Interakcje leku
Olanzapina Viatris 5 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Olanzapina wchodzi w różnorodne interakcje z innymi substancjami leczniczymi, co wynika z jej profilu metabolicznego oraz działania farmakologicznego. Wiedza o tych interakcjach ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa i skuteczności leczenia, szczególnie u pacjentów przyjmujących wiele leków jednocześnie. Badania interakcji przeprowadzono wyłącznie u osób dorosłych, co należy uwzględnić przy stosowaniu leku u innych grup pacjentów.¹

Interakcje metaboliczne

Olanzapina jest metabolizowana głównie przez izoenzym CYP1A2 układu cytochromu P450, dlatego substancje wpływające na aktywność tego enzymu mogą istotnie zmieniać farmakokinetykę olanzapiny. Wpływ tych interakcji może przejawiać się zmianami w stężeniu leku we krwi, co może przekładać się na skuteczność terapii oraz profil działań niepożądanych.²

Induktory CYP1A2

Substancje indukujące CYP1A2 przyspieszają metabolizm olanzapiny, co prowadzi do zmniejszenia jej stężenia w organizmie. Do najważniejszych induktorów należą:

• Palenie tytoniu – zawarte w dymie tytoniowym węglowodory aromatyczne są silnymi induktorami CYP1A2
• Karbamazepina – lek przeciwpadaczkowy i normotymiczny

Konsekwencją indukcji enzymatycznej jest nieznaczne do średniego zwiększenie klirensu olanzapiny, co może prowadzić do obniżenia skuteczności leczenia. W takich przypadkach zaleca się uważne monitorowanie stanu klinicznego pacjenta i rozważenie zwiększenia dawki olanzapiny, jeśli jest to klinicznie uzasadnione.³

Inhibitory CYP1A2

Leki hamujące aktywność CYP1A2 mogą znacząco zwiększać stężenie olanzapiny w organizmie, prowadząc do nasilenia działań terapeutycznych i niepożądanych. Szczególnie istotne klinicznie są interakcje z:

• Fluwoksaminą – selektywny inhibitor CYP1A2, powoduje wyraźne zwiększenie stężenia olanzapiny:
  • U niepalących kobiet – wzrost Cmax średnio o 54%, a AUC o 52%
  • U palących mężczyzn – wzrost Cmax średnio o 77%, a AUC aż o 108%
• Cyprofloksacyną i innymi inhibitorami CYP1A2

W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania fluwoksaminy lub innego inhibitora CYP1A2 należy rozważyć zmniejszenie dawki początkowej olanzapiny. Podobnie, gdy pacjent już przyjmujący olanzapinę rozpoczyna leczenie inhibitorem CYP1A2, wskazana jest redukcja dawki olanzapiny.⁴

Wpływ na dostępność biologiczną

Węgiel aktywowany istotnie zmniejsza wchłanianie olanzapiny z przewodu pokarmowego – redukuje jej dostępność biologiczną o 50-60%. Z tego powodu należy zachować odpowiedni odstęp czasowy między podaniem węgla aktywowanego a olanzapiny – co najmniej 2 godziny przed lub po przyjęciu olanzapiny.⁵

Nie wykazano natomiast istotnego wpływu na farmakokinetykę olanzapiny następujących substancji:

• Fluoksetyny (inhibitora CYP2D6)
• Pojedynczych dawek leków zobojętniających kwas solny (zawierających glin, magnez)
• Cymetydyny

⁶

Wpływ olanzapiny na inne leki

Olanzapina może wpływać na działanie innych leków poprzez mechanizmy farmakodynamiczne i farmakokinetyczne. Najważniejsze interakcje farmakodynamiczne wynikają z antagonistycznego działania względem agonistów dopaminy – zarówno bezpośrednich, jak i pośrednich.⁷

Pod względem farmakokinetycznym, olanzapina nie wykazuje istotnego hamowania głównych izoenzymów cytochromu P450 (1A2, 2D6, 2C9, 2C19, 3A4) w badaniach in vitro, co potwierdzono również w badaniach in vivo. Nie stwierdzono zahamowania metabolizmu następujących substancji:

• Trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (metabolizowanych głównie przez CYP2D6)
• Warfaryny (CYP2C9)
• Teofiliny (CYP1A2)
• Diazepamu (CYP3A4 i 2C19)

⁸

Nie stwierdzono istotnych interakcji olanzapiny z litem i biperydenem, które są często stosowane w leczeniu zaburzeń psychicznych.⁹

Monitorowanie stężeń walpronianu w osoczu nie wskazuje na konieczność modyfikacji jego dawkowania po dodaniu olanzapiny do terapii, co jest istotną informacją kliniczną, ponieważ oba leki są często stosowane w leczeniu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych.¹⁰

Interakcje z lekami wpływającymi na OUN

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów, którzy jednocześnie z olanzapiną przyjmują substancje działające hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, w tym alkohol. Skojarzenie takich substancji może prowadzić do nasilenia działań sedatywnych i depresyjnych na OUN.¹¹

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania olanzapiny z lekami przeciwparkinsonowskimi u pacjentów z chorobą Parkinsona i otępieniem. Wynika to z potencjalnego antagonizmu między mechanizmami działania tych leków oraz ryzyka nasilenia objawów pozapiramidowych.¹²

Interakcje wpływające na odstęp QTc

Należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu olanzapiny z lekami o znanym działaniu wydłużającym odstęp QTc w zapisie EKG. Skojarzenie takich leków może prowadzić do sumowania się ich wpływu na repolaryzację komórek mięśnia sercowego i zwiększać ryzyko wystąpienia groźnych arytmii, w tym torsade de pointes.¹³

Interakcje z alkoholem

Interakcja olanzapiny z alkoholem jest szczególnie istotna ze względu na potencjalne zagrożenia dla pacjenta oraz częste współwystępowanie nadużywania alkoholu i zaburzeń psychicznych. Alkohol, podobnie jak olanzapina, wywiera hamujący wpływ na ośrodkowy układ nerwowy, co może prowadzić do nasilenia działań depresyjnych na OUN podczas jednoczesnego stosowania obu substancji.¹⁴

Równoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie olanzapiny może prowadzić do:

• Nasilenia sedacji – wzmożona senność, spowolnienie psychoruchowe
• Zaburzeń koordynacji ruchowej – zwiększone ryzyko upadków i wypadków
• Pogorszenia funkcji poznawczych – problemy z pamięcią, koncentracją, wydłużony czas reakcji
• Zaburzeń świadomości – w skrajnych przypadkach może dojść do utraty przytomności
• Nasilenia działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego – hipotensji ortostatycznej, zawrotów głowy

Z uwagi na powyższe ryzyko, pacjentom leczonym olanzapiną należy rekomendować całkowitą abstynencję alkoholową lub przynajmniej znaczne ograniczenie spożycia alkoholu. Jeśli pacjent nie jest w stanie zachować abstynencji, należy go szczegółowo poinformować o ryzyku związanym z jednoczesnym przyjmowaniem alkoholu i olanzapiny oraz ściśle monitorować jego stan kliniczny.

Tabela interakcji