Właściwości farmakokinetyczne leku NiQuitin Extra Fresh

NiQuitin Extra Fresh w postaci gumy do żucia leczniczej zawiera 4 mg nikotyny (co odpowiada 28,40 mg nikotyny z kationitem). Jest to biaława, prostokątna guma o poduszkowatym kształcie, o długości 20 mm i szerokości 12 mm, stosowana w terapii uzależnienia od nikotyny. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych tego produktu leczniczego.¹

Wchłanianie nikotyny

Nikotyna zawarta w gumach do żucia NiQuitin Extra Fresh charakteryzuje się szybkim wchłanianiem przez błonę śluzową policzków. Pierwsze znaczące stężenie nikotyny we krwi można zaobserwować już po 5-7 minutach od rozpoczęcia żucia gumy. Stężenie maksymalne (Cmax) osiągane jest po upływie około 30 minut od momentu rozpoczęcia żucia. Istotną cechą farmakokinetyki produktu jest proporcjonalność stężeń nikotyny we krwi do ilości nikotyny przyjmowanej z lekiem. Co ważne z klinicznego punktu widzenia, stężenia nikotyny we krwi nie przekraczają wartości osiąganych po wypaleniu papierosów, co ma znaczenie dla bezpieczeństwa terapii.²

Dystrybucja w organizmie

Nikotyna wiąże się z białkami osocza w niewielkim stopniu, od 4,9% do 20%, co skutkuje dużą objętością dystrybucji wynoszącą 2,5 l/kg masy ciała. Dystrybucja nikotyny do poszczególnych tkanek organizmu jest zależna od pH środowiska. Największe stężenia nikotyny obserwuje się w wysoce ukrwionych narządach takich jak:

• Mózg – nikotyna przenika przez barierę krew-mózg, co tłumaczy jej bezpośredni wpływ na ośrodkowy układ nerwowy
• Żołądek – gdzie może kumulować się ze względu na kwaśne pH
• Nerki – biorące udział w eliminacji substancji
• Wątroba – główny narząd odpowiedzialny za metabolizm nikotyny

Należy podkreślić, że nikotyna ma zdolność przenikania przez barierę łożyskową oraz do mleka matki, co ma istotne znaczenie kliniczne podczas stosowania preparatu u kobiet w ciąży i karmiących piersią.³

Metabolizm nikotyny

Nikotyna podlega intensywnym przemianom metabolicznym, w wyniku których powstają liczne metabolity, przy czym wszystkie wykazują mniejszą aktywność farmakologiczną niż związek macierzysty. Głównym miejscem metabolizmu nikotyny jest wątroba, jednak procesy te zachodzą również w płucach i nerkach.⁴

Szlaki metaboliczne nikotyny obejmują głównie dwa procesy:

1. Przekształcenie do kotyniny – główny metabolit nikotyny, charakteryzujący się znacznie dłuższym okresem półtrwania (15-20 godzin) niż nikotyna. Stężenia kotyniny we krwi są około 10-krotnie wyższe niż stężenia nikotyny.
2. Przekształcenie do N’-tlenku nikotyny – drugi ważny szlak metaboliczny.

Kotynina następnie ulega dalszym przemianom, głównie do trans-3′-hydroksykotyniny, która stanowi najliczniej występujący metabolit nikotyny w moczu. Zarówno nikotyna, jak i kotynina ulegają procesowi sprzężenia z kwasem glukuronowym, co zwiększa ich rozpuszczalność w wodzie i ułatwia wydalanie.⁵

Eliminacja nikotyny

Okres półtrwania nikotyny w fazie eliminacji wynosi średnio około 2 godzin, z zakresem od 1 do 4 godzin. Całkowity klirens nikotyny mieści się w przedziale od 62 do 89 litrów na godzinę. Warto zauważyć, że klirens nienerkowy stanowi znaczącą część procesu eliminacji i szacuje się go na około 75% klirensu całkowitego.⁶

Nikotyna i jej metabolity są wydalane prawie wyłącznie przez nerki z moczem. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że wydalanie niezmienionej nikotyny przez nerki jest silnie zależne od pH moczu. Przy kwaśnym odczynie moczu eliminacja nikotyny w postaci niezmienionej jest znacząco zwiększona, co ma istotne konsekwencje kliniczne i może wpływać na skuteczność terapii.⁷