Interakcje leku
Olanzapine Aurovitas 5 mg

Olanzapina jest metabolizowana głównie przez enzym CYP1A2, co powoduje, że jej farmakokinetyka jest istotnie modyfikowana przez substancje wpływające na ten izoenzym. Indukcja CYP1A2 przez palenie tytoniu lub karbamazepinę prowadzi do zwiększenia klirensu olanzapiny i obniżenia jej stężenia w osoczu, co może wymagać monitorowania stanu klinicznego i ewentualnego zwiększenia dawki. Z kolei inhibitory CYP1A2, takie jak fluwoksamina i cyprofloksacyna, powodują znaczące zwiększenie maksymalnego stężenia (Cmax wzrost o 54-77%) oraz pola pod krzywą stężenia (AUC wzrost o 52-108%), co wymaga rozważenia zmniejszenia dawki początkowej olanzapiny. Węgiel aktywny obniża biodostępność olanzapiny o 50-60%, dlatego powinien być podawany co najmniej 2 godziny przed lub po leku. Nie wykazano istotnego wpływu na farmakokinetykę olanzapiny ze strony inhibitorów CYP2D6 (fluoksetyna), leków zobojętniających kwas solny (związki glinu i magnezu) oraz cymetydyny.

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Badania interakcji lekowych przeprowadzono wyłącznie z udziałem dorosłych pacjentów. Poniższy przegląd obejmuje potencjalne interakcje olanzapiny z innymi produktami leczniczymi, a także wpływ innych substancji na farmakokinetykę tego leku.1

Wpływ innych substancji na olanzapinę

Olanzapina jest metabolizowana głównie przez enzym CYP1A2, dlatego substancje, które selektywnie indukują lub hamują ten izoenzym mogą znacząco wpływać na farmakokinetykę tego leku.2

Induktory CYP1A2

Metabolizm olanzapiny może być przyspieszony przez palenie tytoniu oraz karbamazepinę, co prowadzi do zmniejszenia stężenia leku w osoczu. Obserwowano zwiększenie klirensu olanzapiny od nieznacznego do średniego stopnia. Chociaż znaczenie kliniczne tego efektu może być ograniczone, zaleca się monitorowanie stanu klinicznego pacjenta i rozważenie zwiększenia dawki olanzapiny, jeśli zajdzie taka potrzeba.3

Inhibitory CYP1A2

Wykazano istotne hamowanie metabolizmu olanzapiny przez fluwoksaminę, która jest specyficznym inhibitorem CYP1A2. Podanie fluwoksaminy powodowało znaczące zwiększenie maksymalnego stężenia olanzapiny (Cmax) – średnio o 54% u niepalących kobiet i o 77% u palących mężczyzn. Pole pod krzywą stężenia (AUC) zwiększało się odpowiednio o 52% i 108%. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania fluwoksaminy lub innych inhibitorów CYP1A2, takich jak cyprofloksacyna, należy rozważyć zmniejszenie dawki początkowej olanzapiny. Podobnie, gdy rozpoczyna się leczenie inhibitorem CYP1A2, należy rozważyć redukcję dawki olanzapiny.4

Zmniejszenie dostępności biologicznej

Węgiel aktywny zmniejsza biodostępność doustnie podanej olanzapiny o 50-60%, dlatego powinien być podawany co najmniej 2 godziny przed przyjęciem olanzapiny lub 2 godziny po jej zażyciu.5

Nie stwierdzono, aby fluoksetyna (inhibitor CYP2D6), pojedyncze dawki leków zobojętniających kwas solny zawierających glin i magnez, czy cymetydyna istotnie wpływały na farmakokinetykę olanzapiny.6

Wpływ olanzapiny na inne produkty lecznicze

Olanzapina może wykazywać działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy, co może prowadzić do osłabienia ich działania terapeutycznego.7

W badaniach in vitro wykazano, że olanzapina nie hamuje głównych izoenzymów cytochromu P450 (CYP450), takich jak 1A2, 2D6, 2C9, 2C19 i 3A4. Brak działania hamującego potwierdzono w badaniach in vivo, w których nie stwierdzono wpływu olanzapiny na metabolizm następujących substancji czynnych:8

  • trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (metabolizowanych głównie przez CYP2D6)
  • warfaryny (metabolizowanej przez CYP2C9)
  • teofiliny (metabolizowanej przez CYP1A2)
  • diazepamu (metabolizowanego przez CYP3A4 i 2C19)

Nie stwierdzono interakcji między olanzapiną a litem lub biperydenem.9

Monitorowanie stężeń terapeutycznych walpronianu w osoczu nie wskazuje na konieczność modyfikacji jego dawki po rozpoczęciu jednoczesnego podawania olanzapiny.10

Interakcje wpływające na ośrodkowy układ nerwowy

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów spożywających alkohol lub przyjmujących leki mogące hamować aktywność ośrodkowego układu nerwowego, gdyż mogą one nasilać działanie sedacyjne olanzapiny.11

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania olanzapiny z produktami leczniczymi stosowanymi w chorobie Parkinsona u pacjentów z chorobą Parkinsona i współistniejącym otępieniem, ze względu na możliwe antagonistyczne działanie wobec dopaminy.12

Interakcje wpływające na odstęp QTc

Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę jednocześnie z lekami, które mogą wydłużać odstęp QTc w zapisie EKG, ze względu na potencjalne ryzyko kumulacji efektów proarytmicznych.13

Interakcje olanzapiny z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii olanzapiną może prowadzić do nasilenia działania hamującego na ośrodkowy układ nerwowy. Skutkuje to zwiększonym ryzykiem wystąpienia:14

  • nadmiernej sedacji i senności
  • zaburzeń funkcji poznawczych
  • zaburzeń motoryki i koordynacji ruchowej
  • spadków ciśnienia tętniczego
  • nadmiernego wydłużenia czasu reakcji

Pacjentom przyjmującym olanzapinę należy zdecydowanie zalecić unikanie spożywania napojów alkoholowych ze względu na możliwość wystąpienia synergistycznego efektu depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy, co może prowadzić do poważnych zaburzeń funkcjonowania i zwiększać ryzyko wypadków.

Tabela interakcji olanzapiny z innymi produktami leczniczymi

Substancja czynna Mechanizm interakcji Efekt kliniczny Poziom ważności interakcji Zalecenia
Fluwoksamina i inne inhibitory CYP1A2 (np. cyprofloksacyna) Hamowanie metabolizmu olanzapiny poprzez blokowanie enzymu CYP1A2 Znaczące zwiększenie stężenia olanzapiny w osoczu: Cmax ↑ 54-77%, AUC ↑ 52-108% Wysoki Rozważyć zmniejszenie dawki początkowej olanzapiny
Karbamazepina i inne induktory CYP1A2 Indukcja enzymu CYP1A2, przyspieszenie metabolizmu olanzapiny Zmniejszenie stężenia olanzapiny w osoczu Średni Monitorowanie stanu klinicznego, rozważenie zwiększenia dawki olanzapiny
Palenie tytoniu Indukcja enzymu CYP1A2 Zwiększenie klirensu olanzapiny, zmniejszenie jej stężenia w osoczu Średni Monitorowanie stanu klinicznego, ewentualne zwiększenie dawki olanzapiny
Węgiel aktywny Adsorpcja leku w przewodzie pokarmowym Zmniejszenie biodostępności olanzapiny o 50-60% Wysoki Podawać co najmniej 2 godziny przed lub po olanzapinie
Leki stosowane w chorobie Parkinsona (agoniści dopaminy) Antagonistyczne działanie olanzapiny wobec agonistów dopaminy Osłabienie działania leków przeciwparkinsonowskich Wysoki Nie zaleca się jednoczesnego stosowania u pacjentów z chorobą Parkinsona i otępieniem
Alkohol Addytywne działanie depresyjne na OUN Nasilona sedacja, zaburzenia motoryki i koordynacji ruchowej Wysoki Zaleca się unikanie spożywania alkoholu
Leki wydłużające odstęp QTc Potencjalne sumowanie efektów elektrofizjologicznych Zwiększone ryzyko zaburzeń rytmu serca Wysoki Zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu
Fluoksetyna (inhibitor CYP2D6) Potencjalne hamowanie metabolizmu olanzapiny Brak istotnego wpływu na farmakokinetykę olanzapiny Niski Modyfikacja dawki nie jest konieczna
Leki zobojętniające kwas solny (związki glinu, magnezu) Potencjalna zmiana wchłaniania olanzapiny Brak istotnego wpływu na farmakokinetykę olanzapiny Niski Modyfikacja dawki nie jest konieczna
Cymetydyna Potencjalne hamowanie metabolizmu olanzapiny Brak istotnego wpływu na farmakokinetykę olanzapiny Niski Modyfikacja dawki nie jest konieczna
Lit Różne mechanizmy działania Brak istotnych interakcji Niski Modyfikacja dawki nie jest konieczna
Biperyden Różne mechanizmy działania Brak istotnych interakcji Niski Modyfikacja dawki nie jest konieczna
Walproinian Potencjalny wpływ na metabolizm leku Brak wpływu na stężenie terapeutyczne walpronianu Niski Modyfikacja dawki walpronianu nie jest konieczna
  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl