Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Nurofen dla dzieci Junior pomarańczowy 40 mg/ml

Wpływ ibuprofenu na płodność, ciążę i laktację

Ibuprofen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny hamujący syntezę prostaglandyn, wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Produkt Nurofen dla dzieci Junior pomarańczowy zawierający ibuprofen w stężeniu 40 mg/ml w postaci zawiesiny doustnej, może być stosowany w tych grupach pacjentek tylko po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka i z zachowaniem odpowiednich środków ostrożności.¹

Stosowanie w ciąży

Zastosowanie ibuprofenu w okresie ciąży wiąże się z określonymi zagrożeniami, których nasilenie zależy od trymestru ciąży, dawki leku oraz czasu trwania terapii. Hamowanie syntezy prostaglandyn może negatywnie wpływać zarówno na przebieg ciąży, jak i na rozwój zarodka lub płodu.²

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Dane epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań po zastosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży, takich jak:

• Zwiększone ryzyko poronienia
• Zwiększone ryzyko wad wrodzonych serca
• Zwiększone ryzyko wytrzewienia

Ryzyko bezwzględne wad układu krążenia przy stosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn wzrasta z wartości poniżej 1% do około 1,5%. Obserwuje się także zależność pomiędzy dawką a czasem leczenia, a wielkością ryzyka – wraz ze wzrostem dawki i wydłużeniem czasu stosowania leku ryzyko to wzrasta.³

Badania na zwierzętach potwierdzają niekorzystny wpływ inhibitorów syntezy prostaglandyn na rozród, wykazując zwiększoną częstość:

• Poronień przed implantacją
• Poronień po implantacji
• Śmiertelności zarodka i płodu
• Występowania różnych wad rozwojowych, w tym układu krążenia w okresie organogenezy

⁴

Szczególnej uwagi wymaga stosowanie ibuprofenu od 20. tygodnia ciąży. W tym okresie lek może powodować małowodzie wynikające z zaburzenia czynności nerek płodu. Stan ten może wystąpić wkrótce po rozpoczęciu leczenia, jednak zwykle jest odwracalny po odstawieniu leku. W drugim trymestrze obserwowano również przypadki zwężenia przewodu tętniczego, które zazwyczaj ustępowały po zaprzestaniu leczenia.⁵

Z uwagi na powyższe zagrożenia, w pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy stosować ibuprofenu, chyba że jest to jednoznacznie konieczne. Jeśli zastosowanie leku jest niezbędne u kobiety planującej ciążę lub w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, należy stosować możliwie najniższą skuteczną dawkę przez jak najkrótszy czas.⁶

W przypadku stosowania ibuprofenu przez kilka dni po rozpoczęciu 20. tygodnia ciąży zaleca się monitorowanie ciężarnej pod kątem małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego. Jeśli wystąpi którekolwiek z tych zaburzeń, należy natychmiast przerwać stosowanie ibuprofenu.⁷

Trzeci trymestr ciąży

W trzecim trymestrze ciąży inhibitory syntezy prostaglandyn, w tym ibuprofen, mogą wywierać szczególnie niekorzystny wpływ na płód, powodując:

• Toksyczność sercowo-płucną – objawiającą się przedwczesnym zwężeniem lub zamknięciem przewodu tętniczego oraz nadciśnieniem płucnym
• Zaburzenia czynności nerek – mogące prowadzić do niewydolności nerek z małowodziem
• Zaburzenia hemostazy – wydłużenie czasu krwawienia i działanie przeciwagregacyjne, które może wystąpić nawet przy bardzo małych dawkach leku
• Hamowanie skurczów macicy – prowadzące do opóźnienia lub wydłużenia porodu

⁸

Ze względu na powyższe zagrożenia, ibuprofen jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży.⁹

Karmienie piersią

Ibuprofen i jego metabolity przenikają do mleka kobiecego, jednak wykrywane są w nim w niewielkich stężeniach. Do tej pory nie odnotowano przypadków szkodliwego wpływu tego leku na niemowlęta karmione piersią przez matki przyjmujące ibuprofen. W związku z tym przerwanie karmienia piersią nie jest konieczne w trakcie krótkotrwałego leczenia ibuprofenem w dawkach stosowanych w leczeniu bólu i gorączki.¹⁰

Należy jednak zachować ostrożność i stosować lek tylko przez krótki okres oraz w możliwie najmniejszych dawkach terapeutycznych. W przypadku przewlekłego stosowania leku lub wyższych dawek wskazana jest indywidualna ocena stosunku korzyści do ryzyka.

Wpływ na płodność

Istnieją dowody naukowe wskazujące, że substancje hamujące cyklooksygenazę (enzym uczestniczący w syntezie prostaglandyn), do których należy ibuprofen, mogą powodować zaburzenia płodności u kobiet poprzez wpływ na proces owulacji. Zaburzenia te mają charakter przemijający i ustępują po zakończeniu terapii.¹¹

W przypadku kobiet planujących ciążę lub mających trudności z zajściem w ciążę, należy rozważyć odstawienie ibuprofenu lub zastosowanie alternatywnego leczenia. Jeśli ibuprofen jest niezbędny, powinien być stosowany w możliwie najniższej skutecznej dawce przez jak najkrótszy czas.

Zalecenia dla lekarzy przepisujących ibuprofen

1. Przed przepisaniem ibuprofenu kobiecie w wieku rozrodczym należy wykluczyć ciążę lub upewnić się, że pacjentka stosuje skuteczną antykoncepcję.
2. Kobiety planujące ciążę należy poinformować o potencjalnym wpływie leku na płodność oraz o konieczności odstawienia leku przed planowanym poczęciem.
3. W przypadku konieczności zastosowania ibuprofenu w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży należy:
   • Dokładnie wyjaśnić pacjentce potencjalne zagrożenia
   • Stosować możliwie najniższą skuteczną dawkę
   • Ograniczyć czas trwania terapii do niezbędnego minimum
   • Rozważyć monitorowanie po 20. tygodniu ciąży pod kątem małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego
4. Bezwzględnie nie przepisywać ibuprofenu kobietom w trzecim trymestrze ciąży.
5. Informować kobiety karmiące piersią, że krótkotrwałe stosowanie ibuprofenu w dawkach przeciwbólowych/przeciwgorączkowych prawdopodobnie nie wymaga przerwania karmienia piersią.