Właściwości farmakokinetyczne oksytocyny

Oksytocyna zawarta w produkcie leczniczym Oxytocin Grindeks (8,3 mikrogramów/ml lub 16,7 mikrogramów/ml, roztwór do wstrzykiwań/do infuzji) charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który determinuje jej zastosowanie kliniczne. Poniżej przedstawiono szczegółowe dane dotyczące właściwości farmakokinetycznych tego leku.¹

Wchłanianie

Po podaniu dożylnym (iv) oksytocyna wykazuje szybki początek działania, który pojawia się w przybliżeniu 1 minutę po aplikacji. W przypadku podania domięśniowego (im), działanie rozpoczyna się od 2 do 4 minut po podaniu. Efekt terapeutyczny utrzymuje się przez 30-60 minut po podaniu domięśniowym i prawdopodobnie nieco krócej po podaniu dożylnym.²

Podczas infuzji dożylnej efekt terapeutyczny pojawia się stopniowo, a stan stacjonarny jest zwykle osiągany po 20-40 minutach. U ciężarnych kobiet w terminie porodu, stężenia oksytocyny w osoczu po infuzji dożylnej z szybkością 4 milijednostek na minutę wahają się od 2 do 5 mikrojednostek/ml.³

Dystrybucja

W stanie stacjonarnym objętość dystrybucji oksytocyny wynosi w przybliżeniu 12,2 l, co odpowiada około 170 ml/kg masy ciała u mężczyzn. Oksytocyna charakteryzuje się niskim stopniem wiązania z białkami osocza. Lek ma zdolność przenikania przez barierę łożyskową w obu kierunkach. Warto zaznaczyć, że niewielkie ilości oksytocyny zostały wykryte w mleku kobiecym.⁴

Metabolizm

Oksytocynaza, będąca aminopeptydazą glikoproteinową, odgrywa kluczową rolę w metabolizmie oksytocyny. Enzym ten jest wytwarzany w okresie ciąży i występuje w osoczu, gdzie odpowiada za degradację oksytocyny. Aktywność enzymatyczna oksytocynazy wykazuje charakterystyczną dynamikę w czasie ciąży i porodu:

• Stopniowy wzrost przed rozpoczęciem porodu
• Gwałtowny wzrost podczas porodu
• Ponowne zmniejszenie aktywności po porodzie

Szczególnie wysoką aktywność enzymatyczną obserwuje się w tkance łożyskowej i tkance macicy w tym okresie. W procesie metabolizowania i eliminacji oksytocyny z osocza główną rolę odgrywają wątroba i nerki, a także krążenie ogólnoustrojowe, które przyczyniają się do biotransformacji tego hormonu.⁵

Eliminacja

Okres półtrwania oksytocyny w osoczu mieści się w zakresie od 3 do 20 minut. Produkty metabolizmu są wydalane z moczem, natomiast mniej niż 1% podanej oksytocyny podlega wydalaniu w postaci niezmienionej z moczem. Szybkość klirensu metabolicznego wykazuje pewne różnice zależne od stanu fizjologicznego:

Powyższe dane wskazują na niewielkie różnice w metabolizowaniu oksytocyny między kobietami w ciąży a pozostałymi grupami.⁶

Farmakokinetyka w stanach patologicznych

Zaburzenia czynności nerek

Nie przeprowadzono specyficznych badań klinicznych oceniających farmakokinetykę oksytocyny u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Jednakże, biorąc pod uwagę wydzielanie oksytocyny i jej zmniejszone wydalanie z moczem ze względu na właściwości antydiuretyczne, należy uwzględnić możliwość kumulacji substancji czynnej, co może prowadzić do przedłużonego działania leku.⁷

Zaburzenia czynności wątroby

Nie przeprowadzono również badań z udziałem pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Zmiana farmakokinetyki u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby jest jednak mało prawdopodobna z następujących powodów:

• Enzym metabolizujący oksytocynę (oksytocynaza) nie ogranicza się wyłącznie do wątroby
• Poziomy oksytocynazy w łożysku znacznie wzrastają w okresie ciąży i porodu

W związku z powyższym, można założyć, że biotransformacja oksytocyny u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby prawdopodobnie nie powoduje istotnych klinicznie zmian w klirensie metabolicznym tego hormonu.⁸