycia pokarmu. Istotną cechą systemu dostarczania jest ciągłe uwalnianie mesalazyny z powlekanych mikrogranulek na całej długości przewodu pokarmowego, zachodzące bez względu na pH treści jelitowej. Ten mechanizm zapewnia dostarczenie substancji czynnej do zmienionego chorobowo obszaru.²

Parametry farmakokinetyczne

Wchłanianie

Biodostępność mesalazyny po podaniu doustnym, oszacowana na podstawie wyników badań moczu u zdrowych ochotników, wynosi około 30%. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) obserwuje się po 1-6 godzinach od momentu podania produktu. Badania wykazały, że schematy dawkowania jeden raz na dobę (1 × 4 g/dobę) oraz dwa razy na dobę (2 × 2 g/dobę) zapewniają porównywalną ekspozycję ogólnoustrojową (AUC) w ciągu 24 godzin, co potwierdza ciągłe uwalnianie mesalazyny z postaci farmaceutycznej w trakcie całego okresu leczenia. Stężenie w stanie stacjonarnym osiągane jest po 5 dniach stosowania doustnych postaci leku.³

Warto odnotować, że jednoczesne przyjmowanie leku z posiłkiem nie wpływa na pasaż i uwalnianie mesalazyny, jednakże może zwiększać ekspozycję ogólnoustrojową na substancję czynną.⁴ Masa cząsteczkowa mesalazyny wynosi 153,13 g/mol, natomiast jej metabolitu – acetylomesalazyny – 195,17 g/mol.⁵

Dystrybucja

Mesalazyna wiąże się z białkami osocza w około 50%, natomiast jej metabolit – acetylomesalazyna – wykazuje wyższy stopień wiązania z białkami osocza, wynoszący około 80%.⁶

Metabolizm

Proces metabolizmu mesalazyny zachodzi dwutorowo – w błonie śluzowej jelita oraz systemowo w wątrobie. Głównym szlakiem metabolicznym jest przekształcenie do N-acetylo-mesalazyny (acetylomesalazyny), zachodzące głównie przy udziale enzymu NAT-1 (N-acetylotransferazy 1). Dodatkowo, częściowa acetylacja substancji czynnej zachodzi również przy udziale flory bakteryjnej okrężnicy. Istotną cechą procesu acetylacji jest jego niezależność od fenotypu pacjenta w odniesieniu do reakcji acetylacji.⁷

Wskaźnik metaboliczny, wyrażający stosunek acetylomesalazyny do mesalazyny w osoczu po podaniu doustnym, wykazuje zależność od dawki. Wynosi on od 3,5 do 1,3 po zastosowaniu dawek dobowych odpowiednio 500 mg × 3 i 2 g × 3, co wskazuje na możliwość występowania dawkozależnej acetylacji podporządkowanej stopniowi nasycenia.⁸

Eliminacja

Określenie dokładnego okresu półtrwania w fazie wydalania po podaniu doustnym nie jest możliwe, ze względu na ciągłe uwalnianie mesalazyny na całej długości przewodu pokarmowego. Jednak po całkowitym opróżnieniu przewodu pokarmowego z postaci farmaceutycznej, eliminacja naśladuje okres półtrwania w fazie wydalania charakterystyczny dla niepowlekanej mesalazyny podawanej doustnie lub dożylnie. Okres ten wynosi około 40 minut dla mesalazyny oraz około 70 minut dla jej metabolitu – acetylomesalazyny.⁹

Właściwości farmakokinetyczne w warunkach patologicznych

Zmiany patofizjologiczne obserwowane w aktywnej fazie choroby zapalnej jelit, takie jak biegunka czy zwiększona kwaśność w obrębie jelita, wywierają jedynie niewielki wpływ na przenikanie mesalazyny do błony śluzowej jelita po podaniu doustnym. U pacjentów z przyspieszonym pasażem jelitowym obserwuje się wydalanie z moczem 20-25% dawki dobowej, z analogicznym zwiększeniem wydalania z kałem.¹⁰

Farmakokinetyka w grupach szczególnych

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek występuje wolniejsze wydalanie mesalazyny, co prowadzi do zwiększonego stężenia substancji czynnej we krwi. W konsekwencji, w tej grupie pacjentów istnieje podwyższone ryzyko uszkodzenia nerek, co wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania leku.¹¹