Wpływ ibuprofenu na płodność, ciążę i laktację

Podczas przepisywania ibuprofenu (Nurofen dla dzieci o smaku truskawkowym, 100 mg/5 ml) kobietom w wieku rozrodczym, planującym ciążę, będącym w ciąży lub karmiącym piersią, należy wziąć pod uwagę szereg istotnych kwestii klinicznych. Choć produkt jest dedykowany dzieciom, ważne jest posiadanie pełnej wiedzy w zakresie jego wpływu na płodność, ciążę i laktację w przypadku stosowania u kobiet w wieku rozrodczym.¹

Wpływ na ciążę

Mechanizm działania i zagrożenia ibuprofenu w ciąży związane są z hamowaniem syntezy prostaglandyn, co może niekorzystnie wpływać na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka lub płodu. Dane epidemiologiczne wskazują na podwyższone ryzyko poronienia oraz występowania wad wrodzonych, szczególnie w obrębie układu sercowo-naczyniowego i wytrzewienia, jeśli inhibitor syntezy prostaglandyn jest stosowany we wczesnym okresie ciąży.²

Badania wykazały, że ryzyko bezwzględne wad układu krążenia wzrasta z wartości poniżej 1% do około 1,5% po zastosowaniu tego typu leków. Co istotne, ryzyko to zwiększa się wraz z dawką oraz czasem trwania leczenia.³

W badaniach na zwierzętach zaobserwowano, że podanie inhibitorów syntezy prostaglandyn powoduje zwiększenie częstości strat ciąż zarówno przed- jak i poimplantacyjnych oraz zwiększa ryzyko obumarcia zarodka i płodu. Dodatkowo u zwierząt otrzymujących te leki w okresie organogenezy stwierdzono zwiększoną częstość występowania różnorodnych wad rozwojowych, w tym anomalii układu sercowo-naczyniowego.⁴

Rekomendacje dla poszczególnych trymestrów ciąży

I i II trymestr ciąży: Ibuprofen nie powinien być stosowany w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne z medycznego punktu widzenia. Jeżeli stosowanie leku jest niezbędne u kobiety planującej ciążę lub będącej w pierwszym bądź drugim trymestrze, należy zastosować możliwie najmniejszą dawkę przez najkrótszy możliwy okres.⁵

III trymestr ciąży: Stosowanie ibuprofenu w trzecim trymestrze ciąży jest przeciwwskazane ze względu na potencjalne zagrożenia dla płodu i matki.⁶

Potencjalne zagrożenia w trzecim trymestrze

Zastosowanie inhibitora syntezy prostaglandyn w ostatnim trymestrze ciąży może narażać płód na następujące powikłania:

• Toksyczne działanie na układ krążenia i oddechowy – możliwość przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego i rozwoju nadciśnienia płucnego⁷
• Zaburzenia czynności nerek – mogące prowadzić do niewydolności nerek z towarzyszącym małowodziem⁸

Ponadto, pod koniec ciąży ibuprofen może powodować następujące zagrożenia dla matki i noworodka:

• Wydłużenie czasu krwawienia – działanie antyagregacyjne może wystąpić nawet po bardzo małych dawkach⁹
• Hamowanie skurczów macicy – może prowadzić do opóźnienia lub wydłużenia porodu¹⁰

Wpływ na laktację

Ibuprofen i jego metabolity przenikają do mleka kobiet karmiących piersią, jednak w bardzo niewielkim stężeniu, stanowiącym zaledwie 0,0008% zastosowanej dawki. Dotychczasowe dane nie wskazują na szkodliwy wpływ ibuprofenu na niemowlęta karmione piersią.¹¹

W przypadku krótkotrwałego leczenia ibuprofenem w dawkach stosowanych w leczeniu bólu i gorączki, przerwanie karmienia piersią nie jest konieczne. Należy jednak zachować ostrożność i monitorować stan dziecka, szczególnie podczas długotrwałej terapii.¹²

Wpływ na płodność

Istnieją dowody naukowe wskazujące, że leki hamujące cyklooksygenazę i syntezę prostaglandyn, do których należy ibuprofen, mogą negatywnie wpływać na płodność kobiet poprzez oddziaływanie na proces owulacji. Istotne jest, by poinformować pacjentkę, że działanie to ma charakter odwracalny i ustępuje po zakończeniu terapii.¹³

Kobiety planujące ciążę powinny zostać poinformowane o potencjalnym wpływie ibuprofenu na płodność, zwłaszcza jeśli rozważają długotrwałe stosowanie leku. W takich przypadkach należy rozważyć alternatywne metody leczenia o lepszym profilu bezpieczeństwa.¹⁴