Właściwości farmakodynamiczne oksytocyny

Oksytocyna jest hormonem należącym do grupy farmakoterapeutycznej hormonów podwzgórza i przysadki mózgowej oraz ich analogów (kod ATC: H01BB02). Oxytocin-Richter zawiera syntetyczną oksytocynę, która pod względem właściwości farmakologicznych i klinicznych jest identyczna z naturalnym hormonem wydzielanym przez tylny płat przysadki mózgowej.¹

Mechanizm działania

Działanie oksytocyny opiera się na interakcji ze specyficznymi receptorami znajdującymi się w mięśniówce macicy. Receptory te należą do grupy receptorów sprzężonych z białkiem G. Stymulacja skurczu mięśni gładkich macicy przez oksytocynę następuje poprzez zwiększenie stężenia wapnia wewnątrzkomórkowego, co naśladuje mechanizm skurczy występujących podczas prawidłowego, fizjologicznego porodu. Jednocześnie oksytocyna przejściowo hamuje przepływ krwi w macicy.²

Wpływ na macicę

Pod wpływem oksytocyny amplituda oraz czas trwania skurczy macicy zwiększają się, co prowadzi do rozszerzenia oraz skrócenia szyjki macicy. Wrażliwość macicy na działanie oksytocyny jest zależna od ilości receptorów, która wzrasta w trakcie rozwoju ciąży, osiągając wartość maksymalną w jej końcowej fazie. Podanie oksytocyny w odpowiednich dawkach w czasie ciąży może wywołać stopniowy wzrost kurczliwości macicy – od umiarkowanego zwiększenia szybkości i siły spontanicznej aktywności kurczliwej aż do długotrwałego skurczu tężcowego.³

Wpływ na gruczoły piersiowe

Oksytocyna wykazuje działanie laktogenne, ułatwiając wydzielanie mleka poprzez stymulację skurczu komórek mięśniowo-nabłonkowych otaczających gruczoły piersiowe. Jest to istotny aspekt działania hormonu w okresie laktacji.⁴

Wpływ na układ naczyniowy

Działanie oksytocyny obejmuje również wpływ na naczynia krwionośne. Hormon powoduje rozszerzenie naczyniowych mięśni gładkich, co skutkuje zwiększeniem przepływu krwi w naczyniach nerkowych, wieńcowych i mózgowych. W normalnych warunkach ciśnienie krwi pozostaje na stałym poziomie. Jednakże w przypadku dożylnego podania bardzo dużych dawek lub podania nierozcieńczonego roztworu może dojść do przejściowego obniżenia ciśnienia krwi, a następnie do tachykardii i odruchowego zwiększenia pojemności wyrzutowej serca.⁵

Działanie antydiuretyczne

W przeciwieństwie do wazopresyny, oksytocyna wykazuje jedynie niewielkie działanie antydiuretyczne. Należy jednak zachować ostrożność podczas dożylnego podawania oksytocyny, gdyż istnieje ryzyko wystąpienia zatrucia wodnego. Do takiego stanu może dojść w przypadku podawania leku w nadmiernej objętości płynów pozbawionych elektrolitów i/lub przy zbyt dużej szybkości infuzji.⁶