Wpływ leku Pentasa na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie produktu leczniczego Pentasa (mesalazyna 500 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu) u kobiet w ciąży i karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności. Lek należy stosować jedynie wtedy, gdy potencjalne korzyści dla matki przewyższają możliwe ryzyko dla dziecka. Warto zaznaczyć, że sama choroba zapalna jelita może zwiększać ryzyko nieprawidłowego przebiegu ciąży i jej wyniku.¹

Mesalazyna w okresie ciąży

Mesalazyna ma zdolność przenikania przez barierę łożyskową. Badania wykazały, że stężenie leku w osoczu krwi pępowinowej jest około dziesięciokrotnie mniejsze niż stężenie w osoczu matki. Natomiast acetylomesalazyna (metabolit mesalazyny) występuje w takim samym stężeniu zarówno w osoczu krwi pępowinowej, jak i w osoczu matki.²

Badania przedkliniczne przeprowadzone na zwierzętach, którym podawano mesalazynę doustnie, nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na:

• przebieg ciąży
• rozwój zarodka lub płodu
• poród
• rozwój pourodzeniowy

Należy jednak zaznaczyć, że nie przeprowadzono odpowiednio kontrolowanych badań klinicznych produktu Pentasa z udziałem kobiet w ciąży.³

Dostępne dane z opublikowanych badań dotyczących stosowania mesalazyny u ludzi nie wskazują na zwiększenie ogólnego odsetka wad wrodzonych. Istnieją jednak dane sugerujące związek stosowania mesalazyny ze zwiększonym odsetkiem:

• porodów przedwczesnych
• poronień
• niskiej masy urodzeniowej noworodków

Należy zaznaczyć, że wymienione zdarzenia niepożądane mogą być również związane z aktywną postacią choroby zapalnej jelit.⁴

Istotną informacją dla lekarzy jest fakt, że raportowano przypadki zaburzeń krwi u noworodków matek leczonych produktem Pentasa, takie jak:

• pancytopenia
• leukopenia
• małopłytkowość
• niedokrwistość

Odnotowano również jeden przypadek niewydolności nerek u noworodka po długotrwałym stosowaniu dużej dawki mesalazyny (2-4 g doustnie) przez matkę w okresie ciąży.⁵

Stosowanie leku Pentasa podczas karmienia piersią

Mesalazyna przenika do mleka kobiecego, przy czym jej stężenie w mleku jest mniejsze niż we krwi kobiety karmiącej piersią. Natomiast stężenie metabolitu, acetylomesalazyny, jest podobne lub nawet większe w mleku niż we krwi matki.⁶

Doświadczenie kliniczne dotyczące stosowania doustnych postaci mesalazyny u kobiet karmiących piersią jest ograniczone, a kontrolowane badania kliniczne produktu Pentasa w tej grupie nie były przeprowadzane.⁷

Lekarze powinni poinformować pacjentki, że nie można wykluczyć reakcji nadwrażliwości u dziecka karmionego piersią, które mogą objawiać się m.in. biegunką. W przypadku wystąpienia biegunki u dziecka, należy przerwać karmienie piersią.⁸

Wpływ leku Pentasa na płodność

Wyniki badań przeprowadzonych na zwierzętach nie wykazują wpływu mesalazyny na płodność samców i samic. Należy jednak zwrócić uwagę pacjentów na fakt, że zgłaszano przypadki przemijającej oligospermii podczas stosowania tego leku.⁹

Zalecenia dla lekarzy dotyczące postępowania

W kontekście przedstawionych danych, lekarz powinien przekazać kobiecie w ciąży lub karmiącej piersią następujące informacje:

1. Lek Pentasa należy stosować w ciąży i podczas karmienia piersią tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają możliwe ryzyko.
2. Należy monitorować stan zdrowia noworodka pod kątem możliwych zaburzeń krwi, jeśli matka była leczona lekiem Pentasa w czasie ciąży.
3. W przypadku stosowania dużych dawek mesalazyny (2-4 g) przez dłuższy czas w ciąży, wskazane jest monitorowanie funkcji nerek u noworodka.
4. Podczas karmienia piersią należy obserwować dziecko pod kątem ewentualnych reakcji nadwrażliwości, w szczególności biegunki.
5. W przypadku wystąpienia biegunki u karmionego piersią dziecka, należy przerwać karmienie.
6. U mężczyzn przyjmujących lek Pentasa może wystąpić przemijająca oligospermia, co może mieć tymczasowy wpływ na płodność.

Dodatkowo lekarz powinien pamiętać, że sama choroba zapalna jelit może zwiększać ryzyko powikłań ciąży, niezależnie od stosowanego leczenia. Dlatego ważne jest indywidualne podejście do każdego przypadku i odpowiednie wyważenie korzyści z leczenia i potencjalnych zagrożeń.¹⁰