Wprowadzenie do właściwości farmakokinetycznych

Paracetamol B. Braun to roztwór do infuzji o stężeniu 10 mg/ml, dostępny w ampułkach o pojemności 10 ml (zawierających 100 mg paracetamolu) oraz butelkach o pojemności 50 ml i 100 ml (zawierających odpowiednio 500 mg i 1000 mg paracetamolu). Roztwór jest przezroczysty, bezbarwny lub o lekko różowawo-pomarańczowym zabarwieniu. Charakteryzuje się teoretyczną osmolarnością 305 mOsm/l oraz pH w zakresie 4,5-5,5. Poniżej przedstawiono szczegółowe właściwości farmakokinetyczne tego produktu leczniczego.¹

Farmakokinetyka u dorosłych

Wchłanianie

Farmakokinetyka paracetamolu wykazuje przebieg liniowy w zakresie dawek do 2 g, zarówno po jednorazowym podaniu, jak i po podaniu wielokrotnym w ciągu 24 godzin. Biodostępność paracetamolu po podaniu dożylnym produktu Paracetamol B. Braun w dawkach 500 mg i 1 g jest porównywalna do biodostępności obserwowanej po infuzji 1 i 2 g propacetamolu (co odpowiada 500 mg i 1 g paracetamolu). Maksymalne stężenie w osoczu (Cmaks) obserwowane na końcu 15-minutowej infuzji dożylnej wynosi około 15 μg/ml dla dawki 500 mg oraz około 30 μg/ml dla dawki 1 g.²

Dystrybucja

Objętość dystrybucji paracetamolu wynosi około 1 l/kg masy ciała. Lek słabo wiąże się z białkami osocza, co wpływa na jego właściwości dystrybucyjne. Po podaniu dożylnym 1 g paracetamolu i po upływie 20 minut od zakończenia infuzji obserwuje się znaczące stężenie leku w płynie mózgowo-rdzeniowym, wynoszące około 1,5 µg/ml.³

Metabolizm

Paracetamol jest metabolizowany głównie w wątrobie poprzez dwa główne szlaki metaboliczne:

• Sprzęganie z kwasem glukuronowym – główny szlak metaboliczny⁴
• Sprzęganie z kwasem siarkowym – szlak ten może ulec gwałtownemu wysyceniu przy dawkach przekraczających dawki terapeutyczne⁵

Niewielka część paracetamolu (mniej niż 4%) jest metabolizowana przez cytochrom P450 do reaktywnego metabolitu pośredniego – N-acetylo-benzochinonu. Przy normalnym stosowaniu leku metabolit ten szybko traci właściwości toksyczne dzięki sprzężeniu ze zredukowanym glutationem i jest wydalany w moczu po sprzężeniu z cysteiną i kwasem merkapturowym. Jednakże w przypadku znacznego przedawkowania ilość tego potencjalnie toksycznego metabolitu ulega zwiększeniu.⁶

Eliminacja

Metabolity paracetamolu są wydalane głównie przez nerki z moczem. W ciągu 24 godzin organizm wydala około 90% przyjętej dawki, przede wszystkim w postaci sprzężonej – glukuronidu (60-80%) i siarczanu (20-30%). Mniej niż 5% paracetamolu jest wydalane w postaci niezmienionej. Okres półtrwania paracetamolu w osoczu wynosi około 2,7 godziny, natomiast całkowity klirens osiąga wartość 18 l/godz.⁷

Farmakokinetyka u dzieci

Parametry farmakokinetyczne paracetamolu u niemowląt i dzieci są zasadniczo podobne do tych obserwowanych u dorosłych, z wyjątkiem okresu półtrwania w osoczu, który jest nieco krótszy (1,5-2 godziny) niż u dorosłych. Warto zauważyć, że u noworodków okres półtrwania w osoczu jest dłuższy niż u niemowląt i wynosi około 3,5 godziny. Ponadto, noworodki, niemowlęta i dzieci w wieku do 10 lat wydalają znacząco mniej paracetamolu w postaci sprzężonej z kwasem glukuronowym, a więcej w postaci sprzężonej z kwasem siarkowym w porównaniu do osób dorosłych.⁸

Parametry farmakokinetyczne w zależności od wieku

*CLstd jest szacowaną populacyjną wartością klirensu (CL)⁹

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 10-30 ml/min) eliminacja paracetamolu jest wydłużona, a okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi od 2 do 5,3 godziny. Szybkość eliminacji metabolitów (glukuronianów i siarczanów) u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek jest 3-krotnie wolniejsza w porównaniu do osób zdrowych. Z tego powodu podczas stosowania paracetamolu u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny ≤ 30 ml/min) zaleca się zwiększenie minimalnego odstępu pomiędzy kolejnymi dawkami do 6 godzin.¹⁰

Pacjenci w podeszłym wieku

Parametry farmakokinetyczne oraz metabolizm paracetamolu u pacjentów w podeszłym wieku nie ulegają istotnym zmianom w porównaniu do młodszych osób dorosłych. Z tego względu nie ma konieczności modyfikacji dawkowania u pacjentów w tej grupie wiekowej.¹¹