Wpływ nikotyny na płodność, ciążę i laktację

Lekarz podczas konsultacji z pacjentką w wieku rozrodczym, ciężarną lub karmiącą piersią powinien przekazać kompleksowe informacje dotyczące wpływu nikotyny, zarówno pochodzącej z wyrobów tytoniowych, jak i z produktów nikotynowej terapii zastępczej (NTZ), na płodność, przebieg ciąży oraz laktację. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które należy omówić z pacjentką stosującą lub rozważającą zastosowanie produktu NiQuitin Extra Fresh.¹

Stosowanie nikotynowej terapii zastępczej w ciąży

Należy poinformować pacjentkę, że palenie tytoniu w czasie ciąży wiąże się z poważnymi zagrożeniami dla rozwoju płodu, w tym z ryzykiem opóźnienia wzrostu wewnątrzmacicznego, przedwczesnego porodu oraz zwiększonej śmiertelności okołoporodowej. Pacjentce należy wyraźnie zakomunikować, że zaprzestanie palenia jest jedyną skuteczną metodą poprawy stanu zdrowia zarówno matki, jak i rozwijającego się dziecka. Im wcześniej w przebiegu ciąży kobieta zaprzestanie palenia, tym lepsze rokowanie dla rozwoju płodu.²

W pierwszej kolejności lekarz powinien zalecić pacjentce ciężarnej całkowite zaprzestanie palenia bez stosowania nikotynowej terapii zastępczej. Jednak w przypadku pacjentek, które nie są w stanie samodzielnie zerwać z nałogiem, można rozważyć zastosowanie NTZ jako element wspomagający próbę rzucenia palenia. Należy wyjaśnić pacjentce, że ryzyko związane ze stosowaniem NTZ dla płodu jest znacznie mniejsze niż ryzyko wynikające z kontynuowania palenia tytoniu. Jest to związane z niższym maksymalnym stężeniem nikotyny we krwi oraz brakiem dodatkowej ekspozycji na policykliczne węglowodory i tlenek węgla, które są obecne w dymie tytoniowym.³

Pacjentkę należy poinformować, że nikotyna przenika przez barierę łożyskową do płodu i może wpływać na ruchy oddechowe oraz wywierać zależny od dawki wpływ na krążenie między łożyskiem a płodem. Z tego powodu decyzja o zastosowaniu NTZ powinna być podjęta jak najwcześniej w trakcie ciąży. Niezwykle istotne jest, aby przekazać pacjentce informację, że w okresie ciąży nie należy stosować nikotynowej terapii zastępczej dłużej niż przez 2-3 miesiące.⁴

Dobór optymalnej formy nikotynowej terapii zastępczej w ciąży

Lekarz powinien omówić z pacjentką różne formy NTZ dostępne na rynku i pomóc w doborze najbardziej odpowiedniej w jej przypadku. Zastosowanie NTZ w postaci kilku pojedynczych dawek w ciągu dnia (np. gumy do żucia NiQuitin Extra Fresh 4 mg) może być korzystniejszym rozwiązaniem ze względu na występowanie okresów wolnych od nikotyny w organizmie. Należy jednak zaznaczyć, że dla kobiet, u których podczas ciąży występują nudności i/lub wymioty, bardziej właściwe mogą okazać się plastry z nikotyną, zapewniające stałe uwalnianie substancji czynnej.⁵

Stosowanie nikotynowej terapii zastępczej podczas karmienia piersią

Pacjentce karmiącej piersią lekarz powinien wyjaśnić, że nikotyna pochodząca zarówno z wypalanych papierosów, jak i z produktów NTZ przenika do mleka kobiecego. Należy jednak podkreślić, że ilość nikotyny pochodząca z nikotynowej terapii zastępczej, na którą narażone jest niemowlę karmione piersią, jest znacząco mniejsza i mniej szkodliwa niż bierne narażenie na dym tytoniowy, któremu byłoby poddane dziecko w przypadku kontynuowania palenia przez matkę.⁶

Podobnie jak w przypadku ciąży, najlepszym rozwiązaniem dla kobiet karmiących piersią jest całkowite zaprzestanie palenia bez stosowania NTZ. Jeśli jednak pacjentka nie jest w stanie samodzielnie zerwać z nałogiem, lekarz może zalecić stosowanie nikotynowej terapii zastępczej jako elementu wspomagającego próbę rzucenia palenia.⁷

Optymalizacja stosowania NTZ podczas laktacji

Lekarz powinien poinstruować pacjentkę karmiącą piersią, że stosowanie nikotynowej terapii zastępczej w postaci kilku pojedynczych dawek w ciągu dnia (jak guma do żucia NiQuitin Extra Fresh 4 mg) pozwala na zminimalizowanie ilości nikotyny przenikającej do mleka matki. Jest to możliwe dzięki wydłużeniu odstępu pomiędzy przyjęciem preparatu nikotynozastępczego a karmieniem dziecka. Pacjentka powinna rozważyć godziny karmienia przed zażyciem produktu NTZ, aby maksymalnie zmniejszyć ekspozycję niemowlęcia na nikotynę.⁸

Wpływ nikotyny na płodność

Lekarz powinien poinformować pacjentkę planującą ciążę o potencjalnym wpływie nikotyny na płodność. Badania przeprowadzone na samcach szczurów wykazały, że nikotyna może powodować niekorzystne zmiany w układzie rozrodczym, w tym:

• zmniejszenie masy jąder
• przemijające zmniejszenie liczby komórek Sertoliego
• zaburzenia spermatogenezy
• różne zmiany w najądrzach i nasieniowodach

Należy jednak podkreślić, że występowania takiego działania nie odnotowano dotychczas u ludzi. Mimo to zaleca się całkowite zaprzestanie ekspozycji na nikotynę przed planowaną ciążą.⁹

Charakterystyka produktu NiQuitin Extra Fresh

Lekarz powinien również przekazać pacjentce podstawowe informacje dotyczące produktu NiQuitin Extra Fresh 4 mg, który jest postacią gumy do żucia, leczniczej. Jedna guma zawiera 4 mg nikotyny (co odpowiada 28,40 mg nikotyny z kationitem). Produkt ma formę białawej, prostokątnej gumy o poduszkowatym kształcie, o długości 20 mm i szerokości 12 mm.¹⁰

Pacjentka powinna zostać poinformowana, że produkt zawiera również substancje pomocnicze o znanym działaniu: butylohydroksytoluen (E321) w ilości 0,4266 mg, sorbitol (E420) w ilości 137,55 mg oraz sód w ilości 14,0 mg na jedną gumę do żucia.¹¹