Właściwości farmakodynamiczne
Omeprazol Biofarm 20 mg

Właściwości farmakodynamiczne omeprazolu

Omeprazol Biofarm należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej (kod ATC: A02BC01). Dostępny jest w postaci kapsułek dojelitowych twardych w dawkach 20 mg i 40 mg, zawierających jasnożółte peletki. Lek występuje w kapsułkach twardych barwy zielonej (dawka 20 mg) lub purpurowej (dawka 40 mg).¹

Mechanizm działania

Omeprazol jest racemiczną mieszaniną dwóch enancjomerów, która działa poprzez wysoce specyficzny mechanizm, powodując zmniejszenie wydzielania kwasu solnego w żołądku. Jest on swoistym inhibitorem pompy protonowej w komórkach okładzinowych żołądka. Działanie leku jest szybkie i zapewnia skuteczną kontrolę objawów poprzez odwracalne hamowanie wydzielania kwasu solnego przy zaledwie jednokrotnym podawaniu na dobę.²

Jako substancja o charakterze słabej zasady, omeprazol osiąga duże stężenie w silnie kwaśnym środowisku kanalików wydzielniczych komórek okładzinowych błony śluzowej żołądka. W tych warunkach ulega on przekształceniu do postaci czynnej, która hamuje aktywność enzymu H+/K+-ATP-azy stanowiącego pompę protonową. Efekt hamowania ostatniego etapu powstawania kwasu solnego jest zależny od dawki i charakteryzuje się wysoką skutecznością w redukcji zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania kwasu, niezależnie od rodzaju bodźca stymulującego.³

Efekty farmakodynamiczne

Wszystkie działania farmakodynamiczne omeprazolu obserwowane w warunkach klinicznych wynikają bezpośrednio z jego wpływu na wydzielanie kwasu solnego w żołądku.⁴

Wpływ na wydzielanie kwasu solnego w żołądku

Podawany doustnie raz na dobę omeprazol zapewnia szybkie i efektywne zahamowanie sekrecji kwasu solnego w żołądku utrzymujące się przez całą dobę, zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy. Maksymalny efekt terapeutyczny zostaje osiągnięty po 4 dniach regularnego stosowania. U pacjentów z chorobą wrzodową dwunastnicy omeprazol w dawce 20 mg na dobę powoduje zmniejszenie 24-godzinnej kwaśności soku żołądkowego średnio o około 80%. Dodatkowo, po 24 godzinach od podania leku, maksymalne wydzielanie kwasu solnego po stymulacji pentagastryną jest zredukowane średnio o 70%.⁵

U pacjentów z chorobą wrzodową dwunastnicy doustne stosowanie omeprazolu w dawce 20 mg powoduje utrzymanie wartości pH w żołądku na poziomie ≥3 przez średnio 17 godzin w ciągu doby. Dzięki zmniejszeniu wydzielania kwasu solnego i obniżeniu kwaśności soku żołądkowego, omeprazol w sposób zależny od dawki zmniejsza lub normalizuje narażenie przełyku na działanie kwaśnej treści żołądkowej u pacjentów z chorobą refluksową przełyku. Co istotne, stopień zahamowania sekrecji kwasu jest skorelowany z polem pod krzywą stężenia omeprazolu w osoczu w czasie (AUC), a nie z jego chwilowym stężeniem w osoczu.⁶

Ważną cechą omeprazolu jest brak tachyfilaksji podczas leczenia, co pozwala na utrzymanie stałej skuteczności terapeutycznej.⁷

Wpływ na Helicobacter pylori

Zakażenie Helicobacter pylori ma istotne znaczenie w patogenezie choroby wrzodowej, w tym wrzodów dwunastnicy i żołądka. Bakteria ta jest kluczowym czynnikiem w rozwoju zapalenia błony śluzowej żołądka. H. pylori wraz z kwasem solnym wydzielanym w żołądku stanowią główne czynniki etiopatogenetyczne prowadzące do rozwoju choroby wrzodowej. Ponadto, H. pylori odgrywa ważną rolę w patogenezie zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka, które jest związane ze zwiększonym ryzykiem rozwoju raka żołądka.⁸

Terapia eradykacyjna zakażenia H. pylori z wykorzystaniem omeprazolu w połączeniu z odpowiednimi lekami przeciwbakteryjnymi wykazuje wysoki odsetek wygojenia zmian chorobowych błony śluzowej żołądka oraz długotrwałą remisję wrzodów trawiennych. W badaniach klinicznych wykazano, że dwulekowe schematy terapii eradykacyjnej są mniej skuteczne niż schematy trójlekowe. Należy jednak rozważyć ich zastosowanie w przypadkach, gdy stwierdzona nadwrażliwość wyklucza użycie któregokolwiek z elementów schematu trójlekowego.⁹

Wpływ na inne procesy związane ze zmniejszeniem wydzielania kwasu solnego

Długotrwałe leczenie omeprazolem może prowadzić do nieco zwiększonej częstości występowania torbieli gruczołowych żołądka. Jest to fizjologiczne następstwo znacznego zahamowania wydzielania kwasu solnego. Torbiele te mają charakter łagodny i prawdopodobnie ustępują samoistnie po zakończeniu terapii.¹⁰

Zmniejszona kwaśność soku żołądkowego, niezależnie od przyczyny tego zjawiska, w tym również w wyniku stosowania inhibitorów pompy protonowej, prowadzi do zwiększenia liczby bakterii w żołądku, które fizjologicznie występują w przewodzie pokarmowym. Leczenie produktami zmniejszającymi sekrecję kwasu może wiązać się z nieco podwyższonym ryzykiem występowania zakażeń przewodu pokarmowego bakteriami takimi jak Salmonella oraz Campylobacter.¹¹

Podczas terapii lekami przeciwwydzielniczymi obserwuje się zwiększenie stężenia gastryny w surowicy, co stanowi odpowiedź na redukcję wydzielania kwasu solnego. Równocześnie wzrasta stężenie chromograniny A (CgA) z powodu zmniejszenia kwaśności wewnątrzżołądkowej. Podwyższone stężenie CgA może zakłócać diagnostykę guzów neuroendokrynnych. Zgodnie z dostępnymi dowodami naukowymi, leczenie inhibitorami pompy protonowej należy przerwać na okres od 5 dni do 2 tygodni przed planowanym pomiarem stężenia CgA. Ma to na celu umożliwienie powrotu stężenia CgA, mylnie podwyższonego w wyniku terapii inhibitorami pompy protonowej, do zakresu referencyjnego.¹²

Stosowanie omeprazolu w populacji pediatrycznej

Skuteczność omeprazolu została potwierdzona również w populacji pediatrycznej. W badaniu bez grupy kontrolnej przeprowadzonym u dzieci w wieku od 1 do 16 lat z ciężkim refluksowym zapaleniem przełyku, omeprazol stosowany w dawkach od 0,7 do 1,4 mg/kg masy ciała spowodował poprawę stanu zapalnego przełyku u 90% pacjentów oraz istotnie zmniejszył nasilenie objawów refluksu.¹³

W innym badaniu z zastosowaniem pojedynczo zaślepionej próby, dzieci w wieku od 0 do 24 miesięcy z klinicznie zdiagnozowaną chorobą refluksową przełyku otrzymywały omeprazol w dawce 0,5, 1,0 lub 1,5 mg/kg masy ciała. Po 8 tygodniach leczenia zaobserwowano 50-procentowe zmniejszenie częstości występowania epizodów wymiotów/zarzucania treści żołądkowej, niezależnie od zastosowanej dawki omeprazolu.¹⁴

Eradykacja zakażenia H. pylori u dzieci

Randomizowane, podwójnie zaślepione badanie kliniczne (badanie Héliot) wykazało, że omeprazol w skojarzeniu z dwoma antybiotykami (amoksycyliną oraz klarytromycyną) jest bezpieczny i skuteczny w leczeniu zakażenia H. pylori u dzieci w wieku 4 lat i starszych z zapaleniem błony śluzowej żołądka. Odsetek eradykacji H. pylori wyniósł 74,2% (23/31 pacjentów) w grupie leczonej omeprazolem w połączeniu z amoksycyliną i klarytromycyną, w porównaniu do zaledwie 9,4% (3/32 pacjentów) w grupie otrzymującej wyłącznie amoksycylinę z klarytromycyną. Mimo skutecznej eradykacji, nie odnotowano jednoznacznych dowodów korzyści klinicznych w zakresie objawów dyspeptycznych. Należy zaznaczyć, że badanie to nie dostarcza informacji dotyczących stosowania omeprazolu u dzieci w wieku poniżej 4 lat.¹⁵