Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Roztwór do infuzji Oxytocin-Richter (5 IU/ml) jest preparatem zawierającym jako substancję czynną oksytocynę i wymaga szczególnej uwagi przy kwalifikacji pacjentek do leczenia. Istnieje szereg sytuacji klinicznych, w których stosowanie oksytocyny jest bezwzględnie przeciwwskazane, a lekarz powinien rozważyć alternatywne metody postępowania terapeutycznego.¹

Przeciwwskazania do indukcji lub przyspieszania porodu

Oksytocyna nie powinna być stosowana do indukcji lub przyspieszenia porodu w sytuacjach, gdy naturalny poród jest przeciwwskazany. Należy kategorycznie odradzić stosowanie tego leku w następujących przypadkach:²

• Dysproporcja główkowo-miedniczna – gdy występuje znaczna dysproporcja między główką płodu a miednicą matki, indukcja porodu za pomocą oksytocyny może prowadzić do poważnych powikłań, w tym do dystocji barkowej, urazów okołoporodowych i zwiększonego ryzyka cesarskiego cięcia w trybie nagłym³
• Nieprawidłowe położenie płodu – szczególnie w przypadkach wymagających obrotu przed porodem, jak np. położenie poprzeczne, stosowanie oksytocyny może skutkować zwiększonym ryzykiem powikłań z powodu nieprawidłowego mechanizmu porodu⁴
• Patologie łożyska i pępowiny – w przypadkach łożyska przodującego, naczyń przodujących oraz przodowania czy wypadnięcia pępowiny, indukcja porodu oksytocyną jest przeciwwskazana ze względu na wysokie ryzyko krwotoku zagrażającego życiu matki i dziecka⁵

Przeciwwskazania do podawania oksytocyny w postaci wstrzyknięć

Podawanie oksytocyny w postaci wstrzyknięć (w przeciwieństwie do kontrolowanej infuzji) jest przeciwwskazane w konkretnych sytuacjach klinicznych:⁶

• Zagrażająca zamartwica płodu – gdy występują objawy niewydolności płodu, a poród nie jest nieuchronny, podanie oksytocyny mogłoby dodatkowo pogorszyć stan płodu poprzez nasilenie skurczów macicy i potencjalnie ograniczyć przepływ łożyskowy⁷
• Hipertoniczność macicy – w przypadku występowania skurczów hipertonicznych macicy podanie oksytocyny może prowadzić do nadmiernej stymulacji mięśnia macicy, co zwiększa ryzyko pęknięcia macicy, przedwczesnego oddzielenia łożyska oraz zagrożenia życia matki i płodu⁸
• Nadwrażliwość – rozpoznana nadwrażliwość na oksytocynę lub którąkolwiek z substancji pomocniczych (w tym etanol w stężeniu 40 mg/ml) stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leku Oxytocin-Richter⁹

Przeciwwskazania do długotrwałego stosowania oksytocyny

Długotrwałe podawanie oksytocyny jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:¹⁰

• Niedowład macicy oporny na oksytocynę – kontynuowanie podawania oksytocyny w przypadku braku odpowiedzi mięśnia macicy zwiększa ryzyko przedawkowania leku bez uzyskania oczekiwanego efektu terapeutycznego
• Ciężka toksemia przedrzucawkowa – u pacjentek z ciężkim stanem przedrzucawkowym długotrwałe podawanie oksytocyny może nasilać objawy choroby i zwiększać ryzyko powikłań związanych z nadciśnieniem
• Zaburzenia sercowo-naczyniowe – u pacjentek z chorobami układu krążenia długotrwałe stosowanie oksytocyny może prowadzić do pogorszenia stanu klinicznego ze względu na właściwości wazoaktywne tego hormonu

Przeciwwskazania związane z interakcjami leku

Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazanie dotyczące jednoczesnego stosowania oksytocyny z prostaglandynami. Oksytocyny nie wolno stosować w ciągu 6 godzin od dopochwowego podania prostaglandyn, ponieważ może to prowadzić do nadmiernej stymulacji mięśnia macicy i zwiększenia ryzyka pęknięcia macicy.¹¹

Szczególne warunki odradzenia stosowania leku

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, należy zachować szczególną ostrożność i potencjalnie odradzić stosowanie oksytocyny w następujących sytuacjach klinicznych:

1. Ciąża mnoga – ze względu na zwiększone ryzyko hipertonii macicy i pęknięcia
2. Wielorództwo powyżej 4 porodów – zwiększone ryzyko pęknięcia macicy
3. Wcześniejsze operacje na macicy – w tym cesarskie cięcie, ze względu na osłabienie ściany macicy
4. Podeszły wiek ciążowy – ze względu na zwiększoną wrażliwość macicy na oksytocynę
5. Wcześniejsze epizody tachysystolii macicy – zwiększone ryzyko nadmiernej odpowiedzi na oksytocynę

Ostateczna decyzja o zastosowaniu lub odradzeniu stosowania oksytocyny powinna być zawsze podejmowana indywidualnie, po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka, ze szczególnym uwzględnieniem wymienionych przeciwwskazań.¹²