Działania niepożądane
Penicillinum Crystallisatum TZF 3000000 j.m.

Benzylopenicylina potasowa (Penicillinum Crystallisatum TZF) może wywoływać szereg działań niepożądanych, z których najpoważniejsze to rzadkie (<1/10 000) reakcje nadwrażliwości, takie jak obrzęk naczynioruchowy, zespół choroby posurowiczej oraz wstrząs anafilaktyczny, stanowiące bezpośrednie zagrożenie życia. Częstość nieznana obejmuje odczyn Jarischa-Herxheimera, objawiający się gorączką, ogólnym rozbiciem i bólem głowy, szczególnie podczas leczenia kiły. Reakcje skórne, takie jak wysypki, świąd i pokrzywka, występują niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), natomiast ciężkie reakcje dermatologiczne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka) są bardzo rzadkie (<1/10 000). Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) obserwuje się zaburzenia hematologiczne, w tym neutropenię, eozynofilię, małopłytkowość oraz niedokrwistość hemolityczną, zwłaszcza przy dużych dawkach leku.

Działania niepożądane benzylopenicyliny potasowej

Stosowanie benzylopenicyliny potasowej (Penicillinum Crystallisatum TZF) wiąże się z ryzykiem wystąpienia szeregu działań niepożądanych, których znajomość jest kluczowa dla bezpieczeństwa terapii. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę działań niepożądanych zgłaszanych podczas leczenia tym antybiotykiem.<sup data-drug="Penicillinum Crystallisatum TZF" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość działań niepożądanych po zastosowaniu produktu leczniczego określono następująco: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (1

Reakcje nadwrażliwości i zaburzenia immunologiczne

Do najpoważniejszych powikłań terapii penicyliną należą reakcje nadwrażliwości. Bardzo rzadko (<1/10 000) obserwuje się ciężkie reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy, zespół choroby posurowiczej oraz wstrząs anafilaktyczny, które stanowią bezpośrednie zagrożenie życia.2

Z częstością nieznaną raportowano odczyn Jarischa-Herxheimera, który może wystąpić podczas leczenia kiły. Charakteryzuje się on gorączką, uczuciem ogólnego rozbicia i bólem głowy.3

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Reakcje skórne występują z różną częstotliwością i nasileniem. Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) obserwuje się wysypki, świąd oraz pokrzywkę.4

Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić ciężkie, zagrażające życiu reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka oraz pęcherzowe złuszczające zapalenie.5

Z częstością nieznaną raportowano przypadki rumienia wielopostaciowego.6

Zaburzenia hematologiczne

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) podczas terapii benzylopenicyliną potasową obserwuje się zaburzenia hematologiczne, takie jak neutropenia, eozynofilia, małopłytkowość oraz niedokrwistość hemolityczna. Te powikłania występują zwłaszcza u pacjentów otrzymujących duże dawki antybiotyku.7

Zaburzenia układu nerwowego

Z częstością nieznaną raportowano zaburzenia neurologiczne, takie jak przemijająca nadmierna ruchliwość, pobudzenie, niepokój, senność, stan dezorientacji oraz zawroty głowy, które ustępują po zaprzestaniu stosowania antybiotyku.8

U pacjentów z niewydolnością nerek lub przyjmujących duże dawki benzylopenicyliny potasowej mogą wystąpić objawy zatrucia potasem, takie jak wzmożone odruchy, drgawki i śpiączka.9

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Z częstością nieznaną raportowano przypadki rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego, które może wystąpić zarówno w trakcie leczenia, jak i po jego zakończeniu.10

Z częstością nieznaną odnotowano przypadki kandydozy skóry i błon śluzowych, która stanowi nadkażenie wynikające z zaburzenia naturalnej mikroflory organizmu.11

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Z częstością nieznaną raportowano niewielkie, przemijające zwiększenie aktywności aminotransferazy asparaginianowej.12

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Bardzo rzadko (<1/10 000) obserwuje się zwiększenie stężenia azotu mocznikowego, kreatyniny oraz śródmiąższowe zapalenie nerek. Te powikłania występują głównie u pacjentów otrzymujących dożylnie duże dawki antybiotyku lub u pacjentów z istniejącymi wcześniej zaburzeniami czynności nerek.13

Zaburzenia serca

Bardzo rzadko (<1/10 000) podczas terapii benzylopenicyliną potasową występują zaburzenia rytmu serca.14

Reakcje miejscowe

Z częstością nieznaną raportowano reakcje miejscowe, takie jak zaczerwienienie, zwłóknienie, atrofia oraz zakrzepowe zapalenie żył w miejscu wstrzyknięcia, zwłaszcza po wielokrotnych podaniach leku.15

Tabela działań niepożądanych benzylopenicyliny potasowej

Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Częstość występowania Opis
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Kandydoza skóry i błon śluzowych Częstość nieznana Nadkażenie wynikające z zaburzenia naturalnej mikroflory
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Neutropenia Rzadko Zmniejszenie liczby neutrofili we krwi
Eozynofilia Zwiększenie liczby eozynofili we krwi
Małopłytkowość Zmniejszenie liczby płytek krwi
Niedokrwistość hemolityczna Zwłaszcza u pacjentów otrzymujących duże dawki leku
Zaburzenia układu immunologicznego Ciężkie reakcje nadwrażliwości (obrzęk naczynioruchowy, zespół choroby posurowiczej, wstrząs anafilaktyczny) Bardzo rzadko Potencjalnie zagrażające życiu reakcje immunologiczne
Odczyn Jarischa-Herxheimera Częstość nieznana Gorączka, uczucie ogólnego rozbicia, ból głowy podczas leczenia kiły
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Wysypki, świąd, pokrzywka Niezbyt często Łagodne reakcje skórne
Ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, pęcherzowe złuszczające zapalenie) Bardzo rzadko Poważne, zagrażające życiu powikłania dermatologiczne
Rumień wielopostaciowy Częstość nieznana Zmiany skórne o charakterze tarczowatym
Zaburzenia układu nerwowego Przemijająca nadmierna ruchliwość, pobudzenie, niepokój, senność, stan dezorientacji, zawroty głowy Częstość nieznana Ustępują po odstawieniu antybiotyku
Objawy zatrucia potasem (wzmożone odruchy, drgawki, śpiączka) U pacjentów z niewydolnością nerek i/lub przyjmujących duże dawki benzylopenicyliny potasowej
Zaburzenia serca Arytmia Bardzo rzadko Zaburzenia rytmu serca
Zaburzenia żołądka i jelit Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego Częstość nieznana Może pojawić się podczas lub po zakończeniu leczenia
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Zwiększenie aktywności aminotransferazy asparaginianowej Częstość nieznana Zazwyczaj niewielkie i przemijające
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Zwiększenie stężenia azotu mocznikowego, kreatyniny, śródmiąższowe zapalenie nerek Bardzo rzadko Głównie u pacjentów otrzymujących dożylnie duże dawki antybiotyku lub z istniejącymi zaburzeniami czynności nerek
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Zaczerwienienie, zwłóknienie, atrofia, zakrzepowe zapalenie żył w miejscu wstrzyknięcia Częstość nieznana Zwłaszcza po wielokrotnych podaniach

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Fachowy personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.16

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl