uzależnienie od tytoniu
Wskazanie

Uzależnienie od tytoniu to przewlekła choroba, charakteryzująca się silnym przymusem używania wyrobów tytoniowych, mimo świadomości ich szkodliwego wpływu na zdrowie. Zespół uzależnienia od tytoniu (F17.2 wg ICD-10) jest jednym z najsilniejszych uzależnień, ze względu na obecność w dymie tytoniowym nikotyny – substancji o silnym potencjale uzależniającym, działającej na ośrodkowy układ nerwowy.

Klinicznie uzależnienie od tytoniu objawia się silnym pragnieniem palenia, trudnościami w kontrolowaniu zachowań związanych z paleniem, występowaniem objawów odstawiennych (drażliwość, niepokój, zaburzenia koncentracji, bezsenność, zwiększony apetyt), tolerancją na nikotynę oraz kontynuowaniem palenia mimo świadomości jego szkodliwości. Poważnym problemem jest wysoki wskaźnik nawrotów – około 70-80% osób podejmujących próbę rzucenia palenia wraca do nałogu w ciągu roku.

W farmakoterapii uzależnienia od tytoniu stosuje się kilka grup leków. Nikotynowa terapia zastępcza (NTZ) dostępna jest w Polsce w postaci preparatów Nicorette, Niquitin i Nicoderm (plastry, gumy, tabletki, spray). Leki przeciwdepresyjne, takie jak bupropion (Zyban), zmniejszają objawy odstawienne i głód nikotynowy. Wareniklina (Champix) jest częściowym agonistą receptorów nikotynowych, redukującym zarówno objawy odstawienne, jak i przyjemność z palenia. Cytyzyna (Desmoxan, Tabex) działa podobnie do warenikliny i jest stosunkowo tania.

Największe trudności w leczeniu uzależnienia od tytoniu to wysoki wskaźnik nawrotów, wieloczynnikowy charakter uzależnienia (fizyczny, psychiczny, behawioralny i społeczny), współwystępowanie innych zaburzeń psychicznych (depresja, zaburzenia lękowe) oraz brak motywacji pacjentów do utrzymania abstynencji. Istotnym problemem jest również niedostateczne wykorzystanie farmakoterapii przez lekarzy, którzy często ograniczają się do prostej porady bez wdrożenia kompleksowego leczenia.

Optymalne wyniki terapeutyczne uzyskuje się przy połączeniu farmakoterapii z interwencjami psychologicznymi (terapia poznawczo-behawioralna, wsparcie motywacyjne) oraz wsparciem społecznym. Kluczowe znaczenie ma indywidualizacja terapii, uwzględniająca stopień uzależnienia, wcześniejsze próby rzucenia palenia, choroby współistniejące oraz preferencje pacjenta.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl